Bao bì không còn là 'lớp vỏ' khi doanh nghiệp xanh hóa, số hóa

Thị trường mở rộng, những doanh nghiệp nào đang dẫn đầu?

Bức tranh ngành bao bì năm 2026 đang sáng hơn nhờ sự cải thiện đồng thời của sản xuất, tiêu dùng và xuất khẩu. Theo Vietnam Report, trong 8 tháng đầu năm, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 11,9% so với cùng kỳ; riêng sản xuất giấy và sản phẩm từ giấy tăng 9%, còn sản phẩm từ cao su và plastic tăng 12,3%. Tổng mức bán lẻ hàng hóa đạt gần 4.000 nghìn tỷ đồng, tăng 12,8%, trong khi xuất khẩu hàng hóa tăng 22,4%. Đây là những yếu tố trực tiếp thúc đẩy nhu cầu đóng gói, bảo quản và vận chuyển hàng hóa.

Trong bối cảnh thị trường mở rộng, ngày 1/10, Vietnam Report công bố Top 10 Công ty uy tín ngành Bao bì năm 2026 ở các nhóm bao bì giấy, bao bì nhựa và Top 5 ở nhóm bao bì kim loại. Bảng xếp hạng được xây dựng dựa trên ba tiêu chí gồm năng lực tài chính thể hiện trên báo cáo tài chính năm gần nhất; uy tín truyền thông; khảo sát đối tượng nghiên cứu và các bên liên quan, cập nhật đến tháng 8/2026.

Ở nhóm bao bì giấy, 10 doanh nghiệp được xếp hạng gồm:

Nguồn: Vietnam Report, tháng 10/2026

Với nhóm bao bì nhựa, Top 10 gồm:

Nguồn: Vietnam Report, tháng 10/2026

Trong khi đó, Top 5 nhóm bao bì kim loại gồm:

Nguồn: Vietnam Report, tháng 10/2026

Sự hiện diện của nhiều doanh nghiệp ở các phân khúc khác nhau cũng phản ánh quy mô và mức độ đa dạng của thị trường. Trong đó, bao bì giấy đang nhận được kỳ vọng tích cực nhất khi 86,9% doanh nghiệp khảo sát đánh giá triển vọng khả quan. Quy mô phân khúc này được dự báo đạt khoảng 3,11 tỷ USD năm 2026 và tiếp tục tăng trong những năm tới.

Đà mở rộng của thị trường đã phản ánh vào hoạt động kinh doanh. Trong 6 tháng đầu năm 2026, 77% doanh nghiệp khảo sát ghi nhận doanh thu tăng. Lợi nhuận cũng cải thiện, với 61,5% doanh nghiệp ghi nhận tăng trưởng. Tuy nhiên, vẫn còn 38,5% doanh nghiệp có lợi nhuận suy giảm, cho thấy thị trường thuận lợi hơn chưa đồng nghĩa mọi doanh nghiệp cùng hưởng lợi.

Khoảng cách về hiệu quả ngày càng phụ thuộc vào khả năng kiểm soát chi phí nguyên liệu, năng lượng, tổ chức sản xuất và khai thác dây chuyền. Đặc biệt, cạnh tranh đang chuyển từ câu chuyện sản lượng sang khả năng đáp ứng những yêu cầu mới của khách hàng.

Xanh hóa đi sâu vào chuỗi giá trị

Một trong những thay đổi rõ nhất là tiêu chí môi trường ngày càng tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp. Theo Vietnam Report, 81,2% doanh nghiệp xác định xu hướng tiêu dùng xanh và yêu cầu về bao bì bền vững là động lực tăng trưởng quan trọng trong những tháng cuối năm, cao hơn tỷ lệ lựa chọn sự cải thiện của tiêu dùng trong nước.

Điều đó cho thấy thị trường không chỉ cần nhiều bao bì hơn mà còn cần những sản phẩm khác trước: sử dụng nguyên liệu phù hợp hơn, dễ tái chế, tiết kiệm tài nguyên và giảm tác động tới môi trường.

