Bảo đảm an ninh năng lượng phục vụ phát triển đất nước: Kỳ 3: Chuyển đổi năng lượng, hướng tới phát triển bền vững

Giảm phụ thuộc

Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới có nhiều biến động, bài toán bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia không chỉ dừng lại ở việc đáp ứng nhu cầu trước mắt, mà còn đặt ra yêu cầu nâng cao tính tự chủ của nền kinh tế. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt trong các chỉ đạo của Trung ương và Chính phủ, thể hiện rõ qua định hướng xây dựng chiến lược dài hạn về cung ứng và dự trữ năng lượng.

Thực tế cho thấy, dù Việt Nam đã có những bước phát triển quan trọng trong lĩnh vực năng lượng, nhưng vẫn còn phụ thuộc nhất định vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu. Điều này đòi hỏi phải có những giải pháp mang tính chiến lược nhằm giảm dần sự phụ thuộc, nâng cao khả năng chủ động trong mọi tình huống.

Trên cơ sở đó, Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn cung, mở rộng hợp tác quốc tế, đồng thời nâng cao năng lực dự trữ trong nước. Mục tiêu không chỉ là bảo đảm đủ nguồn cung, mà còn xây dựng "dư địa an toàn" cho nền kinh tế trước các biến động từ bên ngoài.

Phương tiện lưu thông đường thủy nội địa tại các tỉnh miền Tây được thông suốt nhờ nguồn cung xăng dầu luôn bảo đảm

Một trong những hướng đi quan trọng là nâng cao năng lực dự trữ quốc gia, từng bước tiệm cận với thông lệ quốc tế. Đây được xem là "vấn đề” chiến lược, giúp nền kinh tế có khả năng ứng phó linh hoạt, hạn chế tối đa tác động của các biến động thị trường năng lượng toàn cầu.

Cùng với đó, việc hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách trong lĩnh vực năng lượng cũng được đặt ra với yêu cầu cao hơn, tạo môi trường thuận lợi để thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng và nâng cao hiệu quả quản lý.

Từ thực tiễn đó, điều dễ nhận thấy không chỉ ở những quyết sách vĩ mô, mà còn ở cách nghĩ, cách làm ngày càng chủ động, linh hoạt của các cơ quan quản lý, từ Trung ương đến địa phương.

Ông Nguyễn Thành Ngại, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp nhấn mạnh, trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới biến động nhanh, phức tạp, việc bảo đảm nguồn cung xăng dầu không chỉ là yêu cầu kinh tế, mà còn là nhiệm vụ chính trị quan trọng, gắn với ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm an sinh xã hội. Quán triệt tinh thần chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Chính phủ, đặc biệt là Kết luận số 14 về khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung, Đồng Tháp xác định rõ phải chủ động, linh hoạt trong điều hành, đồng thời phát huy tối đa vai trò của doanh nghiệp trong tổ chức thực thi.

Doanh nghiệp xăng dầu chính là lực lượng trực tiếp đưa chủ trương vào cuộc sống, giữ vai trò như "mạch máu" của nền kinh tế, bảo đảm dòng chảy năng lượng thông suốt từ đô thị đến nông thôn, vùng sâu, vùng biên giới. Trên tinh thần đó, các doanh nghiệp cần tiếp tục nâng cao năng lực quản trị, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý kho, vận tải, dự báo thị trường, chủ động nguồn hàng, tối ưu chi phí, nâng cao khả năng thích ứng trước biến động của thị trường quốc tế.

Từ miền núi đến hải đảo, từ miền ngược đến miền xuôi, dòng chảy xăng dầu luôn đáp ứng nhu cầu sản xuất, tiêu dùng của người dân

Một yêu cầu xuyên suốt là phải giữ vững hệ thống phân phối ổn định, thông suốt trong mọi tình huống. Các doanh nghiệp đầu mối cần thể hiện rõ vai trò dẫn dắt, bảo đảm nguồn cung liên tục, không để xảy ra gián đoạn cục bộ, đồng thời thực hiện cơ chế phân chia lợi ích hài hòa, hợp lý với hệ thống đại lý, cửa hàng bán lẻ, qua đó củng cố nền tảng vận hành bền vững của toàn thị trường.

Bên cạnh đó, việc đầu tư hiện đại hóa hạ tầng kinh doanh xăng dầu cần được đẩy mạnh theo hướng đồng bộ, minh bạch và tiện ích. Việc nâng cấp cột bơm tự động, phát triển thanh toán không dùng tiền mặt, kiểm soát chặt chẽ chất lượng nhiên liệu không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý, mà còn góp phần xây dựng niềm tin của người tiêu dùng, hướng tới một thị trường xăng dầu hiện đại, công khai và phát triển ổn định, lâu dài, đúng định hướng mà Trung ương đã đề ra".

