Báo chí và sứ mệnh thúc đẩy đột phá hạ tầng, đô thị

Với riêng lĩnh vực xây dựng, điều này càng thể hiện rõ trong việc định hướng, mở lối phát triển đô thị, hạ tầng và không gian sống hiện đại.

Báo chí luôn là cầu nối giữa chủ trương, chính sách và cuộc sống (Trong ảnh: Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh trả lời phỏng vấn báo chí tại Trung tâm Báo chí Bầu cử đại biểu Quốc hội Khóa XVI và đại biểu Hội đồng Nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031).

Ông Tạ Quang Vinh, Cục trưởng Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng):

"Mở đường" tư duy phát triển đô thị hiện đại

Thực tiễn cho thấy, nhiều chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước liên quan đến quy hoạch, phát triển đô thị, hạ tầng kỹ thuật, chuyển đổi xanh hay chuyển đổi số chỉ thực sự lan tỏa mạnh mẽ khi được báo chí truyền tải một cách khoa học, dễ hiểu và gần gũi với người dân.

Báo chí không chỉ phản ánh thực tiễn triển khai các dự án hạ tầng, đô thị mà còn góp phần hình thành nhận thức xã hội về mô hình phát triển mới, hiện đại và bền vững hơn.

Các công trình hạ tầng hiện nay không đơn thuần là xây dựng đường sá, cầu cống hay khu đô thị, mà còn gắn với mục tiêu tái cấu trúc không gian phát triển, nâng cao chất lượng sống, thúc đẩy tăng trưởng xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu. Để những định hướng đó đi vào đời sống, báo chí giữ vai trò rất quan trọng trong việc định hướng dư luận, tạo sự đồng thuận xã hội.

Quá trình triển khai các quy hoạch lớn, các dự án hạ tầng chiến lược hay việc quản lý khai thác vận hành, thực hiện các dịch vụ hạ tầng kỹ thuật đô thị, báo chí còn là kênh phản biện khách quan, giúp cơ quan quản lý nhận diện rõ hơn những tồn tại, bất cập từ thực tiễn. Qua đó, nhiều cơ chế, chính sách và giải pháp kỹ thuật đã được điều chỉnh phù hợp hơn với yêu cầu phát triển cũng như nhu cầu thực tế của người dân.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, báo chí tiếp tục đóng vai trò tiên phong trong việc phổ biến các xu hướng phát triển đô thị thông minh, ứng dụng công nghệ số trong quản lý hạ tầng kỹ thuật, giao thông, cấp thoát nước, năng lượng hay quản trị đô thị. Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp hình thành tư duy phát triển đô thị hiện đại, đồng bộ và lấy người dân làm trung tâm.

Trước yêu cầu phát triển nhanh nhưng bền vững của đất nước, báo chí cần tiếp tục phát huy vai trò là cầu nối giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, chuyên gia và người dân; không chỉ góp phần truyền tải thông tin mà còn có vai trò mở lối tư duy phát triển mới, tạo dựng niềm tin xã hội và khơi dậy khát vọng xây dựng những đô thị văn minh, hiện đại, đáng sống hơn trong tương lai.

PGS.TS.KTS Nguyễn Vũ Phương (Phó giám đốc Học viện Chiến lược bồi dưỡng cán bộ xây dựng):

Cầu nối giữa chính sách và đời sống

Vai trò của báo chí trong câu chuyện phát triển đô thị hiện nay rất quan trọng. Đô thị không chỉ là đường sá, nhà cửa hay các công trình hạ tầng, mà trước hết là không gian sống của con người.

Khi người dân ngày càng quan tâm hơn đến sức khỏe, môi trường, cây xanh, chất lượng không khí, giao thông công cộng và các giá trị phát triển bền vững, thì báo chí chính là kênh giúp những vấn đề đó được nhìn nhận rõ hơn, đầy đủ hơn và gần gũi hơn.

Thông qua báo chí, người dân có thể tiếp cận các thông tin về quy hoạch, hạ tầng, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số hay các mô hình đô thị hiện đại một cách dễ hiểu hơn. Ngược lại, báo chí cũng phản ánh những nhu cầu, băn khoăn và kỳ vọng của người dân tới các nhà quản lý, nhà quy hoạch và doanh nghiệp.

Báo chí không chỉ đưa tin, mà còn góp phần định hướng nhận thức xã hội. Một bài viết tốt, một tuyến bài có chiều sâu có thể giúp cộng đồng hiểu vì sao cần phát triển đô thị xanh, vì sao phải đầu tư hạ tầng chiến lược, vì sao quy hoạch phải dài hạn và lấy con người làm trung tâm.

