Bộ trưởng Nội vụ: Không thể một người trong cùng một việc lại hưởng hai chính sách

Sáng 11/11, Quốc hội thảo luận về kết quả tiếp công dân, xử lý đơn, thư và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến Quốc hội năm 2026. Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải đã giải trình một số ý kiến của đại biểu.

Đơn thư giảm nhiều: Đáng mừng hay đáng lo?

Dẫn số liệu báo cáo, đại biểu Nguyễn Thái Học (Đắk Lắk) cho biết trong năm 2026, công dân đến địa điểm tiếp công dân của các cơ quan Quốc hội và đoàn ĐBQH giảm hơn 1.500 lượt người. Bên cạnh đó, số lượng đơn thư của công dân gửi đến cũng giảm hơn 3.300 đơn.

“Công dân đến trực tiếp và gửi đơn thư giảm nhiều, đây là điều đáng mừng hay đáng lo?" - đại biểu đặt vấn đề và cho rằng có cả đáng mừng và đáng lo.

Theo ông, đây là điều đáng mừng nếu như công tác này làm tốt nên dân tin, bớt khiếu nại, phản ánh, kiến nghị. Nhưng đáng lo nếu như việc này được làm không tốt nên dân thiếu tin, không đến, không gửi đơn thư nữa.

Đại biểu Nguyễn Thái Học

Trong năm 2026, tổng số đơn thư mà các cơ quan Quốc hội và đoàn ĐBQH tiếp nhận gần 27.000 đơn. Tuy nhiên, ông Học cho biết qua nghiên cứu và phân loại, số đơn thư đủ điều kiện xử lý chỉ dừng lại ở con số 12.500 đơn. Đặc biệt, trong các đơn đủ điều kiện xử lý thì số đơn thư đã được chuyển đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết chỉ là 2.878 đơn.

Từ số liệu này, ông nhận định tỷ lệ chuyển đơn thư đủ điều kiện xử lý là rất thấp, chỉ đạt 23%, tương đương 1/4. Đây là điều đáng suy nghĩ.

Cũng theo báo cáo, có 66 vụ việc được các cơ quan Quốc hội, đoàn ĐBQH đôn đốc, theo dõi, giám sát, trong đó các cơ quan Quốc hội là 59 vụ việc, các đoàn ĐBQH là 7 vụ việc.

“Chúng ta chuyển hơn 2.800 đơn nhưng theo dõi, đôn đốc và giám sát việc giải quyết thì chỉ có 66 vụ việc. Như vậy, chúng ta chỉ mới chú trọng đến việc chuyển đơn chứ việc giải quyết thế nào, đúng sai làm sao thì thiếu sự quan tâm theo dõi, đôn đốc, giám sát” - ông nhấn mạnh.

Đại biểu đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ đạo việc rà soát, tiếp nhận, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân của các cơ quan Quốc hội, đoàn ĐBQH để khẩn trương chuyển đúng, chuyển đủ số đơn thư đủ điều kiện xử lý đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

Theo ông, con số trên 9.600 đơn (chiếm 77%) chưa chuyển là một điều rất đáng lo. Bởi mỗi đơn thư của công dân gửi đi là một hoàn cảnh, một tâm trạng, là niềm tin, sự mong mỏi, chờ đợi để được xem xét giải quyết.

“Đơn thư đủ điều kiện giải quyết nhưng chúng ta không chuyển đi thì đó là trách nhiệm mà chúng ta chưa hoàn thành, chưa làm tốt” - ông bày tỏ.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) cũng đề nghị đánh giá chất lượng trả lời trên cơ sở đáp ứng đúng nội dung và mục đích kiến nghị của cử tri.

Bà dẫn chứng việc cử tri tỉnh Cà Mau đề nghị nghiên cứu chính sách cho phép người hoạt động không chuyên trách cấp xã đã hưởng chế độ tinh giản, sau đó được bố trí làm việc ở thôn, tổ dân phố không phải hoàn trả trợ cấp đã nhận.

