Bài toán an cư cho người lao động thu nhập thấp

Dự án chung cư nhà ở xã hội ở phường Tân Ninh (Tây Ninh) mở phiên giao dịch, thu hút sự quan tâm của rất nhiều người lao động.

Với định hướng trở thành tỉnh công nghiệp trong giai đoạn mới, Tây Ninh đang tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn trong phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân và người thu nhập thấp để đáp ứng yêu cầu cấp thiết về an sinh xã hội; nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư và bảo đảm nguồn nhân lực phục vụ quá trình công nghiệp hóa.

Chung tay tạo lập nơi ở cho người lao động

Theo Ủy ban nhân dân tỉnh Tây Ninh, toàn tỉnh hiện có hơn 36 nghìn doanh nghiệp đang hoạt động tại các khu, cụm công nghiệp với hơn 400.000 công nhân lao động. Theo quy hoạch đến năm 2030, Tây Ninh phát triển 208 khu, cụm công nghiệp, với tổng diện tích hơn 37.500ha, dự báo số lượng công nhân sẽ tăng lên 600.000 người.

Để “giữ chân” nguồn nhân lực đáp ứng quá trình công nghiệp hóa, Tây Ninh đã quy hoạch 73 khu đất với tổng diện tích hơn 570ha dành cho phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê. Đến hết quý II/2026, tỉnh đã hoàn thành 19 dự án nhà ở xã hội và nhà ở dành cho công nhân, người thu nhập thấp với quy mô hơn 35,3ha, tương đương 6.207 căn hộ; trong đó, 2.714 căn tại 11 dự án được bố trí cho thuê, góp phần đáp ứng nhu cầu trước mắt về chỗ ở cho người lao động.

Bên cạnh những dự án đã đưa vào sử dụng, toàn tỉnh hiện có 33 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư với diện tích gần 162ha, quy mô khoảng 41.470 căn hộ. Đáng chú ý, 7 dự án với gần 14.000 căn đã được chấp thuận chủ trương đầu tư và giao chủ đầu tư theo các cơ chế đặc thù của Quốc hội và Chính phủ, mở ra cơ hội rút ngắn thời gian triển khai.

Theo đó, trong 6 tháng qua, Tây Ninh đã khởi công 8 dự án với quy mô gần 49ha, tương đương 7.628 căn hộ; dự tính khoảng 5.597 căn đủ điều kiện hoàn thành trong năm. Trong những tháng cuối năm, tỉnh đặt mục tiêu tiếp tục khởi công 20 dự án mới với quy mô hơn 20.700 căn và hoàn thành thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư thêm 11 dự án, quy mô gần 39.600 căn.

Một trong những dự án tiêu biểu là khu nhà ở xã hội Thành Thành Công do Công ty cổ phần Khu công nghiệp Thành Thành Công làm chủ đầu tư. Sau hơn 18 năm phát triển khu công nghiệp, doanh nghiệp đã đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật gồm giao thông, cấp điện, cấp thoát nước, cây xanh và các công trình phục vụ sản xuất. Trước khi triển khai dự án nhà ở xã hội, doanh nghiệp đã hoàn thành đầu tư, bàn giao hơn 33ha khu tái định cư cùng hệ thống hạ tầng đồng bộ cho địa phương quản lý. Trên nền tảng đó, Dự án Nhà ở xã hội Thành Thành Công được quy hoạch gồm bốn khối nhà cao 14 tầng với 1.130 căn hộ.

Chủ tịch Tập đoàn Thành Thành Công Đặng Văn Thành cho biết: Đầu tư nhà ở xã hội không chỉ là trách nhiệm của doanh nghiệp đối với người lao động mà còn là sự phối hợp giữa chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp trong chiến lược phát triển lâu dài. Khi người lao động có nơi ở ổn định, doanh nghiệp sẽ duy trì được lực lượng lao động, nâng cao năng suất, tạo nền tảng để thực hiện hiệu quả các mục tiêu phát triển kinh tế tư nhân gắn với phát triển bền vững.

