Bảo hộ thương hiệu Việt: Không thể chậm chân

Doanh nghiệp nước ngoài chiếm đoạt thương hiệu Việt

Giá trị thương hiệu quốc gia Việt Nam liên tục tăng trưởng, khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế. Theo Brand Finance, năm 2021, thương hiệu quốc gia Việt Nam đứng thứ 33 thế giới, đạt giá trị 388 tỷ USD. Đến năm 2025, con số này tăng lên 519,6 tỷ USD, đưa Việt Nam lên vị trí thứ 32. Tổng giá trị 100 thương hiệu doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam đạt 38,4 tỷ USD.

Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng giá trị thương hiệu, tình trạng doanh nghiệp nước ngoài chiếm đoạt nhãn hiệu Việt Nam, gây nhầm lẫn về nguồn gốc sản phẩm vẫn diễn ra, ảnh hưởng đến uy tín và quyền lợi của doanh nghiệp trong nước.

Sản phẩm mang thương hiệu Việt bán tại Úc. Ảnh minh hoạ: Hoài Nam

Phó Chủ tịch Hội Sở hữu trí tuệ Việt Nam Nguyễn Minh Hương cho biết, tình trạng mất thương hiệu không chỉ xảy ra với doanh nghiệp nhỏ và vừa mà còn ảnh hưởng đến các thương hiệu lớn. Điển hình, cà phê Trung Nguyên từng bị công ty Rice Field của Mỹ đăng ký nhãn hiệu tại Cơ quan Sáng chế và Nhãn hiệu Hoa Kỳ (USPTO). Thương hiệu thuốc lá Vinataba cũng bị doanh nghiệp Indonesia đăng ký tại Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và 9 nước ASEAN.

Chủ động đăng ký bảo hộ thương hiệu khi xuất khẩu

Theo Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ Trần Lê Hồng, một trong những nguyên nhân khiến thương hiệu Việt bị chiếm đoạt là nhiều doanh nghiệp chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu tại thị trường nước ngoài. Không ít doanh nghiệp chỉ quan tâm đến vấn đề này sau khi xảy ra tranh chấp, gây thiệt hại về kinh tế và cơ hội kinh doanh.

Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh Võ Trí Thành nhấn mạnh, doanh nghiệp cần coi đăng ký bảo hộ thương hiệu là khoản đầu tư dài hạn trước khi đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế. Nếu không chủ động bảo vệ nhãn hiệu, doanh nghiệp có nguy cơ mất thị trường, đồng thời phải đối mặt với các vụ kiện tụng kéo dài và tốn kém.

Để hỗ trợ doanh nghiệp, Chủ tịch Hội Sở hữu trí tuệ Việt Nam Phạm Nghiêm Xuân Bắc kiến nghị Nhà nước có chính sách khuyến khích xây dựng và bảo vệ thương hiệu, bởi thủ tục đăng ký bảo hộ ở nước ngoài thường phức tạp, tốn nhiều thời gian và chi phí.

Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam Trần Thị Phương Lan cũng đề xuất Bộ Công Thương phát huy vai trò của mạng lưới thương vụ và phòng thương mại tại nước ngoài, hỗ trợ doanh nghiệp đăng ký bảo hộ, quảng bá thương hiệu và kết nối với các đối tác quốc tế.

Về phía cơ quan quản lý, Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ Lưu Hoàng Long cho biết Việt Nam đã tham gia Hiệp ước Hợp tác về sáng chế (PCT) và hệ thống Madrid về đăng ký quốc tế nhãn hiệu. Các cơ chế này tạo điều kiện để doanh nghiệp tìm kiếm sự bảo hộ tại nhiều quốc gia thành viên, tiết kiệm thời gian và chi phí so với việc thực hiện thủ tục riêng lẻ tại từng thị trường.

Bên cạnh đó, Chương trình Thương hiệu quốc gia Việt Nam đến năm 2030 đặt mục tiêu tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp đăng ký và bảo hộ thương hiệu cho sản phẩm xuất khẩu. Theo Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số Lại Việt Anh, chương trình Go Export đã phối hợp với các chuyên gia pháp lý và công ty luật để hỗ trợ doanh nghiệp xử lý những vấn đề liên quan đến thương hiệu tại thị trường quốc tế. Trường hợp thương hiệu trái cây sấy Nam Huy tại Đồng Tháp đăng ký thành công tại Mỹ là một ví dụ.

Thực tế cho thấy, xây dựng thương hiệu cần đi đôi với đăng ký bảo hộ tại các thị trường mục tiêu. Sự chủ động của doanh nghiệp cùng các chính sách hỗ trợ thiết thực từ Nhà nước sẽ góp phần hạn chế nguy cơ mất nhãn hiệu, bảo vệ uy tín hàng Việt và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.