Vì vậy, báo chí chính là cầu nối quan trọng giữa chính sách, chuyên môn và đời sống; góp phần tạo đồng thuận xã hội và thúc đẩy các đô thị phát triển hiện đại, bền vững và nhân văn hơn.

ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga (Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách TP Hải Phòng):

Tạo dựng niềm tin, lan tỏa nhận thức đúng đắn

Báo chí không chỉ là lực lượng tuyên truyền, phản ánh đời sống xã hội mà còn thực sự là "nguồn lực mềm" đặc biệt quan trọng trong quá trình phát triển đất nước.

Với những công trình lớn, những chủ trương mang tính đột phá, vai trò của báo chí càng trở nên rõ nét ở khả năng tạo dựng niềm tin, lan tỏa nhận thức đúng đắn và hình thành đồng thuận xã hội.

Thực tiễn cho thấy, ở các công trình lớn, phía sau đó luôn là vấn đề lợi ích, tâm lý xã hội, sự thay đổi trong không gian sống và cả những lo lắng của người dân. Trong bối cảnh ấy, báo chí giữ vai trò như một "cầu nối nhận thức", giúp người dân hiểu vì sao phải làm, làm để giải quyết vấn đề gì, lợi ích trước mắt và lâu dài ra sao...

Giá trị của báo chí là khả năng đưa các vấn đề chuyên môn phức tạp trở thành những nội dung mà xã hội có thể hiểu, có thể tham gia ý kiến và cùng giám sát.

Nhiều chính sách về quy hoạch, giao thông, phát triển đô thị hay giải phóng mặt bằng vốn mang tính kỹ thuật rất cao. Nếu chỉ tồn tại trong các báo cáo hành chính hoặc hội thảo chuyên ngành, rất khó tạo được sự đồng thuận xã hội rộng rãi.

Báo chí chính là kênh chuyển tải để người dân hiểu được tinh thần chính sách, đồng thời giúp các nhà hoạch định chính sách lắng nghe được phản hồi thực tiễn từ cuộc sống.

Một vai trò rất quan trọng khác là báo chí tạo diễn đàn đa chiều để các chuyên gia, doanh nghiệp và cơ quan quản lý cùng trao đổi công khai, giúp giảm thiểu rủi ro trong quá trình thực hiện dự án. Nói cách khác, báo chí không chỉ giúp "mở đường dư luận" mà còn giúp các chủ trương lớn đi đúng hướng, đúng mục tiêu phát triển vì con người.

Tuy nhiên, tôi cho rằng vai trò của báo chí hôm nay không dừng lại ở việc "ủng hộ" hay "cổ vũ" một chiều. Báo chí hiện đại phải đồng hành bằng tinh thần phản biện xây dựng, bằng trách nhiệm xã hội và tính chuyên nghiệp cao.

Báo chí vừa góp phần tạo đồng thuận, vừa phải phát hiện những bất cập, cảnh báo nguy cơ lãng phí, chậm tiến độ, thiếu minh bạch hay tác động tiêu cực đến môi trường và đời sống người dân.

Đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu rất cao về tốc độ tăng trưởng, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia. Muốn đạt được mục tiêu đó, chúng ta buộc phải đầu tư mạnh cho hạ tầng, từ hạ tầng giao thông, đô thị, nhà ở đến hạ tầng số và hạ tầng xanh...

Theo tôi, báo chí trước hết phải giúp hình thành một nhận thức xã hội mới về phát triển bền vững. Khi người dân hiểu rõ lợi ích lâu dài của những định hướng đó, đồng thuận xã hội sẽ cao hơn rất nhiều.

Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC):

Phản ánh khách quan thực tiễn

Nguồn vốn đầu tư công quy mô lớn, cùng với dòng vốn đầu tư tư nhân và đầu tư nước ngoài đang tạo ra khối lượng công việc rất lớn cho các doanh nghiệp trong ngành. Tuy nhiên, quá trình thực hiện nhiệm vụ không hề dễ dàng khi các doanh nghiệp vẫn đang phải đối mặt với nhiều khó khăn từ thực tiễn sản xuất, kinh doanh.

Những vấn đề nổi bật là tình trạng biến động giá vật liệu xây dựng; vướng mắc liên quan đến nguồn vật liệu phục vụ thi công các dự án hạ tầng; bài toán nhân lực và giá nhân công…

Trong bối cảnh đó, vai trò của báo chí càng được thể hiện rõ nét. Báo chí đã và đang làm rất tốt nhiệm vụ phản ánh khách quan tiếng nói từ thực tiễn sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp đến các cơ quan quản lý.

