Bao bì bền vững: Điều kiện mới để thực phẩm Việt vào thị trường EU

Bao bì trở thành yếu tố quyết định năng lực xuất khẩu sang EU

Chiều ngày 11/11, tại TP. Hồ Chí Minh đã diễn ra Hội nghị quốc tế Ngành công nghiệp thực phẩm Việt Nam 2026 với chủ đề: Bao bì bền vững và tuân thủ xuất khẩu: Nâng cao năng lực đưa thực phẩm Việt Nam vào chuỗi cung ứng EU. Chương trình nằm trong khuôn khổ Triển lãm Quốc tế công nghiệp thực phẩm Việt Nam 2026 - Vietnam Foodexpo 2026.

Quang cảnh hội nghị.

Phát biểu tại hội nghị, ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cho biết, với lợi thế về nguồn nguyên liệu nông sản phong phú, năng lực chế biến ngày càng được nâng cao và sự tham gia ngày càng sâu của doanh nghiệp vào chuỗi cung ứng quốc tế, thực phẩm Việt Nam đang có nhiều cơ hội mở rộng thị trường, nâng cao giá trị và khẳng định vị thế trên thị trường thế giới. Trong đó, Liên minh châu Âu (EU) là một trong những thị trường có tiềm năng lớn đối với các sản phẩm thực phẩm của Việt Nam. Việc thực thi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) càng tạo thêm điều kiện thuận lợi cho hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường này thông qua các cam kết cắt giảm thuế quan và mở rộng cơ hội thương mại.

Ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) phát biểu tại hội nghị.

Tuy nhiên, cùng với những cơ hội đó, EU cũng là thị trường có hệ thống tiêu chuẩn và quy định khắt khe, thường xuyên được cập nhật, đặc biệt trong an toàn thực phẩm, kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Những yêu cầu này không chỉ liên quan đến chất lượng sản phẩm mà ngày càng mở rộng sang toàn bộ quá trình sản xuất, chế biến, đóng gói, vận chuyển và phân phối. Đáng chú ý, các quy định mới của EU về bao bì và chất thải bao bì (PPWR) đang đặt ra những yêu cầu mới đối với doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm.

Theo đó, bao bì không còn đơn thuần là phương tiện bảo quản, vận chuyển và giới thiệu sản phẩm mà ngày càng trở thành một yếu tố quan trọng quyết định khả năng đáp ứng tiêu chuẩn thị trường và tham gia chuỗi cung ứng vào thị trường EU. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động cập nhật quy định, rà soát quy trình sản xuất và lựa chọn giải pháp bao bì phù hợp. Đồng thời, quan tâm hơn đến khả năng tái chế, giảm thiểu chất thải, sử dụng nguyên liệu thân thiện với môi trường và bảo đảm các yêu cầu về an toàn khi tiếp xúc.

Các đại biểu tham dự hội nghị.

Ông Lê Hoàng Tài khẳng định, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp thực phẩm trong giai đoạn tới không chỉ được quyết định bởi giá thành hay chất lượng sản phẩm, mà còn phụ thuộc đáng kể vào khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn, quy định và yêu cầu phát triển bền vững của từng thị trường. Đây vừa là thách thức, vừa là động lực để doanh nghiệp điều chỉnh phương thức sản xuất, đầu tư công nghệ, cải tiến sản phẩm và nâng cao năng lực quản trị nhằm đáp ứng tốt hơn các yêu cầu ngày càng cao của thị trường nhập khẩu.

Các đại biểu, chuyên gia quốc tế tham dự hội nghị.

Tại hội nghị, các tham luận từ nhiều chuyên gia trong nước và quốc tế đã tập trung vào những vấn đề doanh nghiệp đang quan tâm trong quá trình xuất khẩu thực phẩm sang EU như: Thông tin cập nhật về xu hướng tiêu dùng và thị trường thực phẩm EU giai đoạn 2026-2027; các yêu cầu đối với bao bì bền vững; quy định về an toàn thực phẩm, kiểm dịch và SPS; những nội dung doanh nghiệp cần lưu ý khi thực hiện PPWR; cũng như các công cụ tra cứu, cảnh báo sớm về tồn dư thuốc bảo vệ thực vật đối với sản phẩm xuất khẩu.

Bên cạnh đó, những chia sẻ từ doanh nghiệp đã có kinh nghiệm tiếp cận thị trường EU đã góp phần làm rõ cách thức chuyển hóa các yêu cầu của thị trường thành những điều chỉnh cụ thể trong hoạt động sản xuất, chế biến, đóng gói và xuất khẩu.

Các chuyên gia trong nước và quốc tế trình bày tham luận về quá trình tuân thủ quy định của EU.

Tại hội nghị, đại diện các doanh nghiệp cũng đã tích cực trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, thẳng thắn nêu những khó khăn, vướng mắc trong quá trình tuân thủ quy định của EU. Hội nghị qua đó không chỉ cung cấp thông tin mà còn góp phần giúp doanh nghiệp xác định rõ những nội dung cần ưu tiên chuẩn bị, những tiêu chuẩn cần đáp ứng và các giải pháp phù hợp với điều kiện sản xuất, kinh doanh của mình.

Phát biểu kết luận Hội nghị, ông Lê Hoàng Tài nhấn mạnh, lợi thế từ các cam kết ưu đãi thuế quan của EVFTA sẽ không thể chuyển hóa đầy đủ thành cơ hội xuất khẩu nếu doanh nghiệp không đáp ứng được các yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật, ghi nhãn, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.

Đặc biệt, bao bì không còn chỉ là yếu tố bảo quản, đóng gói hay tạo hình thức cho sản phẩm, mà đã trở thành một bộ phận quan trọng trong yêu cầu tuân thủ của thị trường nhập khẩu. Việc đáp ứng các quy định về bao bì và đóng gói, trong đó có Quy định PPWR của EU, cần được xem là yêu cầu bắt buộc trong chiến lược phát triển sản phẩm và xuất khẩu của doanh nghiệp, không phải là vấn đề có thể xử lý sau khi hàng hóa đã được sản xuất.

Trên cơ sở các nội dung đã trao đổi tại hội nghị, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại đề nghị, đối với cộng đồng doanh nghiệp: Cần tiếp tục chủ động nghiên cứu, cập nhật các quy định và xu hướng mới của thị trường xuất khẩu; rà soát năng lực sản xuất, chất lượng sản phẩm và các điều kiện liên quan đến bao bì, đóng gói; xây dựng kế hoạch thích ứng phù hợp với yêu cầu của từng thị trường. Doanh nghiệp cần xác định việc tuân thủ tiêu chuẩn và phát triển bền vững là yêu cầu lâu dài trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu.

Đối với các hiệp hội ngành hàng, cần phát huy vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp với cơ quan quản lý và các đối tác quốc tế. Tăng cường phổ biến thông tin, chia sẻ kinh nghiệm, kịp thời tổng hợp những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp để kiến nghị các cơ quan chức năng xem xét, hỗ trợ giải quyết.

Đối với các cơ quan, tổ chức hỗ trợ trong nước và quốc tế, cần tiếp tục tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin, kinh nghiệm và các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực đáp ứng yêu cầu của thị trường. Đồng thời, đẩy mạnh kết nối doanh nghiệp với các chuyên gia, tổ chức tư vấn, đối tác và nhà nhập khẩu quốc tế.