Bằng đại học chỉ là điều kiện cần: 'Cánh cổng' việc làm ngày càng nhiều 'ổ khóa'

Vòng lẩn quẩn từ những CV “im lặng”

Sau khi tốt nghiệp, Quỳnh Hương (24 tuổi, TP.HCM) trải qua hơn nửa năm không việc làm - khoảng thời gian mà cô gọi là “khoảng trống đáng sợ”. Trong thời gian đó, Hương đã gửi hàng chục CV đến nhiều vị trí khác nhau nhưng số lần nhận phản hồi tích cực rất ít. “Mình nghĩ phần vì mình chờ công việc phù hợp, phần khác vì các công ty lớn thường ưu tiên thực tập sinh hơn là tuyển chính thức,” Hương chia sẻ.

Không chỉ riêng Hương, nhiều sinh viên mới ra trường đang rơi vào tình trạng “rải” CV hàng loạt nhưng thiếu chiến lược. Việc sử dụng một mẫu CV cho nhiều vị trí, không điều chỉnh theo yêu cầu cụ thể khiến hồ sơ dễ bị loại từ vòng đầu.

Nhiều sinh viên mới ra trường rơi vào tình trạng “rải” CV hàng loạt nhưng thiếu chiến lược. Ảnh minh họa từ Internet

Bên cạnh khó khăn trong tìm việc, không ít người trẻ phải chấp nhận làm trái ngành. Trần An Định (23 tuổi, nhân viên bộ phận nhân sự tại TP.HCM) cho biết cô từng nộp từ 20 - 30 CV mới có được vị trí hiện tại.

“Từ khi ra trường, không chỉ phải nộp CV ở nhiều nơi, mình cũng đã trải qua quá trình “nhảy việc” trước khi nhận được công việc như bây giờ. Thực tế, đây không phải là công việc thuộc chuyên ngành của mình, ngành đầu tiên mình chọn là Luật dân sự,” Định nói. Tuy vậy, Định cho rằng công việc nhân sự vẫn có sự liên quan nhất định đến kiến thức luật học, nên cô chọn tiếp tục theo đuổi như một hướng đi mới.

Với nhiều người, việc chấp nhận làm trái ngành thường đi kèm cảm giác hoài nghi. Ảnh minh họa: Phim Our Universe

Tuy nhiên, không phải ai cũng có được sự thay đổi uyển chuyển như An Định. Với nhiều người, việc chấp nhận làm trái ngành thường đi kèm cảm giác hoài nghi và áp lực phải bắt đầu lại. Trong số đó, áp lực tài chính cũng là yếu tố đè nặng. Quỳnh Hương thừa nhận: “Áp lực nhất đối với mình là tài chính và cảm giác không làm gì trong thời gian dài.” Chính hai yếu tố này khiến cô từng vội vàng nhận việc, dẫn đến việc nhảy việc liên tục sau đó.

Ngoài ra, áp lực từ bạn bè đồng trang lứa và mạng xã hội càng khiến nhiều người trẻ lo lắng khi liên tục so sánh bản thân với những câu chuyện “có việc ngay sau tốt nghiệp”. Trong khi đó, yêu cầu tuyển dụng ngày càng cao, kể cả với vị trí “fresher”, khi nhiều doanh nghiệp đòi hỏi kinh nghiệm, kỹ năng thực tế và ngoại ngữ tốt - tạo nên nghịch lý: chưa có kinh nghiệm thì khó xin việc, nhưng muốn có việc lại phải có kinh nghiệm.

Nhiều bạn trẻ chia sẻ trải nghiệm tìm việc và áp lực cạnh tranh trên mạng xã hội.

Tìm thêm “chìa khóa” và góc nhìn từ nhà tuyển dụng

Trước những rào cản đó, xu hướng học lên cao học hoặc bổ sung chứng chỉ chuyên ngành đang trở nên phổ biến. Với nhiều người trẻ, đây không chỉ là cách nâng cao kiến thức mà còn giúp kéo dài thời gian chuẩn bị trước khi bước vào thị trường lao động.

