Bão lửa Pô Chen Tông-và Chiến công của Đoàn Đặc công 367 anh hùng

Mũi chủ công Phạm Đình Ý

Đồng chí Phạm Đình Ý sinh năm 1944 tại xóm Xuân Đào, xã Xuân Dục, huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên (nay là phường Đường Hào, tỉnh Hưng Yên ). Nhập ngũ năm 1966 và chính thức hành quân vào chiến trường từ tháng 11-1967, ông nguyên là Đại đội trưởng Tiểu đoàn Z25, Đoàn 367, Phòng Quân báo Miền (J22). Trải qua hơn 3 năm nếm mật nằm vùi với hơn 20 trận đánh lớn nhỏ, ký ức mà ông khắc cốt ghi tâm đến cuối đời chính là trận bão lửa tại Pô-chen-tông.

Chân dung Đại đội trưởng Tiểu đoàn Z25 Lữ đoàn Đặc công biệt động 367 Phạm Đình Ý - Ảnh : Nguyễn Văn Khuynh

Sân bay Pô-chen-tông lúc bấy giờ rộng tới 6 km², tập trung đến 95% tổng lực lượng không quân Campuchia và quân viện trợ Mỹ với hơn 1.500 quân trú đóng. Địch tổ chức phòng thủ nghiêm ngặt bằng nhiều tầng hàng rào kẽm gai (hàng rào đơn, hàng rào mái nhà, bùng nhùng), hệ thống bãi mìn dày đặc đan xen, tuyến lô cốt trang bị đại liên cách nhau chỉ 50m cùng chó béc-giê tuần tra ngày đêm.

Đối phó với một "pháo đài" khổng lồ, Đoàn 367 đã táo bạo chia sân bay thành 3 khu vực tác chiến:

Khu A (Hướng Đông Nam): Khu vực máy bay đỗ ở sân chính, đường băng phụ, kho hậu cần và nơi đóng quân của một tiểu đoàn cơ động địch.
Khu B (Hướng Đông Bắc): Sở chỉ huy, quân chủng không quân và các cơ quan ban ngành chỉ huy của địch.
Khu C (Phía Tây): Toàn bộ hệ thống kho tàng, bom đạn, xăng dầu và một tiểu đoàn pháo phòng không.

Đồng chí Phạm Đình Ý ban đầu được giao trọng trách làm Mũi trưởng Mũi 2 kiêm Tổ trưởng tổ đánh bộc phá lệnh, chỉ huy 12 chiến sĩ đánh thẳng vào nhà giặc lái. Tuy nhiên, ngay trước giờ phát lệnh nổ súng, ông nhận lệnh rút về sở chỉ huy Z25 để phối hợp điều hành chung trận đánh, nhường quyền chỉ huy trực tiếp mũi nhọn lại cho các đồng đội sát cánh.

Bộc phá lệnh Ngô Văn Lủi

Khi Đại đội trưởng Phạm Đình Ý rút về sở chỉ huy, Tổ 2 của mũi thứ hai chỉ còn lại đúng 3 chiến sĩ: Hải, Lủi và Thắng; quyền Tổ trưởng được giao cho đồng chí Hải. Trách nhiệm khai hỏa cho toàn trận đánh giờ đây đè nặng lên vai ba tay súng kiên cường.

Đại tá Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Văn Lủi – người chiến sĩ đặc công biệt động kiên cường.

Đúng 2 giờ rạng sáng ngày 22-1-1971, dưới sự yểm trợ cận kề của tổ trưởng Hải, chiến sĩ Ngô Văn Lủi (người sau này được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân ngày 21-12-1973) đã mưu trí, dũng cảm ôm khối bộc phá luồn sâu qua các tầng rào gác, áp sát và đánh sập khu nhà giặc lái địch. Tiếng nổ long trời lở đất ấy chính là bộc phá lệnh phát động cho toàn mặt trận đồng loạt nổ súng.

Chỉ trong chớp mắt, thủ pháo của ta nổ rền vang trên khắp các hướng như hàng trăm khẩu pháo cùng bắn một lúc, khiến hàng loạt máy bay địch gãy vụn. Từ sở chỉ huy Z25, đồng chí Phạm Đình Ý bám sát các mũi tiến công vào tận Khu A và Khu B. Phát hiện mấy chiếc máy bay C-130 gần sở chỉ huy còn nguyên vẹn, ông dũng cảm xung phong lên tiêu diệt nốt.