Những điểm nghẽn cần tháo gỡ

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình phát triển nhà ở xã hội tại Tây Ninh cũng đang đối mặt không ít khó khăn trước thực tiễn thị trường và nhu cầu của người lao động. Theo chỉ tiêu Chính phủ giao cho Tây Ninh là 80.240 căn nhà ở xã hội trong giai đoạn 2025-2030, qua thời gian triển khai thực hiện đã cho thấy nhu cầu nhà ở xã hội tại một số khu vực chưa tăng so với kịch bản dự báo. Nguyên nhân do một số khu công nghiệp thu hút đầu tư còn chậm, tỷ lệ lấp đầy chưa đạt kỳ vọng, số lượng công nhân chưa tăng theo kịch bản phát triển. Nhiều công nhân, người lao động có thu nhập thấp cũng chưa tích lũy đủ nguồn lực để mua nhà, ngay cả khi được tiếp cận các chính sách hỗ trợ tín dụng.

Rõ nét nhất là tại dự án chung cư nhà ở xã hội ở phường Tân Ninh (giai đoạn 1), quy mô 824 căn, dù đã đủ điều kiện kinh doanh từ tháng 6/2025, nhưng đến nay mới bán được 137 căn, đạt tỷ lệ 16,62%. Dự án nhà ở xã hội thuộc Khu dân cư Lương Hòa (xã Lương Hòa) do Công ty cổ phần Prodezi Long An đầu tư với quy mô 400 căn, đủ điều kiện kinh doanh từ tháng 11/2025 nhưng đến nay mới bán được 13 căn, đạt 3,25%. Điều này phản ánh thực tế về nhu cầu mua nhà ở xã hội, khả năng chi trả và thói quen sinh hoạt của người lao động.

Ông Nguyễn Thanh Phương, công nhân từ Cần Thơ đến Tây Ninh làm việc tại một khu công nghiệp trong 10 năm qua chia sẻ: “Gia đình tôi có nhu cầu mua nhà ở xã hội để ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, với mức thu nhập hơn 10 triệu đồng/tháng, việc cân đối chi phí sinh hoạt cho gia đình ba người khiến khả năng mua nhà trở thành bài toán khó”.

Thực tế nhà ở cho thuê vẫn là nhu cầu phổ biến của công nhân, lao động nhập cư chưa có tích lũy tài chính. Theo thống kê, trên địa bàn tỉnh hiện có khoảng 6.549 khu nhà trọ do hộ gia đình, cá nhân đầu tư xây dựng với 95.443 căn phòng, chủ yếu phục vụ công nhân lao động và người thu nhập thấp. Bên cạnh yếu tố nhu cầu, quá trình triển khai các dự án nhà ở xã hội gặp khó khăn về thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng và phát triển hạ tầng đồng bộ. Bên cạnh đó, biến động của giá nguyên vật liệu xây dựng, chi phí máy móc thi công, nhân công và những khó khăn của thị trường bất động sản tác động đáng kể đến tiến độ đầu tư, làm gia tăng áp lực đối với nhà đầu tư.

Định hướng phát triển 100 khu công nghiệp và 108 cụm công nghiệp không chỉ mở ra dư địa mới cho tăng trưởng kinh tế của Tây Ninh mà còn đặt ra yêu cầu phải chuẩn bị đồng bộ các điều kiện bảo đảm cho quá trình phát triển nhanh, bền vững.

Thực tiễn đã khẳng định, phát triển công nghiệp chỉ thật sự bền vững khi đi đôi với chăm lo đời sống người lao động. Vì vậy, quy hoạch nhà ở xã hội phải được đặt trong tổng thể quy hoạch phát triển các khu công nghiệp, hệ thống giao thông, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, bảo đảm tính đồng bộ, liên thông và lâu dài. Việc bố trí quỹ đất phù hợp, thuận tiện cho nhu cầu đi lại, sinh hoạt của người lao động không chỉ giúp nâng cao hiệu quả khai thác các dự án mà còn góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai, tránh tình trạng đầu tư dàn trải, thiếu gắn kết với nhu cầu thực tiễn.

Việc tháo gỡ những điểm nghẽn về cơ chế, chính sách, khơi thông các nguồn lực đầu tư, tạo lập môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và thông thoáng tiếp tục là yêu cầu cấp thiết nhằm hiện thực hóa các chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về phát triển nhà ở xã hội.