Theo khảo sát, 96,5% doanh nghiệp đã xây dựng kế hoạch và triển khai một phần các cam kết ESG. Toàn bộ doanh nghiệp tham gia khảo sát cũng ghi nhận yêu cầu ESG từ khách hàng, đối tác ngày càng gia tăng và dự kiến tăng đầu tư cho lĩnh vực này trong năm 2026.

Sự thay đổi cũng xuất hiện từ phía người mua. Có 33,9% người tiêu dùng luôn sẵn sàng chi thêm cho sản phẩm có bao bì thân thiện với môi trường và 53,9% chấp nhận trả thêm nếu mức phí hợp lý.

Như vậy, nhu cầu đối với bao bì xanh đã rõ hơn nhưng giá vẫn là yếu tố quan trọng. Doanh nghiệp phải tìm điểm cân bằng giữa mục tiêu môi trường và chi phí, thay vì đơn thuần thay vật liệu hiện tại bằng vật liệu đắt hơn.

Đáng chú ý, toàn bộ doanh nghiệp khảo sát xác định gia tăng sử dụng nguyên liệu tái chế là xu hướng ESG quan trọng nhất trong 5 năm tới. Giảm phát thải và truy xuất nguồn gốc nguyên liệu cũng được nhiều doanh nghiệp ưu tiên.

Khi ESG đi sâu từ nhà máy tới nhà cung cấp và vận chuyển, doanh nghiệp cần dữ liệu để chứng minh nguồn nguyên liệu, tỷ lệ tái chế hay mức phát thải. Xanh hóa vì vậy ngày càng gắn chặt với số hóa và năng lực quản trị.

Ảnh minh họa. AI

Xây nền dữ liệu, mở đường cho AI

Chuyển đổi số đang trở thành trụ cột tiếp theo của cuộc cạnh tranh. Theo Vietnam Report, 68,4% doanh nghiệp đã ứng dụng công nghệ tại một số công đoạn sản xuất và quản trị, trong khi 25,9% đã triển khai rộng rãi trên toàn doanh nghiệp.

Lộ trình đầu tư ba năm tới cho thấy doanh nghiệp ưu tiên xây nền tảng trước khi tiến tới các ứng dụng cao hơn. Toàn bộ doanh nghiệp khảo sát ưu tiên tự động hóa dây chuyền sản xuất; 76,5% lựa chọn hệ thống quản trị sản xuất và dữ liệu, còn 51,7% ưu tiên trí tuệ nhân tạo (AI).

AI đã được sử dụng trong quản trị, lập kế hoạch và tối ưu sản xuất. Tuy nhiên, 77% doanh nghiệp cho biết gặp khó khăn khi kết nối AI với dây chuyền hiện có. Điều này cho thấy đầu tư AI chỉ có thể phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp đồng thời chuẩn hóa quy trình, nâng chất lượng dữ liệu và tăng khả năng kết nối giữa các hệ thống.

Công nghệ cũng làm thay đổi chức năng của chính chiếc bao bì. Khảo sát cho thấy 73,8% người tiêu dùng quan tâm đến thông tin sản phẩm rõ ràng, đầy đủ và dễ đọc; bên cạnh đó là sự tiện lợi, thiết kế và khả năng tái sử dụng, phân hủy.

Đáng chú ý, 38,8% người tiêu dùng quan tâm đến mã QR và thông tin truy xuất nguồn gốc. Bao bì vì thế đang chuyển từ lớp vỏ bảo vệ hàng hóa thành một “điểm chạm số”, kết nối sản phẩm với dữ liệu về nguồn gốc, chứng nhận và hành trình trong chuỗi cung ứng.

Những chuyển động này cho thấy dư địa của ngành bao bì không chỉ nằm ở việc sản xuất nhiều hơn. Khi “luật chơi” thay đổi, lợi thế sẽ ngày càng gắn với khả năng kiểm soát chi phí, đáp ứng tiêu chuẩn môi trường, ứng dụng công nghệ và minh bạch thông tin. Xanh hóa, số hóa và nâng giá trị sản phẩm vì vậy đang trở thành những hướng chuyển đổi quan trọng của doanh nghiệp bao bì trong giai đoạn tăng trưởng mới.