Bà cho biết phần trả lời nội dung này thì chủ yếu viện dẫn quy định hiện hành về việc phải hoàn trả và đề nghị địa phương thực hiện đúng quy định. Tuy nhiên, theo bà, điều cử tri mong muốn được xem xét là sự phù hợp của chính sách. Vì vậy, câu trả lời cần làm rõ cơ quan có tiếp thu đề xuất sửa đổi hay không và căn cứ của việc tiếp thu hoặc chưa tiếp thu. Việc yêu cầu thực hiện đúng quy định hiện hành là cần thiết nhưng vẫn cần có ý kiến đối với đề xuất thay đổi chính sách.

Từ trường hợp này, bà Nga đề nghị rà soát kỹ việc phân loại kiến nghị thuộc thẩm quyền địa phương.

Bộ trưởng Nội vụ: Bố trí công việc mới trước, nếu dôi dư mới hưởng chính sách 

Phát biểu giải trình cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã làm rõ hơn trách nhiệm của cấp xã, tạo điều kiện giải quyết các kiến nghị, phản ánh của người dân ngay từ cơ sở.

Tuy nhiên, sau khi tiếp nhận nhiều nhiệm vụ từ cấp huyện, chính quyền cấp xã đang đối mặt với áp lực lớn về khối lượng công việc, nhân lực và năng lực chuyên môn, nhất là trong lĩnh vực tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Trong 22 địa phương có báo cáo, mới có 1.213 trên tổng số 2.317 xã bố trí được công chức chuyên trách thực hiện nhiệm vụ này, đạt 52,35%. Như vậy, gần 48% số xã tại những địa phương được thống kê chưa có công chức chuyên trách.

Đáng chú ý, có 10 địa phương đã bố trí được công chức chuyên trách tại 100% số xã, nhưng vẫn còn 5 địa phương chưa có xã nào bố trí được nhân sự chuyên trách.

Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải phát biểu giải trình

Bộ trưởng chia sẻ qua theo dõi, nhiều phản ánh, kiến nghị của người dân đã được tiếp nhận, xử lý ngay tại cấp xã hoặc chuyển thẳng lên cấp tỉnh, hạn chế tình trạng chuyển lòng vòng, đùn đẩy trách nhiệm giữa các cấp như trước.

Cấp xã đã thực sự trở thành tuyến đầu trong tiếp nhận, đối thoại và giải quyết những vấn đề của người dân. Đây cũng là điều kiện để chính quyền gần dân, sát dân và tháo gỡ vướng mắc ngay từ cơ sở. Đáng chú ý, khoảng 86% nội dung công dân trình bày là kiến nghị, phản ánh; khiếu nại chiếm khoảng 10%, còn tố cáo khoảng 3,5%.

Tuy nhiên, số lượng công dân đến làm việc tăng không chỉ do cấp xã được giao thêm nhiệm vụ. Một nguyên nhân khác là người dân tiếp tục gửi lại đơn đối với những vụ việc cũ, với kỳ vọng chính quyền sau sắp xếp sẽ xem xét lại. Bên cạnh đó, nhiều vụ việc mới phát sinh liên quan thu hồi đất, bồi thường, tái định cư khi triển khai các dự án hạ tầng, đô thị và khu công nghiệp.

Trao đổi về kiến nghị của đại biểu Việt Nga, Bộ trưởng cho biết theo quy định, khi sắp xếp tổ chức bộ máy, cán bộ không chuyên trách cấp xã phải được rà soát, bố trí, phân công nhiệm vụ mới, trong đó có việc đưa về thôn, ấp làm nhiệm vụ. Chỉ khi còn dôi dư mới thực hiện chính sách tinh giản.

“Việc ở Cà Mau đã cho hưởng chính sách tinh giản rồi, sau đó lại phân công về làm nhiệm vụ không chuyên trách ở thôn, ấp là làm sai quy định” - Bộ trưởng khẳng định.

Theo Bộ trưởng Nội vụ thì phải bố trí công việc mới trước, nếu còn dôi dư mới cho hưởng chính sách tinh giản.

“Không thể một người trong cùng một việc lại được hưởng hai chính sách” - Bộ trưởng nói rõ.