Xu hướng học lên cao học đang trở nên phổ biến. Ảnh minh họa từ Internet.

Nguyễn Thanh Long (23 tuổi, TP.HCM), tốt nghiệp chuyên ngành Luật, cho biết anh đang cân nhắc lựa chọn học thạc sĩ như một chiến lược song song. “Việc học tiếp là một sự lựa chọn toàn diện. Bản thân tôi vẫn đang tìm việc mỗi ngày để có thêm trải nghiệm thực tiễn, nhưng cũng phải cân nhắc việc đánh đổi vì bản thân không thể gồng gánh nhiều việc cùng một lúc,” Long nói.

Theo Long, hai yếu tố khiến bạn nghiêng về học cao học là sự hạn chế về cơ sở đào tạo chuyên sâu và mức độ cạnh tranh trong ngành. Anh nhận định nhiều doanh nghiệp hiện nay ưu tiên tuyển thực tập sinh hơn là cử nhân mới ra trường nhằm tối ưu chi phí, khiến vị thế của người mới tốt nghiệp trở nên “lép vế”. Vì vậy, học tiếp là cách để tạo lợi thế lâu dài.

“Dưới góc nhìn của mình, việc học 24 tháng cao học và 2 năm đi làm có thể khác nhau về trải nghiệm “thực chiến”, nhưng ở một cách nhìn khác, chúng đều cung cấp cho mình những giá trị và lợi thế nhất định trong hồ sơ xin việc sau này,” Long nhấn mạnh.

Yếu tố quan trọng nhất vẫn là sự phù hợp và trung thực. Ảnh minh họa: Phim Cherry Magic

Tuy nhiên, dưới góc nhìn từ phía nhà tuyển dụng, bằng cấp không phải là yếu tố quyết định. Anh Đặng Tài Giỏi, quản lý nhân sự tại một công ty ở TP.HCM, nhận định chất lượng CV của sinh viên hiện nay đang ở mức “trung bình khá đến khá”: “Nhờ Internet và sự chuẩn bị từ nhà trường, sinh viên có kỹ năng viết CV tương đối tốt, nhờ đó nhà tuyển dụng có thể hiểu được con người bạn qua CV,” anh nói.

Dẫu vậy, nhiều ứng viên vẫn mắc lỗi cơ bản như viết CV dài dòng, không bám sát mô tả công việc hoặc sử dụng một CV cho nhiều vị trí khác nhau. Ngoài ra, các lỗi về hình thức như bố cục rối, font chữ khó đọc, màu sắc thiếu chuyên nghiệp hay thậm chí “tô vẽ” kinh nghiệm cũng làm giảm cơ hội trúng tuyển.

Theo anh Giỏi, yếu tố quan trọng nhất vẫn là sự phù hợp và trung thực. “Nội dung của CV phải thể hiện đúng những gì mình có, ngắn gọn, cô đọng và đáp ứng yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm. Các bạn ứng viên nên đọc kỹ mô tả công việc để điều chỉnh CV cho phù hợp,” anh chia sẻ.

Anh Đặng Tài Giỏi (đầu tiên từ phải qua) thường xuyên nhận những câu hỏi xung quanh vấn đề xin việc trong quá trình hỗ trợ các bạn sinh viên. Ảnh: NVCC

Trong bối cảnh hiện nay, bằng cấp không còn là “chìa khóa vạn năng” mà chỉ là một trong nhiều điều kiện cần. Từ áp lực tài chính, việc làm trái ngành đến lựa chọn học tiếp, tất cả phản ánh một thực tế: Thị trường lao động ngày càng khắt khe với người mới bắt đầu. Và giữa nhiều “ổ khóa” chồng chéo, điều khiến người trẻ trăn trở không chỉ là có chiếc “chìa khóa” hay không, mà là chiếc “chìa khóa” đó có đúng là thứ mình đang cần hay không.