Bài học từ chủ động ứng phó, giảm thiệt hại chăn nuôi mùa mưa lũ

Ông Nguyễn Văn Công, thôn Tân Thanh, xã Nông Cống đầu tư xây dựng chuồng sàn cao hơn nền chuồng để bảo vệ đàn vật nuôi mùa mưa lũ.

Chủ động phòng ngừa từ thực tiễn

Tại xã Yên Phú, nguy cơ ngập úng trong mùa mưa bão thường xuyên ảnh hưởng đến chuồng trại, nguồn nước và môi trường chăn nuôi. Những thiệt hại từng xảy ra đã khiến nhiều hộ thay đổi cách ứng phó, chủ động chuẩn bị phương án bảo vệ đàn vật nuôi ngay từ đầu mùa mưa bão.

Anh Tống Đình Vũ, thôn Đa Ngọc, từng bị thiệt hại đàn lợn do không kịp di chuyển khi nước lũ dâng trong đợt mưa bão năm 2025. Rút kinh nghiệm, năm nay, với quy mô chăn nuôi 100 con lợn, trong đó có 10 con lợn nái sinh sản, gia đình anh chủ động chuẩn bị chuồng bạt và địa điểm cao ráo để sẵn sàng sơ tán vật nuôi khi có nguy cơ ngập lụt. Anh Vũ chia sẻ: “Sau thiệt hại năm trước, gia đình đã chủ động chuẩn bị nơi tập kết, phối hợp với địa phương để đưa đàn lợn đến vị trí an toàn. Việc chuẩn bị trước giúp giảm thiệt hại, tránh lúng túng khi mưa lớn, nước dâng nhanh”.

Tại những vùng có nguy cơ ngập lụt trong tỉnh, thời điểm di chuyển đàn vật nuôi mang ý nghĩa quyết định. Người chăn nuôi cần căn cứ thông tin dự báo để sơ tán sớm, không chờ nước tràn vào chuồng mới triển khai. Địa điểm tập kết cũng phải bảo đảm cao ráo, có đủ thức ăn, nước uống và điều kiện chăm sóc, hạn chế nguy cơ phát sinh dịch bệnh.

Nếu di chuyển đàn là giải pháp ứng phó trước mắt, thì đầu tư chuồng trại thích ứng là hướng đi lâu dài. Tại thôn Tân Thanh, xã Nông Cống, do khu vực chăn nuôi hươu thường xuyên có nguy cơ ngập, ông Nguyễn Văn Công đã đầu tư xây dựng chuồng sàn cao hơn nền chuồng gần 1m. Khi mưa bão xảy ra, ông chủ động đưa 40 con hươu lên khu vực chuồng sàn đã chuẩn bị, hạn chế vật nuôi tiếp xúc trực tiếp với nước lũ. Nhờ đó, đàn hươu được bảo vệ an toàn.

Từ những mô hình này, bài học đặt ra là tại những vùng thường xuyên ngập lụt, người chăn nuôi cần chủ động đầu tư, cải tạo chuồng trại theo hướng thích ứng với thiên tai; nâng nền, xây chuồng sàn, gia cố mái và tường, bảo đảm thoát nước, dự trữ thức ăn và bố trí địa điểm sơ tán vật nuôi. Việc chủ động ngay từ khâu đầu tư sẽ giúp người dân giảm thiểu thiệt hại, bảo vệ đàn vật nuôi và duy trì sản xuất khi mưa lũ xảy ra.

Đồng bộ giải pháp, giảm thiểu rủi ro

Để nhân rộng kinh nghiệm phòng ngừa thiệt hại, chính quyền địa phương và ngành chuyên môn trong tỉnh cần rà soát địa hình, nguy cơ ngập lụt, khả năng tiêu thoát nước để định hướng cơ cấu và quy mô chăn nuôi phù hợp. Ngành chuyên môn cần hướng dẫn người dân cải tạo chuồng trại, dự trữ thức ăn và bố trí địa điểm sơ tán vật nuôi. Người chăn nuôi cần căn cứ điều kiện thực tế để lựa chọn quy mô phù hợp, chủ động đầu tư hạ tầng và xây dựng phương án ứng phó, không mở rộng sản xuất khi điều kiện chăn nuôi chưa bảo đảm an toàn.

Cùng với đó, chính quyền địa phương cần cập nhật, truyền tải kịp thời thông tin dự báo, cảnh báo mưa lũ để người dân chủ động phòng tránh. Các hộ chăn nuôi cần kiểm tra, gia cố chuồng trại, chuẩn bị thức ăn, nước uống và phương tiện vận chuyển ngay từ đầu mùa mưa bão. Khi có nguy cơ ngập lụt, người chăn nuôi phải chủ động di chuyển đàn đến nơi an toàn trước khi nước dâng, hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai. Phương án ứng phó cần được chuẩn bị từ đầu mùa mưa bão, tránh tình trạng bị động khi nước dâng.

Về vấn đề này, ông Nguyễn Đăng Ngọc, Chủ tịch UBND xã Yên Phú cho rằng: "Địa phương có hơn 20km đê, 2 sông chảy qua và thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão, lũ. Trong năm 2026, xã đã chủ động xây dựng phương án phòng, chống thiên tai từ đầu mùa; tổ chức ứng trực 24/24 giờ khi mưa bão xảy ra, thực hiện phương châm “4 tại chỗ”. Với tổng đàn vật nuôi trên 200 nghìn con, xã xác định việc xây dựng phương án di chuyển đàn tại các vùng sâu trũng là nhiệm vụ quan trọng nhằm hạn chế thiệt hại cho người chăn nuôi. Nhờ đó, thiệt hại về đàn vật nuôi trong đợt mưa lũ vừa qua đã giảm so với những năm trước.

Bên cạnh phòng ngừa, khi nước rút, người chăn nuôi cần khẩn trương vệ sinh, khử trùng chuồng trại, xử lý nguồn nước và chất thải đúng quy định; đồng thời theo dõi sức khỏe đàn vật nuôi để phát hiện sớm dấu hiệu dịch bệnh. Thực hiện tốt các biện pháp này sẽ hạn chế nguy cơ dịch bệnh phát sinh, tạo điều kiện phục hồi sản xuất nhanh hơn.

Thiên tai khó kiểm soát nhưng thiệt hại có thể giảm nếu có sự chuẩn bị từ sớm. Bài học quan trọng là chuyển từ khắc phục hậu quả sang chủ động phòng ngừa; từ đầu tư chuồng trại theo điều kiện thông thường sang thích ứng với rủi ro; từ ứng phó riêng lẻ sang phối hợp đồng bộ giữa người dân và chính quyền. Khi cơ cấu vật nuôi phù hợp, chuồng trại bảo đảm an toàn, thông tin cảnh báo kịp thời và phương án sơ tán được triển khai hiệu quả, hoạt động chăn nuôi sẽ có khả năng chống chịu tốt hơn, hạn chế tổn thất và duy trì sản xuất sau thiên tai.