Báo động đỏ ATTP, TP.HCM phát động chiến dịch 'tổng tấn công' vi phạm

Ngày 16.4, TP.HCM tổ chức Lễ phát động triển khai “Tháng hành động vì an toàn thực phẩm” năm 2026. Đây là một chiến dịch mang tính bước ngoặt: không chỉ kiểm tra, mà còn tái lập trật tự toàn bộ hệ sinh thái thực phẩm.

Thực phẩm không an toàn sẽ bị công khai và xử lý hình sự nếu có dấu hiệu phạm tội

Khác với những năm trước, chiến dịch lần này được thiết kế như một cuộc “tổng tiến công” đa tầng, trong đó mọi mắt xích từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ đều được đặt dưới lăng kính giám sát. Trọng tâm được xác định rõ ràng: kiểm soát chặt chẽ dịch vụ ăn uống, đặc biệt là bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố – hai khu vực có tần suất tiêu thụ cao nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro.

TP.HCM phát động chiến dịch ATTP năm 2026, siết chặt bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố, công khai vi phạm nhằm bảo vệ người dân - Ảnh: minh họa

Theo bà Phạm Khánh Phong Lan, Phó trưởng Ban Chỉ đạo liên ngành về ATTP TP.HCM, Giám đốc Sở ATTP, việc lựa chọn trọng tâm này phản ánh đúng “điểm đau” của thực tế quản lý. Bà cho biết, nhiều vụ ngộ độc thực phẩm tập thể thời gian qua bắt nguồn từ các bếp ăn công nghiệp, trường học hoặc cơ sở nhỏ lẻ không đảm bảo điều kiện vệ sinh. “Chỉ một sai sót nhỏ trong khâu chế biến hoặc bảo quản cũng có thể khiến hàng chục, thậm chí hàng trăm người bị ảnh hưởng”, bà Lan nhấn mạnh, đồng thời cảnh báo nếu không kiểm soát tận gốc, nguy cơ này sẽ tiếp tục lặp lại.

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của chiến dịch năm nay là cách tiếp cận minh bạch hóa thông tin. Thay vì chỉ xử phạt và lưu hồ sơ nội bộ, các cơ quan chức năng sẽ công khai danh tính tổ chức, cá nhân vi phạm trên phương tiện truyền thông. Đây không chỉ là biện pháp răn đe, mà còn là cách trao quyền cho người tiêu dùng tự bảo vệ mình. Khi thông tin được công khai, mỗi lựa chọn ăn uống của người dân cũng trở thành một “lá phiếu” thị trường, góp phần loại bỏ những cơ sở làm ăn gian dối.

Bà Lan khẳng định, minh bạch là yếu tố cốt lõi để nâng cao hiệu quả quản lý. Theo bà, xử phạt hành chính đôi khi chưa đủ sức răn đe, nhưng khi uy tín bị ảnh hưởng, chính thị trường sẽ tạo ra áp lực buộc các cơ sở phải thay đổi.

Không dừng lại ở đó, chiến dịch còn đánh dấu sự tham gia sâu của lực lượng công an trong xử lý vi phạm.

“Nếu như trước đây, phần lớn các sai phạm trong lĩnh vực thực phẩm chỉ dừng lại ở mức xử phạt hành chính, thì nay, những hành vi có dấu hiệu tội phạm như sản xuất thực phẩm giả, nhập lậu nguyên liệu không rõ nguồn gốc hay tổ chức đường dây phân phối thực phẩm bẩn sẽ bị điều tra và có thể xử lý hình sự. Điều này cho thấy ATTP đang được nhìn nhận không chỉ là vấn đề quản lý ngành, mà còn là vấn đề an ninh xã hội, liên quan trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng”, bà Lan nói.

