Bản sắc Việt trong tim

Tiết mục biểu diễn của Liên đoàn Lân Sư Rồng Việt Nam tại buổi lễ trong khuôn viên chùa Khánh An ở tỉnh Udon Thani, đông bắc Thái Lan. Ảnh: TTXVN phát

Trong không khí trang nghiêm và ấm cúng, bà con kiều bào cùng hội đoàn thành kính dâng hương tưởng nhớ, tri ân công đức các Vua Hùng. Những vật phẩm truyền thống như bánh chưng, bánh dày, hương hoa, trà quả… không chỉ mang ý nghĩa nghi lễ mà còn là biểu tượng của ký ức văn hóa được gìn giữ nơi đất khách. Đó không đơn thuần là một hoạt động tưởng niệm, mà là sự hội tụ của truyền thống và bản sắc, khiến mạch nguồn quê hương như hòa chung nhịp đập của khoảng 6 triệu người Việt đang sinh sống tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Tại tỉnh Udon Thani (Đông Bắc Thái Lan), lễ Giỗ Tổ đã trở thành điểm hẹn quen thuộc của cộng đồng người Việt qua nhiều năm. Ông Lương Xuân Hòa, Chủ tịch Hội người Việt Nam tỉnh Udon Thani, cho biết việc duy trì hoạt động này nhằm nhắc nhở các thế hệ kiều bào về cội nguồn dân tộc. Dù sinh ra và lớn lên ở nước ngoài, dòng máu Việt vẫn chảy trong mỗi người, và cộng đồng luôn hướng về Tổ quốc, gìn giữ các giá trị truyền thống.

Lần đầu tham dự lễ Giỗ Tổ cùng kiều bào tại đây, NSND Trọng Trinh, Chủ tịch Liên đoàn Lân Sư Rồng Việt Nam, bày tỏ ấn tượng sâu sắc trước sự gắn bó của cộng đồng. Theo ông, dù ở đâu, tình yêu quê hương và ý thức về nguồn cội vẫn hiện diện trong mỗi người Việt.

Tại Canada, đây là dịp để cộng đồng người Việt từ nhiều địa phương hội tụ, tăng cường gắn kết. Chị Phan Quỳnh Trang, kiều bào tại Toronto, cho rằng hoạt động này giúp thế hệ trẻ sinh ra ở nước ngoài hiểu rõ hơn về nguồn gốc và bản sắc dân tộc. Cùng quan điểm, ông Trần Hòa Phương nhấn mạnh đây còn là dịp để thế hệ đi trước ý thức rõ trách nhiệm truyền lại tiếng Việt, phong tục và những giá trị văn hóa cho con cháu.

Không chỉ dừng lại ở ý nghĩa gìn giữ cội nguồn, các hoạt động Giỗ Tổ Hùng Vương ở nước ngoài ngày càng được mở rộng, trở thành biểu tượng của tinh thần đại đoàn kết và góp phần thúc đẩy giao lưu văn hóa trong bối cảnh hội nhập.

Đại sứ Việt Nam tại Hàn Quốc Vũ Hồ nhấn mạnh Giỗ Tổ Hùng Vương góp phần củng cố ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa, tăng cường gắn kết cộng đồng người Việt ở nước ngoài. Đồng thời, hoạt động này tạo điều kiện để các giá trị văn hóa Việt hòa nhập vào đời sống sở tại, qua đó thúc đẩy ngoại giao văn hóa và tăng cường hiểu biết giữa các dân tộc

Bà Kim Seon Mi, Trưởng Ban Dự án Ngày Quốc Tổ Việt Nam toàn cầu tại Hàn Quốc, cho rằng việc tổ chức lễ dâng hương không chỉ nhằm tưởng nhớ tổ tiên mà còn góp phần xây dựng không gian văn hóa - tâm linh cho cộng đồng người Việt, từ đó tăng cường kết nối và ý thức gìn giữ bản sắc trong bối cảnh hội nhập.

Điểm chung dễ nhận thấy tại các địa bàn là sự chủ động của cộng đồng trong việc duy trì và tái tạo nghi lễ “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương” – Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) công nhận. Điều này cho thấy văn hóa không chỉ là cội nguồn tinh thần, mà đang trở thành nguồn lực nội sinh góp phần gắn kết cộng đồng và lan tỏa sức mạnh quốc gia.

