Bão nội dung xấu từ 'giang hồ mạng': Bật khiên bảo vệ, tăng cường 'sức đề kháng số' thế nào?

Biến kỹ năng số thành bài tập thực hành

Trước bão nội dung xấu độc từ các giang hồ mạng, bạn rất khó "né" những bài đăng/ clip liên quan khi sử dụng Internet và mạng xã hội. Nhưng bạn có thể thực hiện các những thao tác đơn giản mà hiệu quả: Dừng lại trước thông tin gây sốc, đặt câu hỏi phản biện trước video đang viral, kiểm tra nguồn trước khi chia sẻ và tìm kiếm sự hỗ trợ từ bố mẹ, thầy cô khi gặp tình huống bất thường, mất an toàn trên mạng.

Nhiều nội dung của các "giang hồ mạng" đang tìm cách len lỏi vào "tường" (newsfeed) mạng xã hội của người trẻ. - Ảnh chụp màn hình.

Với nhiều phụ huynh, phản xạ đầu tiên khi thấy con tiếp xúc với những clip nói tục chửi thề trên mạng xã hội là cấm đoán hoặc tịch thu thiết bị. Tuy nhiên, cách làm này dễ khiến khoảng cách giữa cha mẹ và con cái lớn hơn, trong khi việc tiếp cận nội dung vẫn có thể tiếp diễn ở một không gian khác.

Cô Linh Đỗ (phụ huynh sống tại phường Tân Mỹ, TP.HCM) chia sẻ: “Thay vì cấm đoán, cô chọn cách ngồi xem cùng con vài lần, thấy nội dung nào xấu thì đặt câu hỏi ngay cho con: "Con nghĩ người trong video này làm vậy để kiếm tiền hay vì họ đúng?", "Nếu con hùa theo đám đông thì điều gì tồi tệ nhất sẽ xảy ra?"..."

Cha mẹ cần đóng vai trò là "bộ lọc" thông tin của con cái. Ảnh minh họa: Magnific.

Bạn Xuân Nghi (trường THCS Nguyễn Trãi, Vĩnh Long) chỉ cách để có khả năng nhận diện, kiểm chứng, phản biện và chủ động nói không trước các luồng tin độc: “Mình được thầy cô giới thiệu về chương trình Be Internet Awesome - Em an toàn hơn cùng Google trong giờ học Tin học. Qua các trò chơi hỏi đáp và mô phỏng, mình được học về những quy tắc cơ bản về quyền công dân và sử dụng Internet sao cho thông minh, tỉnh táo, mạnh mẽ, can đảm, tử tế trước mọi tình huống như tấn công mạng, bạo lực mạng, tin giả và hành vi thao túng trên mạng xã hội”.

Chủ động xây màng lọc thông tin

Thế nhưng, không phải lúc nào gia đình hay thầy cô cũng có thể ở bên để kiểm tra từng nội dung mà teen tiếp xúc. Vì vậy, “màng lọc” quan trọng nhất vẫn cần được xây dựng ngay trong chính bạn.

Sự kiện Ngày An ninh mạng Việt Nam. Nguồn: Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao

Bạn Bảo Hân. Ảnh: NVCC.

Bạn Bảo Hân (Sinh viên Học viện Cán bộ TP.HCM) chia sẻ: “Trước đây mỗi lần thấy tin đồn sốt dẻo trên mạng, mình hay tò mò bấm vào các đường dẫn mà người lạ bình luận trên Facebook. Nhưng mình càng bấm vào xem thì các nền tảng sẽ dùng thuật toán để đẩy các bài đó liên tục lên newsfeed.

Từ đó, mỗi lần thấy drama nổ ngoài giờ hành chính là mình mở Google tìm báo đọc. Bài đăng nào sai thật thì mình không ngại nhấn nút báo cáo (report)."

“Ở Học viện, chúng mình còn được học về cách phân biệt các hình thức đào lửa qua mạng như lừa đảo trực tuyến (phishing), mã độc tống tiền (ransomware), phần mềm độc hại (malware). Gần đây, các trang web giả danh thương hiệu còn có hình thức tinh vi hơn khi phải phóng to thật kỹ chúng mình mới nhận ra sự khác biệt để đề phòng.” - Bảo Hân chia sẻ thêm.

Để những luồng tin độc mất đi "đất sống"

Anh Nguyễn Minh Tuấn Anh. Ảnh: NVCC.

Muốn giang hồ mạng không có “đất diễn” trước teen, không thể chỉ trông chờ vào nút chặn mà cần cả một hệ thống cùng hành động: nền tảng giảm khả năng tiếp cận, gia đình và nhà trường trang bị kỹ năng nhận diện, Đoàn - Đội tạo ra nội dung thay thế tích cực.

Khi không xem, không tương tác, không chia sẻ và báo cáo nội dung độc hại, những nội dung độc hại, sống nhờ sự chú ý cũng sẽ dần mất đi “đất sống”.

Anh Nguyễn Minh Tuấn Anh (Bí thư Đoàn xã Bàu Lâm (TP.HCM) lưu ý: “Hiện nay, các đối tượng tận dụng không gian mạng để truyền tải thông tin sai lệch với mức độ dày đặc. Từ đó, Đoàn viên thanh niên cần chủ động lựa chọn nội dung phù hợp, không nhiễm thông tin xấu độc, không đu trend những nội dung, câu nói độc hại của các đối tượng giang hồ mạng như K.B, H.H.H, P.L.”

Các hoạt động dành cho thanh thiếu niên và thiếu nhi được Đoàn xã Bàu Lâm đẩy mạnh trong mùa Hè. Ảnh: NVCC.

Theo anh Tuấn Anh, sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và Đoàn - Đội cũng cần phải thay đổi hình thức: Không chỉ đọc - nghe - lồng ghép sinh hoạt như trước mà còn tận dụng AI để thiết kế infographic, clip truyền thông bắt mắt, mang tính giáo dục cao để lưu lại trong trí nhớ của teen như các sản phẩm của Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao các tỉnh, thành phố đang thực hiện vô cùng hiệu quả.