Sau khi đánh xong, lúc trèo xuống, ông bị 5 tên phi công địch và 2 cô gái vây chặt hòng bắt sống. Trong tình thế hiểm nghèo khi quả lựu đạn tự sát đã bị rơi mất trong lúc trèo lên máy bay, đồng chí Phạm Đình Ý vẫn kiên cường dùng khẩu súng AK chống trả quyết liệt, khiến kẻ địch hoảng sợ không dám áp sát. Đúng lúc đó, một tiếng nổ xé toạc màn đêm vang lên từ kho bom bị đánh trúng, biến toàn bộ sân bay Pô-chen-tông thành một biển lửa khổng lồ, tạo thời cơ cho ông thoát khỏi vòng vây trong gang tấc. Tại mũi tiến công mở màn, tổ chiến đấu của Ngô Văn Lủi đã lập nên kỳ tích xuất sắc khi tiêu diệt tới 300 giặc lái và phá hủy 16 máy bay; riêng cá nhân đồng chí Ngô Văn Lủi đã tự tay gài bộc phá phá hủy thành công 8 chiếc máy bay địch.

Hiệp đồng Đặc công 429

Chiến thắng vĩ đại tại Pô-chen-tông là bài học mẫu mực về sự phối hợp hiệp đồng tác chiến chặt chẽ giữa Đoàn Đặc công Biệt động 367 và Lực lượng Đặc công 429. Nhận mệnh lệnh trừng trị tội ác của kẻ thù ngay tại hang ổ, Lực lượng Đặc công 429 cùng Đoàn 367 đã triển khai kế hoạch điều nghiên, trinh sát mục tiêu vô cùng thần tốc.

Với tinh thần "luồn sâu đánh hiểm", các chiến sĩ Đặc công 429 đã bí mật thâm nhập, vây chặt khu vực nội và ngoại ô thủ đô Phnôm Pênh. Khéo léo tận dụng địa hình và hệ thống giao thông, họ triển khai các mũi tấn công kiềm chế, đánh sập các bốt gác và đồn trú vành đai. Sự bao vây, ép chặt đầy mưu trí này của Lực lượng Đặc công 429 đã vô hiệu hóa hoàn toàn khả năng ứng cứu của các tiểu đoàn cơ động địch đóng ở khu vực ngoại vi, tạo thế trận cô lập hoàn toàn sân bay.

Đoàn cựu chiến binh gặp mặt kỷ niệm, CCB Phạm Đình Ý đứng thứ hai từ phải sang.- Ảnh : Nguyễn Văn Khuynh

Sự phối hợp đồng bộ giữa mũi luồn sâu của Tiểu đoàn Z25 (do Đồng chí Tống Viết Dương - Năm Vân chỉ huy ông được tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân ngày 6 tháng 11 năm 1978 ) và các mũi khóa chặt vành đai của Lực lượng Đặc công 429, Tiểu đoàn 7 Đặc công Phước Long cùng Tiểu đoàn 10 Pháo binh đã tạo nên sức mạnh tổng lực đè bẹp ý chí phản kháng của quân thù.

Trận đánh kết thúc vang dội vào lúc 5 giờ ngày 22-1-1971. Chỉ sau vỏn vẹn 3 giờ chiến đấu anh dũng, quân ta đã gieo rắc nỗi kinh hoàng khi tiêu diệt gần 1.000 tên địch (trong đó có 300 giặc lái và nhân viên kỹ thuật), phá hủy hơn 100 máy bay, thiêu rụi 9 kho bom đạn, xăng dầu hậu cần và đánh sập hoàn toàn sở chỉ huy sân bay Pochentong của địch.

Sân bay Pô-chen-tông- Ảnh : tư liệu

Khát vọng hòa bình và phát triển

Chiến tranh lùi xa, người Đại đội trưởng Phạm Đình Ý năm xưa trở về cuộc sống đời thường tại quê nhà Hưng Yên. Ông lặng lẽ làm đủ nghề mưu sinh, nuôi dạy 4 người con ăn học thành người mà không một lời đòi hỏi quyền lợi hay chế độ, dù trên mình mang đầy thương tật và giấy tờ đã thất lạc trong khói lửa. Trước khi tạ thế vào năm 2023, người cựu binh già vẫn giữ nguyên tiếng cười giòn tan và gửi lại cuộc đời lời bộc bạch son sắt: "Tôi rất tự hào vì mình đã từng là người lính của Quân đội nhân dân Việt Nam."

Chiến công của các anh – những người lính đặc công kiên trung Phạm Đình Ý, Ngô Văn Lủi và tập thể Lực lượng Đặc công 429 anh hùng – không chỉ là niềm tự hào của lịch sử quân sự, mà còn là bệ phóng tinh thần, là giá trị văn hóa tinh thần vô giá để thế hệ hôm nay trân trọng hòa bình, vững bước trên con đường Hội nhập và phát triển đất nước./.

Ghi chú tư liệu lịch sử

Cựu chiến binh Phạm Đình Ý: Do lâm bệnh nặng, ông đã tạ thế vào năm 2023.
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Văn Lủi: Sinh năm 1950; quê quán: Xã Thái Sơn, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình. ( nay là  xã Tây Thái Ninh.tỉnh Hưng Yên) Sau một thời gian lâm bệnh, mặc dù đã được tập thể thầy thuốc và gia đình tận tình chăm sóc, cứu chữa, ông đã từ trần vào hồi 16 giờ 40 phút ngày 27-6-2024.