Bảng xếp hạng đại học thế giới: Việt Nam góp 11 cái tên, châu Á tăng tốc

11 lĩnh vực được xếp hạng gồm: Nghệ thuật và Nhân văn; Kinh doanh và Kinh tế; Khoa học máy tính; Nghiên cứu Giáo dục; Kỹ thuật; Pháp luật; Khoa học sự sống; Y tế và Sức khỏe; Khoa học vật lý; Tâm lý; Khoa học xã hội

11 đại học Việt Nam lọt Bảng xếp hạng đại học thế giới theo lĩnh vực năm 2026

Tổ chức Times Higher Education vừa công bố bảng xếp hạng Đại học Thế giới theo lĩnh vực năm 2026 (World University Rankings by Subject 2026), trong đó Việt Nam có nhiều đại học lọt vào xếp hạng theo nhóm ngành, trải rộng ở khoảng 9/11 lĩnh vực chính như Kinh doanh và kinh tế, Khoa học máy tính, Giáo dục, Kỹ thuật, Khoa học sự sống, Y tế và Sức khỏe, Khoa học vật lý, Khoa học xã hội, Nghệ thuật và Nhân văn. Đây là minh chứng cho sự gia tăng khả năng cạnh tranh của giáo dục đại học nước nhà trên bình diện quốc tế.

Theo tổng hợp dữ liệu, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những đơn vị có thứ hạng cao nhất của Việt Nam trong bảng xếp hạng theo nhóm ngành, đạt top 301 - 400 ở một số lĩnh vực như Kinh doanh và Kinh tế.

Xếp hạng của các đại học Việt Nam trong lĩnh vực Kinh doanh và Kinh tế. Nguồn: Times Higher Education

Đại học Duy Tân và Đại học Tôn Đức Thắng cũng đạt kết quả tốt khi được xếp vào nhóm 301 - 400 ở các lĩnh vực như Kỹ thuật hay Khoa học xã hội tại bảng xếp hạng theo ngành năm nay.

Một số cơ sở khác như Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TP. HCM, Đại học Mở TP.HCM, Đại học Huế, Đại học Đà Nẵng, Đại học Y Hà Nội, Đại học Nguyễn Tất Thành cũng được ghi nhận trong các nhóm ngành khác nhau, với thứ hạng trải rộng từ top 501 - 600 đến 1.251+.

Xếp hạng của các đại học Việt Nam trong lĩnh vực Khoa học xã hội. Nguồn: Times Higher Education

Xếp hạng của các đại học Việt Nam trong lĩnh vực Khoa học máy tính. Nguồn: Times Higher Education

Xem thêm xếp hạng của đại học Việt Nam trong bảng xếp hạng Đại học Thế giới theo lĩnh vực năm 2026 tại đây.

Những thành tích này cho thấy giáo dục đại học Việt Nam đang mở rộng phạm vi xuất hiện ở các lĩnh vực chuyên môn toàn cầu, dần gia tăng mức độ nhận diện trong các bảng xếp hạng quốc tế quan trọng.

Trật tự quen thuộc ở nhóm dẫn đầu

Ở cấp độ toàn cầu, các đại học hàng đầu của Mỹ và Anh tiếp tục chiếm lĩnh các vị trí cao nhất. Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) duy trì ngôi vị số một trong các lĩnh vực nghệ thuật và nhân văn, kinh doanh và kinh tế và khoa học xã hội, lặp lại kết quả của năm trước. Đại học Stanford dẫn đầu ở giáo dục và luật, Đại học Harvard đứng đầu kỹ thuật và khoa học sự sống, trong khi Viện Công nghệ California (Caltech) giữ vị trí số một ở khoa học vật lý.

Trong số 11 bảng xếp hạng theo lĩnh vực, ba bảng còn lại do các trường đại học Anh dẫn đầu. Đại học Oxford đứng đầu khoa học máy tính và y khoa - sức khỏe, còn Đại học Cambridge vượt qua Stanford để vươn lên vị trí số một ở tâm lý học. Đáng chú ý, chỉ có Harvard, Stanford và Cambridge xuất hiện trong top 10 của cả 11 lĩnh vực, cho thấy mức độ bao phủ học thuật hiếm có.