Thực tiễn cho thấy, tại Đồng Tháp, với 840 cửa hàng kinh doanh xăng dầu phân bố rộng khắp địa bàn, nguồn cung luôn được bảo đảm ổn định, phục vụ tốt nhu cầu sản xuất và đời sống, nhất là khu vực nông thôn.

Ở góc độ doanh nghiệp, vai trò "chủ đạo" của thị trường tiếp tục được khẳng định rõ nét. Ông Hồng Phong - Giám đốc Công ty TNHH MTV Petrolimex An Giang - cho biết: "Doanh nghiệp luôn xác định nhiệm vụ hàng đầu là bảo đảm nguồn cung ổn định trong mọi tình huống, kể cả khi thị trường có biến động. Hiện nay, hệ thống Petrolimex An Giang có 52 cửa hàng xăng dầu trực thuộc và 38 thương nhân nhận quyền, tất cả đều được bảo đảm đủ nguồn, duy trì bán hàng đúng thời gian đăng ký, tuân thủ nghiêm quy định về giá và chất lượng đo lường.

Chúng tôi chủ động xây dựng phương án dự trữ, điều tiết hàng hóa hợp lý, đồng thời duy trì hệ thống phân phối thông suốt, phục vụ tốt nhu cầu của người dân và doanh nghiệp trên địa bàn".

Nhờ có xăng dầu đầy đủ, hàng hóa nông sản được vận chuyển nhanh chóng từ các tỉnh ĐBSCL lên chợ đầu mối TPHCM để tiêu thụ

Thay đổi thói quen

Bên cạnh các giải pháp về nguồn cung và cơ chế điều hành, một trụ cột quan trọng khác trong bảo đảm an ninh năng lượng là thay đổi phương thức sử dụng năng lượng trong toàn xã hội.

Theo chỉ đạo của Chính phủ, việc thúc đẩy chuyển đổi sang các loại nhiên liệu sạch, thân thiện môi trường đang được triển khai mạnh mẽ. Lộ trình sử dụng nhiên liệu sinh học như xăng E10 được nghiên cứu, với mục tiêu góp phần giảm tiêu thụ xăng khoáng và hướng tới phát triển bền vững.

Cùng với đó, các giải pháp khuyến khích sử dụng phương tiện giao thông công cộng, phương tiện sử dụng điện và năng lượng sạch được đẩy mạnh. Đây không chỉ là xu hướng tất yếu, mà còn là giải pháp thiết thực nhằm giảm áp lực lên nguồn năng lượng truyền thống.

Trong đời sống hàng ngày, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả đang dần trở thành ý thức chung. Từ những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt đến lựa chọn phương tiện di chuyển hợp lý, tất cả đều góp phần tạo nên sự chuyển biến tích cực.

Bà Trần Thị Kim Loan, người tiêu dùng tại Cần Thơ chia sẻ: "Gia đình tôi hiện nay cũng chú ý hơn trong việc sử dụng xăng dầu, hạn chế những chuyến đi không cần thiết và ưu tiên các phương tiện tiết kiệm nhiên liệu. Khi giá có biến động, chúng tôi theo dõi thông tin chính thống và không có tâm lý tích trữ, vì tin tưởng nguồn cung luôn được bảo đảm".

Ở góc độ chuyên gia, việc bảo đảm an ninh năng lượng cần được nhìn nhận trong tổng thể dài hạn, gắn với chuyển đổi mô hình phát triển. TS Đào Thanh Hoàng, Phó Chủ tịch Liên hiệp Các hội khoa học và kỹ thuật tỉnh An Giang nhận định: "Để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia phục vụ phát triển đất nước, yêu cầu đặt ra là không để gián đoạn nguồn cung trong mọi tình huống, đồng thời phải đa dạng hóa nguồn cung, nâng cao năng lực dự trữ và từng bước giảm phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch. Về lâu dài, cần đẩy mạnh chuyển đổi sang năng lượng sạch, khuyến khích sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, qua đó tạo nền tảng phát triển bền vững cho nền kinh tế".

Giữ vững an ninh năng lượng không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà còn là nhiệm vụ chiến lược lâu dài. Từ những chỉ đạo quyết liệt của Trung ương, sự điều hành linh hoạt của Chính phủ, đến sự chủ động của doanh nghiệp và sự đồng hành của người dân, một nền tảng vững chắc đang từng bước được hình thành.

Trong hành trình đó, mỗi giải pháp được triển khai đồng bộ, mỗi chủ thể tham gia với tinh thần trách nhiệm cao sẽ góp phần củng cố thế chủ động của nền kinh tế, hướng tới mục tiêu phát triển ổn định, bền vững và thích ứng hiệu quả trong giai đoạn mới.

LÂM THIÊN - TRÚC GIANG