Báo động tình trạng ngộ độc thực phẩm do độc tố tự nhiên

Cán bộ Trạm Y tế xã Co Mạ tuyên truyền người dân không sử dụng các thực phẩm tự nhiên khi chưa biết rõ nguồn gốc.

Theo thống kê của Chi cục Vệ sinh An toàn thực phẩm (VSATTP), từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh xảy ra 6 vụ ngộ độc thực phẩm với 19 người mắc tại các xã Mường Giôn, Pắc Ngà, Phiêng Pằn, Yên Sơn và phường Mộc Châu, trong đó có 5 trường hợp tử vong. Có 4 vụ xác định được nguyên nhân gây ngộ độc, 2 vụ chưa xác định được căn nguyên. Ngoài ra, toàn tỉnh còn ghi nhận 79 ca mắc liên quan đến ngộ độc thực phẩm.

Đặc biệt nghiêm trọng là ngày 1/5/2026, tại bản Ta Liễu, xã Yên Sơn, một người tử vong nghi do ngộ độc sau khi ăn sống nấm rừng chấm muối ớt. Nạn nhân xuất hiện các triệu chứng hoa mắt, chóng mặt, đau bụng, nôn nhiều… dù được đưa đi cấp cứu, song trong quá trình chuyển xuống Bệnh viện Bạch Mai điều trị, bệnh nhân đã không qua khỏi. Ngày 4/5/2026 vừa qua, tại bản Nà Hiên, xã Phiêng Pằn xảy ra vụ ngộ độc thực phẩm do ăn canh nấm rừng có chứa độc tố tự nhiên khiến 6 người nhập viện, trong đó có 2 trường hợp tử vong.

Trước đó, một vụ việc điển hình từng xảy ra vào ngày 6/5/2022, tại bản Pho Pha, xã Cà Nàng, huyện Quỳnh Nhai cũ (nay là xã Mường Chiên), có 7 người ngộ độc sau khi uống rượu ngâm quả mã tiền. Rất may không có trường hợp tử vong.

Không chỉ riêng nấm rừng, nguy cơ ngộ độc từ các thực phẩm tự nhiên khác cũng đang là vấn đề đáng lo ngại. Tại nhiều địa bàn vùng sâu, vùng cao, người dân vẫn duy trì thói quen sử dụng côn trùng, quả rừng, rễ, củ cây rừng để chế biến món ăn hoặc ngâm rượu nhưng thiếu kiến thức nhận biết độc tính. Trong khi đó, nhiều loại thực phẩm tự nhiên có chứa độc tố nguy hiểm, nếu sơ chế không đúng cách hoặc sử dụng sai liều lượng có thể gây ngộ độc cấp tính, thậm chí tử vong.

Lực lượng y tế test nhanh thực phẩm tại hộ kinh doanh trên địa bàn xã Sốp Cộp.

Bên cạnh đó, nhiều loại côn trùng như bọ xít, ve sầu, nhộng ong… hiện không chỉ xuất hiện trong bữa ăn gia đình mà còn trở thành món nhậu tại một số quán ăn, nhà hàng. Dù chưa ghi nhận ca ngộ độc nghiêm trọng từ côn trùng trên địa bàn tỉnh, nhưng vẫn có những trường hợp bị dị ứng, phát ban, buồn nôn sau khi ăn... Hiện nay, cùng với nguy cơ từ thực phẩm tự nhiên, tình trạng thực phẩm giả, thực phẩm không rõ nguồn gốc, thực phẩm bán qua mạng xã hội không được kiểm soát chất lượng cũng đang là vấn đề được dư luận quan tâm. Đặc biệt trong mùa nắng nóng, thực phẩm dễ ôi thiu, nhiễm khuẩn nếu không được bảo quản đúng cách, làm gia tăng nguy cơ ngộ độc...

Chi cục VSATTP đã tham mưu Sở Y tế ban hành văn bản tăng cường phối hợp truyền thông phòng chống ngộ độc thực phẩm do độc tố tự nhiên. Đồng thời, phối hợp với các xã, phường đẩy mạnh tuyên truyền bằng nhiều hình thức như phát thanh cơ sở, truyền thông trực tiếp tại cộng đồng, hướng dẫn nhận diện nấm độc, cảnh báo nguy cơ từ thực phẩm lạ trong tự nhiên; vận động người dân không sử dụng thực phẩm không rõ nguồn gốc.

Ông Trần Mạnh Đức, Chi cục trưởng Chi cục VSATTP, khuyến cáo: Người dân tuyệt đối không sử dụng các loại nấm, côn trùng, cây rừng khi chưa xác định rõ nguồn gốc, độc tính; không tin vào các mẹo dân gian để phân biệt thực phẩm có độc. Khi có các biểu hiện như đau bụng, nôn mửa, chóng mặt, tiêu chảy sau ăn uống cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời. Đồng thời, cần thực hiện ăn chín, uống sôi; đảm bảo vệ sinh trong sơ chế, chế biến thực phẩm; không sử dụng thực phẩm ôi thiu, quá hạn hoặc không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Ban Chỉ đạo ATTP tỉnh cũng chỉ đạo các ngành chức năng và các xã, phường tăng cường kiểm tra, giám sát công tác đảm bảo VSATTP, nhất là trong mùa lễ hội mùa du lịch và các sự kiện tập trung đông người. Đồng thời, tổ chức cho các hộ sản xuất, hộ kinh doanh ký cam kết chấp hành quy định về an toàn thực phẩm; tăng cường hậu kiểm, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Từ đầu năm đến nay, các lực lượng chức năng đã kiểm tra, giám sát 845 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm; xử phạt 36 cơ sở vi phạm, với tổng số tiền gần 100 triệu đồng.

Bảo đảm an toàn thực phẩm không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chức năng mà cần sự chung tay của toàn xã hội. Mỗi người dân cần chủ động nâng cao kiến thức, thay đổi thói quen sử dụng thực phẩm tự nhiên không rõ độc tính, lựa chọn thực phẩm an toàn, có nguồn gốc rõ ràng. Đây chính là biện pháp thiết thực nhất để bảo vệ sức khỏe, tính mạng cho bản thân, gia đình và cộng đồng.