Các trường đại học hàng đầu thế giới theo từng chuyên ngành năm 2026. Nguồn: Times Higher Education

Xét tổng thể, Mỹ chiếm 68 trong tổng số 111 vị trí top 10 (tăng nhẹ so với năm trước), trong khi Vương quốc Anh giảm nhẹ xuống còn 29 vị trí. Tuy nhiên, phía sau bức tranh tưởng chừng ổn định này là những thay đổi đáng kể về động lực tăng trưởng.

Bảng xếp hạng ghi nhận bước tiến rõ rệt của các trường đại học Trung Quốc, Singapore và nhiều quốc gia châu Á. Tính chung, 17% các trường đại học châu Á cải thiện thứ hạng ở khoa học sự sống, 16% ở khoa học vật lý và 19% ở khoa học máy tính.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, xu hướng đáng chú ý nhất của bảng xếp hạng năm nay không nằm ở STEM, mà ở tốc độ đi lên của châu Á trong các lĩnh vực ngoài STEM.

Bứt phá ở khoa học xã hội và nhân văn

Dữ liệu cho thấy các cơ sở giáo dục đại học châu Á đang cải thiện thứ hạng nhanh hơn các đối thủ Bắc Mỹ và châu Âu trong các lĩnh vực như Luật, Giáo dục, Nghệ thuật và Nhân văn, cũng như Kinh doanh và Kinh tế. Gần một nửa số trường đại học châu Á (47%) tăng hạng ở Luật, 32% ở Giáo dục, 29% ở Nghệ thuật và Nhân văn và 26% ở Kinh doanh và Kinh tế. Đáng chú ý, ba trường đại học châu Á lần đầu tiên lọt vào top 10 về Kinh doanh và Kinh tế.

Trong khi đó, chỉ 13% các trường đại học châu Âu và 17% các trường Bắc Mỹ cải thiện thứ hạng ở lĩnh vực Nghệ thuật và Nhân văn, cho thấy sự chênh lệch rõ rệt về động lực tăng trưởng.

Theo Giáo sư Futao Huang (Viện Nghiên cứu Giáo dục Đại học, Đại học Hiroshima), chính sách và đầu tư tại nhiều quốc gia châu Á đang mở rộng ra ngoài STEM, tạo điều kiện cho các lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn phát triển nhanh hơn.

Giáo dục đại học toàn cầu ngày càng đa cực

Theo Giáo sư Philip Altbach (Đại học Boston), sự trỗi dậy của các trường đại học châu Á bắt nguồn từ đầu tư mạnh mẽ vào xây dựng và nâng cấp các đại học định hướng nghiên cứu. Các hệ thống giáo dục đại học trong khu vực đã “trưởng thành”, với sự mở rộng cả về quy mô, chất lượng lẫn khả năng tiếp cận.

“Các trường đại học châu Á hiện đã trở thành những chủ thể quan trọng trên trường quốc tế. Giáo dục đại học toàn cầu đang chuyển dần sang trạng thái đa cực hơn, khi sự thống trị của Tây Âu và Bắc Mỹ có phần suy giảm, và đây là một xu hướng tích cực”, ông Altbach nhận định.

Ở góc độ học thuật, ông Hugo Horta (Đại học Hong Kong) cho rằng sự gia tăng mạnh mẽ về số lượng công bố khoa học tại Đông Á trong các lĩnh vực nhân văn và khoa học xã hội hiện đã đi kèm với cải thiện rõ rệt về chất lượng. Một động lực quan trọng là áp lực và động lực công bố bài báo khoa học rất lớn đối với nghiên cứu sinh tiến sĩ trong khu vực, tạo ra hiệu ứng tích lũy về trích dẫn và uy tín học thuật.

Theo ông Horta, trong tương lai không xa, các trường đại học tại châu Á sẽ không chỉ có mặt trong top 10 ở các lĩnh vực này, mà thậm chí có thể vươn lên những vị trí dẫn đầu nếu các điều kiện hiện nay tiếp tục được duy trì.

Hồng Nhung