Tháo điểm nghẽn, tạo quỹ đạo phát triển mới cho Huế

 Di sản luôn là điểm đến được nhiều du khách lựa chọn trong hành trình khám phá Huế.

Những động lực mới đang hình thành

Bức tranh 9 tháng cho thấy nền kinh tế Huế tiếp tục duy trì đà tăng trưởng khá. Theo Báo cáo của UBND thành phố, GRDP ước tăng 8,72%; khu vực dịch vụ tăng 9,06%, công nghiệp - xây dựng tăng 10,01%. Đây là kết quả đáng ghi nhận trong điều kiện môi trường kinh tế còn nhiều biến động, nhưng cũng chưa đạt kỳ vọng và tạo áp lực lớn đối với mục tiêu tăng trưởng cả năm.

Điều đáng mừng là phía sau con số tăng trưởng đã xuất hiện khá rõ những động lực mới. Du lịch - dịch vụ tiếp tục là điểm sáng. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng 9 tháng ước đạt 57.665 tỷ đồng, tăng 19,2%; doanh thu lưu trú và ăn uống tăng khoảng 34,6%, lữ hành tăng 31,4%; kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 1,326 tỷ USD, tăng 19,4%. Những lễ hội, sự kiện văn hóa lớn, trong đó Huế Wonderverse Fest 2026 thu hút hơn 300 nghìn lượt người tham gia, cho thấy khả năng chuyển hóa ngày càng rõ tài nguyên văn hóa thành sản phẩm du lịch và giá trị kinh tế.

Một thời gian dài, chúng ta thường nói nhiều đến tiềm năng của di sản, văn hóa, cảnh quan và con người Huế. Nhưng tiềm năng chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành nguồn lực. Những kết quả gần đây cho thấy Huế đang từng bước làm được điều đó.

Cùng với dịch vụ, công nghiệp cũng đang hình thành những năng lực mới. Đây là chuyển động quan trọng, bởi một thành phố trực thuộc Trung ương không thể chỉ dựa vào du lịch và dịch vụ. Huế cần thêm những trụ cột đủ mạnh để tạo việc làm, nguồn thu và tăng sức chống chịu của nền kinh tế.

Tuy nhiên, Huế cần công nghiệp nhưng không phải công nghiệp bằng mọi giá. Với đặc trưng của một đô thị di sản, văn hóa, sinh thái và cảnh quan, hướng đi phù hợp phải là công nghiệp sạch, công nghệ cao, chế biến - chế tạo có giá trị gia tăng lớn, công nghiệp văn hóa, công nghệ số, logistics và những ngành gắn với lợi thế Chân Mây - Lăng Cô. Chất lượng tăng trưởng phải được đặt ngang với yêu cầu về tốc độ tăng trưởng.

Mở rộng đường Nguyễn Hoàng - dự án sử dụng vốn đầu tư công đang được đẩy nhanh tiến độ. 

Những điểm nghẽn không thể né tránh

Điều đáng ghi nhận trong báo cáo 9 tháng là thành phố nhìn thẳng vào những hạn chế. Tăng trưởng GRDP chưa đạt kỳ vọng; công nghiệp tuy tăng nhưng chưa tạo được đột phá; nhiều dự án triển khai chậm; thiếu lao động, nhất là lao động chất lượng cao; doanh nghiệp chịu tác động của thị trường, chi phí đầu vào và yêu cầu chuyển đổi xanh. Trong dịch vụ, tần suất chuyến bay đến Huế còn thấp, sản phẩm du lịch mới và dịch vụ vui chơi giải trí về đêm chưa phong phú.

Với du lịch, bài toán của Huế hiện nay không còn đơn giản là làm thế nào để có thêm khách. Khi lượng khách đã tăng mạnh, câu hỏi cần chuyển sang một cấp độ khác: làm thế nào để khách ở lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn và muốn trở lại Huế?

Điều đó đòi hỏi tiếp tục hình thành hệ sinh thái sản phẩm mới, nhất là kinh tế đêm, nghệ thuật biểu diễn, ẩm thực, mua sắm, chăm sóc sức khỏe, du lịch đường thủy, trải nghiệm di sản và công nghiệp văn hóa. Di sản phải được bảo tồn nghiêm túc, nhưng đồng thời cần được “đánh thức” bằng những phương thức sáng tạo để tham gia sâu hơn vào đời sống đương đại.