Không chỉ là cầu nối thông tin, báo chí còn thực hiện hiệu quả vai trò phản biện xã hội thông qua việc phát hiện, phản ánh những bất cập từ thực tiễn triển khai cơ chế, chính sách... Qua đó, các cơ quan quản lý có thêm cơ sở để rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách, bảo đảm ngày càng sát thực tiễn hơn.

Báo chí đang thực sự làm tốt vai trò cầu nối để cơ quan quản lý lắng nghe, thấu hiểu và chia sẻ với cộng đồng doanh nghiệp.

Chúng tôi mong báo chí tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp xây dựng; phản ánh những vấn đề từ thực tiễn, lan tỏa các mô hình hay, cách làm hiệu quả, đồng thời góp phần tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình phát triển của ngành.

KTS Trần Ngọc Chính (Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam):

Đưa chủ trương, chính sách vào cuộc sống

Vai trò của báo chí không chỉ dừng lại ở việc thông tin, tuyên truyền mà còn trở thành lực lượng đồng hành, góp phần định hướng tư duy phát triển đô thị, hạ tầng và không gian sống hiện đại; lan tỏa tư duy quy hoạch bền vững, tạo sự đồng thuận trong cộng đồng đối với các chủ trương lớn về phát triển đô thị và hạ tầng quốc gia.

Nhiều vấn đề chuyên sâu như quy hoạch tích hợp, đô thị thông minh, mô hình TOD, kinh tế tuần hoàn, phát triển hạ tầng xanh hay thích ứng biến đổi khí hậu… vốn mang tính chuyên môn cao, nhưng thông qua báo chí đã được truyền tải gần gũi, dễ hiểu tới người dân, doanh nghiệp và chính quyền địa phương, góp phần đưa các chủ trương quy hoạch vào thực tiễn đời sống.

Sự đồng hành của báo chí đã giúp kết nối giới chuyên môn với cơ quan quản lý và cộng đồng xã hội; đồng thời nâng cao nhận thức của người dân về vai trò của quy hoạch trong phát triển đô thị.

Trong bối cảnh phát triển mới, tôi hy vọng báo chí tiếp tục phát huy vai trò phản biện, phát hiện những bất cập trong triển khai quy hoạch và đầu tư hạ tầng. Đồng thời cổ vũ các xu hướng phát triển đô thị, kiến trúc xanh, thông minh, bền vững và giàu bản sắc. Đây sẽ là một trong những động lực quan trọng góp phần mở lối cho quá trình phát triển đô thị và không gian sống hiện đại của Việt Nam trong giai đoạn tới.

PGS.TS Trần Chủng (Chủ tịch Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam):

Phản biện kịp thời nâng cao vai trò báo chí

Thời gian qua, báo chí không chỉ làm tốt vai trò tuyên truyền đường lối, chính sách đúng đắn của Đảng, Nhà nước, đặc biệt là 3 đột phá chiến lược mà còn giúp người dân thấy được sản phẩm cụ thể, hiệu quả cụ thể khi thực hiện các đột phá chiến lược đó.

Riêng đối với đột phá về hạ tầng đồng bộ, hiện đại, trong đó có hạ tầng giao thông, thông qua báo chí, người dân thấy được sự thụ hưởng trực tiếp khi việc đi lại nhanh hơn, thuận tiện, an toàn hơn.

Thực tiễn triển khai, hoàn thành hơn 3.000km đường bộ cao tốc những năm qua cũng cho thấy, báo chí là kênh thông tin rất hiệu quả, giúp người dân hiểu tường tận vai trò của hạ tầng giao thông và ủng hộ các dự án đi qua bằng việc đồng lòng phối hợp, tạo thuận lợi cho công tác GPMB ở địa phương.

Không chỉ tuyên truyền một chiều, báo chí cũng đang là kênh tiếp nhận quan trọng những ý kiến phản hồi trung thực, khách quan của xã hội từ vấn đề quy hoạch tổng thể đến các bất cập, tồn tại cụ thể để các nhà hoạch định có sự nghiên cứu, thay đổi, hoàn thiện. Nói cách khác, không ai có thể cung cấp ý kiến phản biện kịp thời bằng báo chí.

Vấn đề đầu tư phân kỳ cao tốc là ví dụ điển hình. Từng có thời gian, đây là câu chuyện khiến người dân khá bức xúc. Song, với sự lý giải khoa học, cặn kẽ từ cơ quan chức năng và sự vào cuộc đồng hành của cơ quan báo chí, dư luận xã hội đón nhận những phản hồi tích cực hơn khi bản chất vấn đề được làm rõ.

Ngược lại, từ sự tiếp nhận, phản ánh khách quan, các góc nhìn phân tích của báo chí, cơ quan có thẩm quyền nhận diện được rõ hơn những bất cập để hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn về cấp độ công trình, bảo đảm chất lượng, an toàn.