Báo động đột quỵ ở Đồng bằng sông Cửu Long

Phóng viên Một Thế Giới đã có cuộc trao đổi với bác sĩ chuyên khoa 1- Nguyễn Đức Chỉnh, Trưởng Khoa nội Tổng hợp - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ để làm rõ thực trạng, nguyên nhân và cách phòng ngừa căn bệnh nguy hiểm này.

Bác sĩ chuyên khoa 1- Nguyễn Đức Chỉnh, Trưởng Khoa nội Tổng hợp - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ - Ảnh: V.K.K

- Thưa bác sĩ, tình hình bệnh đột quỵ hiện nay tại Việt Nam và khu vực ĐBSCL ra sao?

- BS. Nguyễn Đức Chỉnh: Hiện nay, đột quỵ là một trong những nguyên nhân tử vong hàng đầu tại Việt Nam và cũng là nguyên nhân chính gây tàn phế lâu dài. Theo thống kê của Bộ Y tế, tỷ lệ mắc đột quỵ tại Việt Nam khoảng 222 ca trên 100.000 dân mỗi năm, và tỷ lệ hiện mắc lên đến 1.541/100.000 dân, thuộc nhóm cao nhất ở Đông Nam Á.

Mỗi năm, nước ta ghi nhận hàng trăm nghìn ca đột quỵ mới. Đáng lo ngại là số ca bệnh đang có xu hướng trẻ hóa, không còn chỉ xảy ra ở người cao tuổi như trước đây.

Riêng tại khu vực ĐBSCL, số ca bệnh cũng khá cao. Bệnh viện S.I.S Cần Thơ – trung tâm chuyên sâu về đột quỵ của khu vực – đã tiếp nhận hàng chục nghìn lượt bệnh nhân đột quỵ mỗi năm, cho thấy gánh nặng bệnh tật rất lớn đối với khu vực này.

Triệu chứng đột quỵ - Ảnh: T.L

- So với các vùng khác trong cả nước, tỷ lệ đột quỵ ở ĐBSCL có cao hơn không?

- BS. Nguyễn Đức Chỉnh: Mặc dù không có số liệu chính thức của toàn vùng nhưng theo thống kê với tần suất của TPHCM là 207/100.000 dân và Hà Nội là 169/100.000 dân thì các vùng khác đặc biệt là vùng ĐBSCL có tần suất mới mắc hàng năm cao hơn 222/100.000 dân.

Một số nguyên nhân khiến khu vực này có nhiều ca bệnh gồm:

·Dân số đông và tỷ lệ người trung niên, cao tuổi khá lớn.

·Tỷ lệ người mắc tăng huyết áp, tiểu đường, mỡ máu cao.

·Lối sống ít vận động, chế độ ăn nhiều muối, nhiều chất béo.

·Người dân ở nhiều địa phương còn chậm tiếp cận dịch vụ y tế chuyên sâu, nên khi phát hiện bệnh thường đã nặng.

Mặc dù lứa tuổi mắc bệnh thường gặp nhất là > 60 – 65 tuổi nhưng thực trạng đáng báo động là tỷ lệ đột quỵ trẻ (< 55 tuổi ) tăng cao hơn những năm trước và để lại hậu quả nặng nề và lâu dài không chỉ cho bản thân mà còn cho cả gia đình và xã hội.

- Những nguyên nhân chính dẫn đến đột quỵ là gì, thưa bác sĩ?

- BS. Nguyễn Đức Chỉnh: Đột quỵ xảy ra khi dòng máu lên não bị tắc nghẽn hoặc mạch máu não bị vỡ, khiến tế bào não bị thiếu oxy và chết nhanh chóng.

Các yếu tố nguy cơ phổ biến nhất gồm:

1. Tăng huyết áp: Đây là nguyên nhân quan trọng nhất, liên quan đến khoảng 70% ca đột quỵ.

2. Bệnh lý tim mạch: Rối loạn nhịp tim, bệnh van tim hoặc xơ vữa động mạch có thể tạo cục máu đông gây tắc mạch não.

3. Tiểu đường và rối loạn mỡ máu. Các bệnh này làm tổn thương thành mạch máu và thúc đẩy xơ vữa.

4. Lối sống không lành mạnh: Hút thuốc lá; Uống nhiều rượu bia; Ít vận động; Thừa cân, béo phì.

5. Stress và làm việc quá sức.

Ngoài ra còn có các yếu tố khác như di truyền, dị dạng mạch máu não hoặc tuổi tác.

ĐBSCL số người đột quỵ có xu hướng gia tăng - Ảnh: T.L

- Bác sĩ có thể cho biết dấu hiệu nhận biết sớm của đột quỵ?

- BS. Nguyễn Đức Chỉnh: Người dân nên nhớ quy tắc FAST để nhận biết đột quỵ sớm : F – Face: Méo miệng, lệch mặt; A – Arm: Yếu hoặc tê một bên tay chân; S – Speech: Nói khó, nói ngọng; T – Time: Gọi cấp cứu ngay.

Đột quỵ có “giờ vàng” để điều trị, thường trong khoảng 3–6 giờ đầu. Nếu bệnh nhân được đưa đến bệnh viện sớm, khả năng hồi phục có thể rất cao.

Những triệu chứng đột quỵ ở người cao tuổi - Ảnh: T.L

- Vậy người dân cần làm gì để phòng ngừa đột quỵ?

- BS. Nguyễn Đức Chỉnh: Khoảng 80% ca đột quỵ có thể phòng ngừa được nếu kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ. Một số biện pháp quan trọng gồm:

1. Kiểm soát huyết áp: Khám sức khỏe định kỳ; Uống thuốc theo chỉ định của bác sĩ.

2. Chế độ ăn lành mạnh: Giảm muối; Hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ; Tăng rau xanh, trái cây.

3. Tập thể dục thường xuyên: Ít nhất 30 phút mỗi ngày.

4. Không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia.

5. Kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Đặc biệt với người trên 40 tuổi hoặc có bệnh nền như tiểu đường, tim mạch.

- Bác sĩ có lời khuyên gì dành cho người dân vùng ĐBSCL?

- BS. Nguyễn Đức Chỉnh: Điều quan trọng nhất là không chủ quan với sức khỏe. Người dân cần: Tầm soát các yếu tố nguy cơ sớm; Nhận biết dấu hiệu đột quỵ; Đưa bệnh nhân đến bệnh viện ngay khi có triệu chứng

Chỉ cần chậm vài giờ, nhiều tế bào não sẽ bị tổn thương không thể phục hồi. Vì vậy, hiểu biết của cộng đồng chính là “lá chắn” quan trọng nhất để giảm tử vong và di chứng do đột quỵ.

Văn Kim Khanh