Song song với các biện pháp “đánh mạnh”, thành phố cũng triển khai chiến lược kiểm soát từ gốc rễ. Các cơ quan chuyên ngành trong lĩnh vực nông nghiệp được giao nhiệm vụ siết chặt việc kiểm soát dư lượng hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật và kháng sinh trong chăn nuôi. Hoạt động giết mổ, vận chuyển và phân phối thực phẩm cũng được đưa vào diện giám sát chặt chẽ hơn. Ở khâu lưu thông, lực lượng quản lý thị trường tăng cường kiểm tra, đặc biệt với các sản phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ và hoạt động kinh doanh thực phẩm trên môi trường số – nơi việc kiểm soát còn nhiều thách thức.

Khắc phục tình trạng “bắt cóc bỏ đĩa” trong quản lý ATTP

Theo nhận định của giới chuyên môn, việc kiểm soát đồng bộ toàn chuỗi sẽ giúp khắc phục tình trạng “bắt cóc bỏ đĩa” vốn tồn tại lâu nay, khi cơ quan chức năng chỉ tập trung vào khâu cuối mà bỏ qua nguồn gốc ban đầu của thực phẩm.

Trong khi đó, hệ thống y tế thành phố cũng được đặt trong trạng thái sẵn sàng cao. Các cơ sở điều trị được yêu cầu chuẩn bị đầy đủ nhân lực, thuốc men và trang thiết bị để ứng phó kịp thời với các tình huống ngộ độc thực phẩm, đặc biệt là các ca ngộ độc tập thể. Mục tiêu không chỉ là cứu chữa kịp thời mà còn xác định nguyên nhân, mức độ ảnh hưởng nhằm phục vụ công tác điều tra và xử lý vi phạm.

Ở cấp cơ sở, cuộc chiến này được “phủ sóng” đến từng khu phố. Chính quyền địa phương đóng vai trò tuyến đầu trong việc kiểm tra các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ và mạng lưới thức ăn đường phố. Với đặc thù phân tán, linh hoạt, đây là khu vực khó kiểm soát nhất nhưng cũng ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống hàng ngày của người dân. Các đoàn kiểm tra liên ngành được trang bị thiết bị kiểm tra nhanh, cho phép phát hiện vi phạm ngay tại chỗ, rút ngắn thời gian xử lý.

Đáng chú ý, chiến dịch không chỉ đặt trọng tâm vào xử lý vi phạm mà còn hướng đến thay đổi hành vi và nhận thức. Thông qua hệ thống truyền thông cơ sở, người dân được cung cấp thông tin về các nguy cơ an toàn thực phẩm, đồng thời được khuyến khích tham gia giám sát, phản ánh vi phạm.

Theo bà Phạm Khánh Phong Lan, sự tham gia của cộng đồng là yếu tố then chốt để duy trì hiệu quả lâu dài. “Không có lực lượng nào đủ lớn nếu thiếu người dân. Mỗi người tiêu dùng chính là một mắt xích quan trọng trong hệ thống kiểm soát”, bà nói.

Bên cạnh đó, thành phố cũng chủ trương xây dựng hệ sinh thái thực phẩm an toàn, trong đó các mô hình sản xuất, kinh doanh chân chính được khuyến khích và tôn vinh. Việc quảng bá các chuỗi cung ứng thực phẩm sạch, hỗ trợ phát triển nông nghiệp hữu cơ và tạo điều kiện cho doanh nghiệp tuân thủ tốt quy định không chỉ giúp nâng cao chất lượng thị trường mà còn tạo niềm tin cho người tiêu dùng.

Chiến dịch “Tháng hành động vì an toàn thực phẩm” năm 2026 vì thế không chỉ là một đợt cao điểm mang tính thời điểm, mà còn là phép thử cho quyết tâm xây dựng một môi trường ẩm thực an toàn, bền vững tại TP.HCM. Với sự tham gia của toàn bộ hệ thống chính trị và cộng đồng, kỳ vọng đặt ra không chỉ là giảm số vụ ngộ độc, mà còn là tái thiết niềm tin của người dân vào bữa ăn hàng ngày.

“Mục tiêu cuối cùng không phải là xử lý bao nhiêu vụ vi phạm, mà là làm sao để ATTP trở thành một chuẩn mực thường trực, không cần đến những chiến dịch cao điểm mà vẫn được duy trì bền vững”, bà Lan nhấn mạnh.