Bảo đảm quyền lợi của đồng bào dân tộc thiểu số khi điều chỉnh địa giới hành chính

Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai Giàng Thị Dung điều hành phiên thảo luận Tổ 15. Ảnh: Khánh Duy

Cần đánh giá đầy đủ tác động từ góc độ chính sách dân tộc

Tại phiên thảo luận, các đại biểu thống nhất với sự cần thiết và phương án điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính giữa thành phố Hà Nội và tỉnh Phú Thọ. Việc điều chỉnh nhằm thống nhất đầu mối quản lý Vườn quốc gia Ba Vì, nâng cao hiệu quả bảo vệ rừng, bảo tồn hệ sinh thái và tạo điều kiện cho phát triển bền vững khu vực.

Tuy nhiên, từ góc độ công tác dân tộc, ĐBQH Tráng A Dương (Lào Cai) đề nghị cần đánh giá kỹ năng hơn tác động của việc điều chỉnh địa giới đối với đồng bào dân tộc thiểu số, ít nhất là việc duy trì chính sách, ổn định cộng đồng dân cư và bảo đảm sinh kế.

ĐBQH Tráng A Dương (Lào Cai) phát biểu. Ảnh: Khánh Duy

Theo phương án, việc điều chỉnh liên quan đến một phần địa giới của xã Thịnh Minh, xã Lương Sơn và phường Kỳ Sơn. Đây là những địa bàn có tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao, chủ yếu là đồng bào dân tộc Mường. Trong đó, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số tại phường Kỳ Sơn là 68,3%, xã Lương Sơn là 70% và xã Thịnh Minh có 81%.

Đại biểu cho rằng, đây không chỉ là những địa bàn có ý nghĩa về quản lý rừng và bảo tồn thiên nhiên, mà còn là không gian sinh sống lâu đời, gắn với văn hóa, phong tục, tập quán và sinh kế của đồng bào dân tộc Mường. Do đó, việc điều chỉnh cần được xem xét đầy đủ từ góc độ chính sách dân tộc.

Đối với xã Thịnh Minh, có 243 hộ với 1.057 người tại xóm Mom và xóm Bu Chằm được chuyển về xã Ba Vì. Đây là địa bàn cần được đánh giá sâu về tác động chính sách và xã hội, bởi có sự chuyển giao trực tiếp dân cư từ tỉnh Phú Thọ về thành phố Hà Nội.

Đại biểu Tráng A Dương đề nghị không đánh giá chung cả ba địa bàn mà cần phân tích cụ thể từng khu vực, phân biệt giữa tác động trực tiếp đối với người dân chuyển địa bàn và tác động gián tiếp đối với cộng đồng dân cư vùng giáp ranh, nhất là trong hoạt động sản xuất, bảo vệ rừng, sử dụng đất và sinh kế.

Bảo đảm quyền lợi người dân sau điều chỉnh địa giới

Một trong những vấn đề được đại biểu Tráng A Dương đặc biệt quan tâm là việc bảo đảm quyền lợi của người dân sau điều chỉnh địa giới hành chính. Theo đại biểu, cần rà soát các chính sách người dân đang được thụ hưởng tại địa bàn cũ, đối chiếu với hệ thống chính sách của thành phố Hà Nội để xác định rõ những chính sách tiếp tục thực hiện, chính sách được thay thế và những nội dung cần có cơ chế chuyển tiếp.

Đặc biệt, cần làm rõ việc chuyển từ xã Thịnh Minh về xã Ba Vì có làm thay đổi điều kiện thụ hưởng chính sách theo địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi hay không; các chính sách về giáo dục, y tế, bảo hiểm y tế, giảm nghèo, nhà ở, đất ở, đất sản xuất và phát triển sinh kế có tiếp tục được bảo đảm hay không.

Đại biểu nhấn mạnh, không thể chỉ căn cứ vào việc các địa bàn cùng thuộc khu vực I vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi để kết luận chính sách được áp dụng hoàn toàn tương đồng. Bởi chính sách dân tộc hiện nay gồm cả chính sách theo địa bàn và theo đối tượng, điều kiện và mức hỗ trợ có thể khác nhau.

Vì vậy, đại biểu đề nghị cần rà soát, lập bảng đối chiếu cụ thể từng chính sách, từng nhóm đối tượng; đồng thời có phương án bảo đảm quyền lợi liên tục đối với những hộ đang thụ hưởng chính sách trước thời điểm điều chỉnh. “Không để người dân bị gián đoạn, giảm hoặc mất quyền lợi chỉ vì thay đổi địa giới hành chính”, đại biểu nêu quan điểm.

Cùng với chính sách an sinh, đại biểu cũng đề nghị quan tâm đến việc ổn định cộng đồng dân cư, bảo tồn không gian văn hóa, tiếng nói, phong tục, tập quán và các thiết chế văn hóa của đồng bào dân tộc. Việc thay đổi phạm vi quản lý hành chính không nên làm gián đoạn các hoạt động văn hóa và sinh hoạt cộng đồng đã hình thành, gắn bó lâu đời với người dân.

Đối với khu vực vùng đệm Vườn quốc gia Ba Vì, công tác quản lý và bảo vệ rừng cần gắn với việc bảo đảm quyền sử dụng đất hợp pháp, quyền lợi từ giao khoán bảo vệ rừng và hoạt động sản xuất hợp pháp của người dân. Đại biểu đề xuất định hướng hỗ trợ đồng bào tham gia bảo vệ rừng, phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và các mô hình sinh kế phù hợp, để người dân vừa tham gia bảo tồn, vừa được hưởng lợi từ quá trình phát triển bền vững.

Theo đại biểu Tráng A Dương, hiệu quả của việc điều chỉnh địa giới không chỉ được đánh giá bằng việc thống nhất đầu mối quản lý Vườn quốc gia Ba Vì, mà quan trọng hơn là đời sống người dân có ổn định hơn, chính sách có được bảo đảm tốt hơn và đồng bào dân tộc thiểu số có thêm điều kiện để phát triển hay không.