Thực tế cũng cho thấy sức lan tỏa của văn hóa có thể vượt qua rào cản ngôn ngữ. Ông Fernando Coelho, người Bồ Đào Nha tham dự lễ tại Canada, chia sẻ rằng dù không hiểu hết nội dung các phát biểu, ông vẫn cảm nhận rõ không khí trang nghiêm và sự gắn kết của cộng đồng. Theo ông, chính những trải nghiệm như vậy giúp nuôi dưỡng sự thấu hiểu giữa con người, dựa trên các giá trị văn hóa và tinh thần chung.

Đại diện cho các cộng đồng người Việt trên toàn Canada dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng. Ảnh: Thanh Hải/PV TTXVN tại Canada

Trong định hướng phát triển hiện nay, đời sống văn hóa của cộng đồng người Việt ở nước ngoài phản ánh vai trò ngày càng quan trọng của văn hóa như một nguồn lực nội sinh. Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định phát triển văn hóa và con người vừa là nền tảng, vừa là động lực cho phát triển bền vững, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu gắn kết chặt chẽ văn hóa với hội nhập quốc tế.

Theo UNESCO, cách tiếp cận này thể hiện sự chuyển đổi tư duy phát triển, khi văn hóa không còn là lĩnh vực bổ trợ mà trở thành một trong bốn trụ cột đồng đẳng của phát triển bền vững, bên cạnh kinh tế, xã hội và môi trường. Trong bối cảnh các bất ổn địa chính trị gia tăng, nhu cầu tăng cường đối thoại và kết nối văn hóa càng trở nên cần thiết như một “hệ điều tiết” thúc đẩy hợp tác và góp phần củng cố hòa bình toàn cầu.

Bà Albina Sergeevna Legostaeva, Trưởng phòng Triển lãm và Bộ sưu tập thường trực Bảo tàng Phương Đông (Nga), nhận định văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là tài sản chiến lược của quốc gia. Theo bà, giống như một dạng sức mạnh mềm, sự lan tỏa văn hóa sẽ tạo điều kiện để Việt Nam hội nhập sâu rộng và chủ động hơn vào cộng đồng quốc tế.

Trong bối cảnh đó, việc cộng đồng người Việt duy trì các nghi lễ như Giỗ Tổ Hùng Vương không chỉ góp phần bảo tồn bản sắc dân tộc, mà còn thể hiện khả năng lan tỏa tự nhiên của văn hóa Việt Nam ra bên ngoài lãnh thổ, trở thành một phần của dòng chảy văn hóa toàn cầu.

Suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, tinh thần đoàn kết, lòng yêu nước và ý thức tự cường đã trở thành sợi chỉ đỏ gắn kết cộng đồng người Việt. Trong dòng chảy ấy, mỗi người Việt, dù ở trong hay ngoài nước, đều ý thức rõ trách nhiệm trong việc gìn giữ và vun đắp cho sự phát triển của đất nước. Từ mạch nguồn tinh thần đó, sức mạnh nội sinh tiếp tục được chuyển hóa thành động lực phát triển trong giai đoạn hiện nay.

Tiếp nối những mốc son lịch sử từ thời các Vua Hùng đến nay, sau 40 năm Đổi mới, Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu kinh tế - xã hội nổi bật, được cộng đồng quốc tế ghi nhận như một “phép màu châu Á”. Quy mô nền kinh tế năm 2025 ước đạt 514 tỷ USD, đứng thứ 32 thế giới; tăng trưởng GDP đạt 8,02%, bình quân giai đoạn 2021-2025 đạt 6,2%/năm; thu nhập bình quân đầu người đạt 5.026 USD.

Đời sống người dân không ngừng được cải thiện, tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh, trong khi quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng góp phần nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế. Những thành tựu này không chỉ phản ánh nỗ lực trong nước mà còn có sự đồng hành của cộng đồng người Việt ở nước ngoài thông qua các hoạt động kết nối và quảng bá văn hóa.

Từ bản sắc văn hóa, sức mạnh nội sinh của dân tộc được bồi đắp bền bỉ, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, vừa nuôi dưỡng khối đại đoàn kết, vừa tạo nền tảng sâu xa cho các thành tựu phát triển. Theo bà Legostaeva, nhiệm vụ quan trọng hiện nay là tiếp tục gìn giữ và phát huy các giá trị đó để mở ra những cơ hội hợp tác mới.

Hướng về cội nguồn, lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “… các Vua Hùng đã có công dựng nước, ngày nay Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước” vẫn còn nguyên giá trị, tiếp tục soi sáng hành trình phát triển của dân tộc Việt Nam, hướng tới mục tiêu xây dựng đất nước hùng cường, thịnh vượng và hạnh phúc.