Bão giá nhiên liệu từ Trung Đông: Thời điểm vàng cho xăng sinh học bứt phá

Cú sốc Trung Đông và sự lộ diện của "gót chân Achilles"

Căng thẳng quân sự tại eo biển Hormuz trong tháng 3/2026 đã phơi bày sự mong manh của các nền kinh tế phụ thuộc vào dầu mỏ. Khi nguồn cung dầu thô bị gián đoạn, các quốc gia nhập khẩu nhiên liệu như Việt Nam ngay lập tức rơi vào trạng thái bị động. Dù liên Bộ Công Thương - Tài chính đã nỗ lực xả Quỹ Bình ổn vào ngày 11/3, nhưng sự thật là chúng ta đang phải dùng nguồn lực tài chính để chống chọi với những biến số nằm ngoài tầm kiểm soát.

Tại các trung tâm vận tải lớn như thành phố Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng và thành phố Hồ Chí Minh, chi phí xăng dầu hóa thạch tăng cao đã trực tiếp đẩy giá logistics lên một mặt bằng mới. Thực trạng này cho thấy, nếu không có một nguồn nhiên liệu tái tạo đủ mạnh để pha trộn và thay thế, nền kinh tế sẽ luôn ở trong trạng thái "dễ tổn thương" mỗi khi Trung Đông nổi sóng. Chính áp lực từ giá dầu mỏ áp sát mốc 100 USD/thùng hiện nay đang tạo ra một sức ép cưỡng bức, buộc các doanh nghiệp đầu mối phải nhìn nhận lại vai trò của nhiên liệu sinh học như một cứu cánh chiến lược.

Xăng sinh học E5, E10: Từ giải pháp thay thế đến vai trò chủ đạo

Tại cuộc họp với Tổ Công tác bảo đảm an ninh năng lượng diễn ra vừa qua, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh, ngay khi xung đột xảy ra trên thế giới, Việt Nam đã kịp thời đánh giá những tác động có thể phát sinh đối với thị trường năng lượng, công tác điều hành kinh tế vĩ mô, đặc biệt là mục tiêu tăng trưởng và kiểm soát lạm phát.

Theo Thủ tướng, biến động địa chính trị có thể làm gia tăng chi phí sản xuất, logistics, kéo theo áp lực lên giá thành hàng hóa và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Đồng thời, không loại trừ nguy cơ xuất hiện tình trạng đầu cơ, găm hàng, buôn lậu qua biên giới khi nguồn cung năng lượng toàn cầu biến động.

Trước bối cảnh đó, người đứng đầu Chính phủ khẳng định mục tiêu xuyên suốt là dứt khoát không để thiếu năng lượng trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Một trong những giải pháp được nhấn mạnh là đẩy mạnh sử dụng xăng sinh học E10 theo các nghị quyết của Chính phủ, nhằm tăng tính chủ động về nguồn cung và giảm phụ thuộc vào xăng khoáng.

Khẳng định bài toán về nhiên liệu sinh học không chỉ giải quyết vấn đề môi trường, ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội nhiên liệu sinh học Việt Nam (VBFA) cho rằng, nhiên liệu sinh học còn là bài toán tổng thể về chủ động năng lượng, tránh phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu hóa thạch chủ yếu ở khu vực Trung Đông. Ngoài ra, nhiên liệu sinh học còn giải quyết được đầu ra cho lĩnh vực nông nghiệp.

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, việc thúc đẩy sử dụng xăng sinh học E5, E10 không chỉ giúp giảm phát thải khí nhà kính so với xăng khoáng truyền thống, góp phần bảo vệ môi trường, còn thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học, tạo đầu ra ổn định cho sản xuất nông nghiệp, tạo việc làm và đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội. Xăng sinh học còn góp phần giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, trong bối cảnh nguồn cung năng lượng thế giới luôn tiềm ẩn nhiều biến động do xung đột vũ trang và cạnh tranh địa chính trị.

“Phát triển và mở rộng sử dụng nhiên liệu sinh học là xu thế tất yếu trong quá trình chuyển dịch năng lượng trên thế giới. Đối với Việt Nam, đây không chỉ là giải pháp góp phần giảm phát thải khí nhà kính, thực hiện các cam kết quốc tế về ứng phó biến đổi khí hậu, còn là hướng đi quan trọng nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, đa dạng hóa nguồn cung nhiên liệu và thúc đẩy phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn”, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nêu rõ.

Nhìn từ lăng kính kinh tế môi trường, xung đột Trung Đông năm 2026 chính là "phép thử" quan trọng để Việt Nam rà soát lại chiến lược năng lượng bền vững. Việc thúc đẩy sản xuất và sử dụng xăng dầu sinh học không còn là một lựa chọn "có thì tốt", mà là một yêu cầu bắt buộc để đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Xung đột có thể mang lại những khó khăn nhất thời, nhưng chính nó đang thúc đẩy Việt Nam tiến nhanh hơn tới một tương lai tự chủ nhiên liệu, bền vững và xanh hơn.

Minh Thành