Bài toán tái cấu trúc kinh tế-xã hội vùng Đông Nam Bộ sau hợp nhất

Các chuyên gia chủ trì hội thảo. (Ảnh: CAO TÂN)

Hội thảo quy tụ hơn 100 đại biểu là các chuyên gia, nhà khoa học đến từ Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ, Học viện Chính trị khu vực II, Học viện cán bộ Thành phố Hồ Chí Minh, các trường đại học, viện nghiên cứu…

Tại sự kiện, các chuyên gia nhấn mạnh, vùng Đông Nam Bộ từ lâu đã khẳng định vai trò là trung tâm kinh tế năng động bậc nhất, là đầu tàu dẫn dắt tăng trưởng, hội nhập quốc tế, đổi mới sáng tạo, phát triển công nghiệp chế tạo, logistics và dịch vụ hiện đại của cả nước.

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, vùng đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn: áp lực tốc độ tăng trưởng kinh tế, sự quá tải về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, áp lực dân số, biến đổi khí hậu và đặc biệt là điểm nghẽn các cơ chế phối hợp, điều phối liên kết vùng thực chất.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm (Ảnh: CAO TÂN)

Trong bối cảnh Đảng và Nhà nước đẩy mạnh việc sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị hành chính, không gian phát triển kinh tế-xã hội của toàn vùng đang đứng trước một khúc quanh mang tính bước ngoặt lịch sử.

Đây không đơn thuần chỉ là câu chuyện điều chỉnh ranh giới hành chính, tinh gọn bộ máy hay sáp nhập cơ học các vùng lãnh thổ, mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện không gian kinh tế.

Cũng theo các chuyên gia, thực tiễn sau sắp xếp, sáp nhập đang đặt ra hàng loạt câu hỏi cấp bách cần giải đáp bằng luận cứ khoa học vững chắc.

Nếu không kịp thời đánh giá khoa học và nhận diện thấu đáo các cơ hội, thách thức nảy sinh từ giai đoạn đầu, nguy cơ lãng phí nguồn lực đầu tư, bất cập trong quy hoạch sử dụng đất, xung đột hạ tầng và đứt gãy chuỗi sản xuất là hoàn toàn có thể xảy ra.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Tuấn Hưng, Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ nhấn mạnh, sau những sắp xếp về mặt thể chế và địa giới, vùng Đông Nam Bộ đang đứng trước khúc quanh quyết định: hoặc rơi vào bẫy quá tải và phân tán, hoặc vươn mình trở thành một cực tăng trưởng hiện đại mang tầm khu vực.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Tuấn Hưng, Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ phát biểu khai mạc. (Ảnh: CAO TÂN)

Việc tái định hình không gian không thể dừng lại ở bài toán sắp xếp bộ máy quản trị, mà cốt lõi là phải kiến tạo một hệ sinh thái kinh tế mới, nơi hạ tầng liên kết thông suốt, công nghiệp công nghệ cao, logistics và nông nghiệp sinh thái tương hỗ nhịp nhàng.

Hội thảo tập trung thảo luận, phân tích các nội dung liên quan đến nghiên cứu cơ sở lý luận, thực tiễn và những tác động đa chiều của việc sáp nhập đơn vị hành chính đối với cơ cấu kinh tế-xã hội.

Đồng thời, phân tích thực trạng và xu hướng tái cấu trúc cơ cấu kinh tế-xã hội vùng Đông Nam Bộ, trong đó chú trọng sự thay đổi về không gian phát triển, các cực tăng trưởng, hành lang kinh tế, cơ cấu ngành, cơ cấu thành phần kinh tế và sự phân bố lại các nguồn lực.

Các chuyên gia, nhà khoa học cũng nhận diện những cơ hội, thách thức và điểm nghẽn trong quá trình phát triển vùng, nhất là các vấn đề về hạ tầng, nguồn nhân lực, thị trường lao động, đô thị hóa, phân bố dân cư, tiếp cận dịch vụ xã hội và bảo đảm phát triển bao trùm.

Đại biểu tham dự hội thảo (Ảnh: CAO TÂN)

Nghiên cứu tiềm năng, lợi thế và định hướng phát triển của các địa bàn sau sáp nhập, trong đó có Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Đồng Nai và tỉnh Tây Ninh, cũng như xem xét khả năng hình thành các chuỗi giá trị, các không gian kinh tế mới và tăng cường liên kết nội vùng, liên vùng.

Các diễn giả cũng đề xuất các định hướng, giải pháp và gợi mở chính sách nhằm hoàn thiện thể chế quản trị, nâng cao hiệu quả điều phối, phát huy lợi thế của từng địa bàn, thúc đẩy liên kết vùng và tạo nền tảng cho phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn 2026–2030 và những năm tiếp theo.