Điểm nghẽn đáng quan tâm hơn nữa là đầu tư công. Tổng vốn đầu tư thực hiện trên địa bàn 9 tháng ước đạt khoảng 28.516 tỷ đồng, tăng 12,4%; nhưng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện giảm 19,5%. Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công theo kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao mới đạt 48%.

Đây không đơn thuần là câu chuyện giải ngân được bao nhiêu phần trăm vốn. Trong giai đoạn Huế đang cần những động lực tăng trưởng mạnh hơn, đầu tư công phải thực sự trở thành “vốn mồi”, mở đường cho đầu tư xã hội, tạo không gian phát triển mới và kích hoạt những nguồn lực còn nằm im. Một dự án chậm không chỉ làm chậm một công trình mà có thể làm chậm cả chuỗi dự án, nguồn lực và cơ hội phát triển phía sau.

Một điểm nghẽn khác là hàng loạt dự án tồn đọng, kéo dài. Báo cáo đã nêu cụ thể nhiều dự án cần tiếp tục tháo gỡ như Khu du lịch Suối Voi, dự án tại 85 Nguyễn Chí Diểu, Khu du lịch nghỉ dưỡng sân golf Lăng Cô, Khu nghỉ dưỡng Bãi Chuối Việt Nam, các dự án hạ tầng Khu công nghiệp Phong Điền... Đất đai và dự án bị “treo” càng lâu thì nguồn lực xã hội bị lãng phí càng lớn.

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Lê Trí Thanh khảo sát cung An Định. 

Quyết liệt tháo gỡ để khơi thông nguồn lực

Điều tích cực là Huế đang chuyển khá mạnh từ nhận diện điểm nghẽn sang tìm cách tháo gỡ.

Thành phố đặt yêu cầu giải ngân 100% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao; đôn đốc các chủ đầu tư theo từng nhiệm vụ, dự án, từng tháng, quý; đồng thời tập trung tháo gỡ các dự án tồn đọng, đẩy nhanh những dự án trọng điểm đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư và cấp giấy chứng nhận đầu tư. Cơ chế “làn xanh” được triển khai, đi cùng yêu cầu kiên quyết thu hồi các dự án vi phạm pháp luật về đất đai, đầu tư.

Đây là cách tiếp cận cần thiết. Nhưng để tạo chuyển biến thực sự, yêu cầu đặt ra là phải đi sâu hơn vào từng dự án: dự án nào vướng giải phóng mặt bằng; dự án nào vướng thủ tục, quy hoạch; dự án nào do năng lực chủ đầu tư hoặc nhà thầu; vấn đề nào thuộc thẩm quyền thành phố và vấn đề nào cần kiến nghị Trung ương. Mỗi điểm nghẽn cần gắn với một địa chỉ chịu trách nhiệm và một thời hạn xử lý cụ thể.

Cùng với đó là yêu cầu khơi thông những nguồn lực mới từ đất đai, quy hoạch, tài sản công và đầu tư tư nhân. Một thành phố đang phát triển nhanh không thể để nguồn lực nằm im trong những dự án kéo dài hoặc những khu đất chưa được khai thác hiệu quả.

Nhưng sau tất cả những vấn đề về vốn, đất đai, quy hoạch và dự án, điểm nghẽn có tính quyết định vẫn là năng lực thực thi.

UBND thành phố thẳng thắn nhìn nhận công tác tham mưu của một số sở, ngành, địa phương có lúc chưa kịp thời; khả năng phân tích, dự báo có mặt còn hạn chế; năng lực chuyên môn và khả năng thích ứng với mô hình quản trị mới của một bộ phận cán bộ còn hạn chế; phối hợp và chế độ thông tin báo cáo của một số đơn vị chưa đáp ứng yêu cầu.

Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng khi Huế đang vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Phân cấp mạnh hơn đồng nghĩa trách nhiệm lớn hơn; trách nhiệm lớn hơn đòi hỏi năng lực cán bộ, dữ liệu, công nghệ và phương thức điều hành phải thay đổi tương ứng.

Thành phố đang đặt mục tiêu tiếp tục cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính, 50% chi phí tuân thủ; nâng cao PAR Index, PAPI, SIPAS; phát triển chính quyền số và dịch vụ đô thị thông minh. Đây là hướng đi đúng. Nhưng chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi làm thay đổi chất lượng quản trị. Đích đến không phải có thêm bao nhiêu phần mềm hay nền tảng số, mà là người dân và doanh nghiệp có phải chờ ít hơn, đi lại ít hơn, chi phí thấp hơn và được phục vụ tốt hơn hay không.

 Kim Long Motor xuất cảng lô xe city buýt thuần điện cho đối tác. Ảnh: KimLong Motor

Tạo lập quỹ đạo phát triển mới

Tỷ lệ đô thị hóa của Huế hiện đạt 74,42%; quy hoạch chung xây dựng đô thị và quy hoạch phân khu khu vực đô thị trung tâm đã phủ kín 100%, nhưng tỷ lệ phủ kín quy hoạch chi tiết đô thị mới khoảng 24,9%. Khoảng cách ấy phần nào phản ánh thách thức của Huế hôm nay: tầm nhìn đã tương đối rõ, nhưng việc chuyển tầm nhìn thành những không gian phát triển cụ thể cần nhanh hơn.

Huế trong tương lai không chỉ được nhìn như một đô thị đơn cực xoay quanh khu vực di sản, mà phải là một không gian phát triển đa trung tâm, trong đó đô thị di sản là hạt nhân văn hóa; Chân Mây - Lăng Cô là cực cảng biển, logistics, công nghiệp và du lịch; Phú Bài gắn với hàng không và công nghiệp; Thuận An cùng vùng ven biển hướng ra kinh tế biển; Tam Giang - Cầu Hai phát huy giá trị sinh thái; vùng phía tây phát triển trên nền tảng kinh tế xanh và bản sắc văn hóa.

Cấu trúc ấy sẽ giúp Huế giải được một bài toán từng được xem là khó: vừa bảo tồn sâu sắc, vừa phát triển nhanh; vừa gìn giữ bản sắc, vừa mạnh dạn đổi mới.

Vì vậy, ba tháng cuối năm 2026 có ý nghĩa vượt ra ngoài việc hoàn thành các chỉ tiêu của một năm kế hoạch. Đây là thời điểm cần tháo mạnh những nút thắt đang cản trở dòng chảy nguồn lực: đưa vốn vào công trình, đưa dự án vào hoạt động, đưa đất đai và tài sản trở thành nguồn lực, đồng thời đưa bộ máy mới vận hành thực sự thông suốt, hiệu lực và hiệu quả.

Huế đã có vị thế mới. Những động lực mới cũng đang hình thành. Những điểm nghẽn đã được nhận diện ngày càng rõ và, quan trọng hơn, thành phố đang thể hiện quyết tâm tháo gỡ bằng những nhiệm vụ, giải pháp cụ thể. Điều cần thiết lúc này là biến quyết tâm thành tiến độ, biến tiến độ thành sản phẩm và biến từng nguồn lực tiềm năng thành động lực tăng trưởng thực tế.

Bởi mục tiêu cuối cùng không chỉ là một con số GRDP cao hơn, nhiều dự án hơn hay nhiều du khách hơn. Điều Huế cần kiến tạo là một mô hình phát triển riêng: di sản - văn hóa - sinh thái - cảnh quan làm nền tảng; khoa học công nghệ, chuyển đổi số, công nghiệp sạch, du lịch chất lượng cao và kinh tế sáng tạo làm động lực; con người, môi trường và chất lượng sống làm thước đo.

Tháo được những điểm nghẽn hôm nay chính là mở đường cho những nguồn lực ngày mai. Và đó cũng là điều kiện để Huế không chỉ mang một vị thế mới về hành chính, mà thực sự tạo lập được một quỹ đạo phát triển mới tương xứng với vị thế thành phố trực thuộc Trung ương.