Thực phẩm Việt đang có nhiều cơ hội khẳng định vị thế trên thị trường thế giới

Với lợi thế về nguồn nguyên liệu nông sản phong phú, năng lực chế biến ngày càng được nâng cao và sự tham gia sâu của doanh nghiệp vào chuỗi cung ứng quốc tế, thực phẩm Việt Nam đang có nhiều cơ hội mở rộng thị trường, nâng cao giá trị và khẳng định vị thế trên thị trường thế giới; trong đó, Liên minh Châu Âu (EU) là một trong những thị trường có tiềm năng lớn đối với các sản phẩm thực phẩm của Việt Nam.

Đây là nhận định của các chuyên gia, doanh nghiệp tại Hội nghị quốc tế ngành công nghiệp thực phẩm Việt Nam năm 2026, do Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương phối hợp cùng một số đơn vị trong và ngoài nước tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh, chiều ngày 11/11.

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: Mỹ Phương – TTXVN

Theo các chuyên gia, doanh nghiệp, việc thực thi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) đang tạo thêm điều kiện thuận lợi cho hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường này thông qua những cam kết cắt giảm thuế quan và mở rộng cơ hội thương mại. Tuy nhiên, cùng với những cơ hội đó, EU cũng là thị trường có hệ thống tiêu chuẩn và quy định khắt khe, thường xuyên được cập nhật, nhất là trong an toàn thực phẩm, kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Những yêu cầu này, không chỉ liên quan đến chất lượng sản phẩm mà ngày càng mở rộng sang toàn bộ quá trình sản xuất, chế biến, đóng gói, vận chuyển và phân phối. Đáng chú ý, quy định mới của EU về bao bì và chất thải bao bì (PPWR) đang đặt ra hàng loạt yêu cầu mới đối với doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm.

Ông Nguyễn Nam Phương, Quản lý Kinh doanh giải pháp Tetra Recart®, Công ty Tetra Pak Việt Nam cho biết, PPWR hướng đến mục tiêu giảm lượng rác thải bao bì và đảm bảo đến năm 2030 tất cả bao bì lưu hành tại EU đều có thể tái chế (recyclable) hoặc tái sử dụng (reusable). Bên cạnh đó, từ tháng 7/2026, Liên minh châu Âu (EU) chính thức cấm sử dụng hóa chất Bisphenol A (BPA) trong bao bì và vật dụng tiếp xúc với thực phẩm.

Hiện nay, bao bì không còn đơn thuần là phương tiện bao quản, vận chuyển và giới thiệu sản phẩm mà đã trở thành một yếu tố quan trọng quyết định khả năng đáp ứng tiêu chuẩn thị trường và tham gia chuỗi cung ứng vào thị trường EU. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động cập nhật quy định, rà soát quy trình sản xuất và lựa chọn giải pháp bao bì phù hợp; đồng thời, quan tâm hơn đến khả năng tái chế, giảm thiểu chất thải, sử dụng nguyên liệu thân thiện với môi trường và bảo đảm các yêu cầu về an toàn khi tiếp xúc với thực phẩm.

Ông Gustavo Ferro, chuyên gia ngành thực phẩm chế biến và nguyên liệu tự nhiên của Chương trình Xúc tiến nhập khẩu Thụy Sĩ (SIPPO) phát biểu. Ảnh: Mỹ Phương – TTXVN

Cùng quan điểm, ông Gustavo Ferro, chuyên gia ngành thực phẩm chế biến và nguyên liệu tự nhiên của Chương trình Xúc tiến nhập khẩu Thụy Sĩ (SIPPO) chia sẻ, xu hướng thị trường thực phẩm châu Âu mà doanh nghiệp Việt Nam cần lưu ý: an toàn thực phẩm, nhãn riêng, thực phẩm cho sức khỏe, bền vững gồm yêu cầu bao bì. Trong đó, quy định cho các chuỗi cung ứng bền vững thì bền vững được ví ngang bằng giá trị cho người sử dụng.

Hơn thế nữa, quy định hiện hành và sắp tới của châu Âu về tính bền vững đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) đòi hỏi điều chỉnh hoạt động tìm nguồn cung ứng; mô hình và phương thức kinh doanh, công thức sản phẩm và hệ thống sản xuất. Do đó, doanh nghiệp cần triển khai hoạt động bổ sung để tuân thủ các tiêu chuẩn và chứng nhận bổ sung theo yêu cầu từ khách mua hàng, hoàn thiện hồ sơ tài liệu…

Ở góc độ cơ quan quản lý Nhà nước, ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại nhấn mạnh, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp thực phẩm trong giai đoạn tới không chỉ được quyết định bởi giá thành hay chất lượng sản phẩm, mà còn phụ thuộc đáng kể vào khả năng đáp ứng tiêu chuẩn, quy định và yêu cầu phát triển bền vững của từng thị trường. Đây vừa là thách thức, vừa là động lực để doanh nghiệp điều chỉnh phương thức sản xuất, đầu tư công nghệ, cải tiên sản phẩm và nâng cao năng lực quản trị…

Ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương phát biểu. Ảnh: Mỹ Phương – TTXVN

EU vẫn là thị trường xuất khẩu nông sản – thực phẩm hấp dẫn, trong khi đó danh mục xuất khẩu của Việt Nam phù hợp với nhu cầu của các phân khúc thị trường EU. Đặc biệt, nhà mua hàng EU vẫn còn dư địa cho nhà cung cấp bên ngoài đạt chuẩn, nhưng khả năng tiếp cận thị trường phụ thuộc vào việc tuân thủ SPS và hồ sơ tài liệu một cách đáng tin cậy.

Đối với Việt Nam, cơ hội lớn nhất nằm ở những sản phẩm thể hiện rõ ràng chất lượng, khả năng truy xuất nguồn gốc và sự tuân thủ các quy định về kiểm dịch động thực vật (SPS); đồng thời, sự tuân thủ và tính minh bạch chính là yếu tố biến tiềm năng này thành khả năng tiếp cận thị trường thực sự.