Bảo tồn bản sắc văn hóa gắn liền với tạo sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số Phú Thọ

Bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch sinh thái và tạo sinh kế

Trong những năm qua, hệ thống thiết chế văn hóa - thể thao tại các xóm, bản, xã đã đóng vai trò nòng cốt vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội chung của tỉnh Phú Thọ. Các nhà văn hóa, khu thể thao thôn bản không chỉ đơn thuần là nơi hội họp, sinh hoạt cộng đồng mà còn đóng vai trò như một "lá chắn" vững chắc giúp bảo tồn các giá trị văn hóa đa dạng, từ ngôn ngữ, trang phục truyền thống đến các phong tục tập quán lâu đời của từng dân tộc. Sự vận hành bài bản và hiệu quả của các thiết chế này đã mang đến luồng gió mới, làm thay đổi cơ bản diện mạo nông thôn vùng cao, nâng cao nhận thức và ý thức trách nhiệm của chính cộng đồng người dân trong việc giữ gìn di sản của cha ông.

Điểm nhấn nổi bật trong công tác dân tộc của tỉnh Phú Thọ chính là sự chủ động trong việc lồng ghép, gắn kết chặt chẽ công tác bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng - Ảnh: Minh Phương

Điểm nhấn nổi bật trong công tác dân tộc của tỉnh Phú Thọ chính là sự chủ động trong việc lồng ghép, gắn kết chặt chẽ công tác bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng. Nhằm hiện thực hóa định hướng chiến lược này, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ đã tham mưu và trực tiếp triển khai nhiều chương trình hỗ trợ thiết thực, sát với thực tiễn các xã miền núi, vùng sâu vùng xa. Bằng các chính sách cụ thể, tỉnh đã đẩy mạnh công tác tu bổ di tích, phục dựng các lễ hội truyền thống tiêu biểu và hỗ trợ cơ sở vật chất ban đầu cho các hộ gia đình tham gia làm du lịch cộng đồng.

Đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật về văn hóa theo tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW

Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam mở ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao nhận thức pháp luật văn hóa cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Quá trình tuyên truyền, phổ biến pháp luật về văn hóa tại Phú Thọ cần được triển khai khoa học, đa dạng hóa phương thức thể hiện nhằm giúp người dân nắm vững các quy định về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, sở hữu trí tuệ đối với tri thức bản địa và các chính sách ưu đãi phát triển kinh tế di sản.

Việc thấu hiểu căn kẽ các quy định pháp luật không chỉ ngăn chặn nguy cơ mai một hay thương mại hóa sai lệch di sản truyền thống, mà còn tạo hành lang pháp lý vững chắc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nghệ nhân, chủ thể văn hóa và các tổ chức du lịch cộng đồng. Khi nhận thức pháp luật được nâng cao, các quy ước, hương ước tại nhà văn hóa, khu thể thao thôn bản sẽ được hoàn thiện chặt chẽ, bảo đảm sự hài hòa giữa pháp luật nhà nước với tập quán tốt đẹp của 34 dân tộc anh em. Đây chính là yếu tố then chốt biến tri thức pháp lý thành công cụ chủ động để cộng đồng các dân tộc thiểu số Phú Thọ tự tin bảo tồn, khai thác hiệu quả giá trị văn hóa truyền thống và tạo sinh kế bền vững theo đúng tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW.

Chuyển đổi số và kết nối nguồn lực phát triển kinh tế di sản

Không dừng lại ở các phương thức truyền thống, Phú Thọ còn tích cực ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong việc quảng bá hình ảnh du lịch vùng cao. Tỉnh đã hỗ trợ xây dựng website, lập các trang mạng xã hội Fanpage cho các điểm du lịch cộng đồng, giúp đưa hình ảnh thiên nhiên, nét đẹp văn hóa và con người vùng cao tiếp cận nhanh chóng, sâu rộng tới đông đảo du khách trong và ngoài nước. Bên cạnh đó, các mô hình câu lạc bộ sinh hoạt văn hóa dân gian và các giải thi đấu thể thao truyền thống như bắn nỏ, đẩy gậy, tung còn, đánh đồng mảng và kéo co... được tổ chức thường xuyên, tạo nên sức hút riêng biệt và không gian sinh hoạt lễ hội sôi nổi cho địa phương.

Việc phát huy hiệu quả các thiết chế văn hóa không chỉ giải quyết triệt để bài toán bảo tồn di sản mà còn là chìa khóa mở ra hướng đi thoát nghèo bền vững cho đồng bào các dân tộc thiểu số - Ảnh: Minh Phương

Chia sẻ về giải pháp tối ưu hóa công cụ này trong thời gian tới, bà Nguyễn Minh Phương - người đồng hành quảng bá và kết nối tiêu thụ nông sản vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Phú Thọ cho rằng, chuyển đổi số cần tập trung vào việc xây dựng mã QR tra cứu nguồn gốc xuất xứ, tích hợp video ngắn và bài viết truyền tải câu chuyện văn hóa, quy trình canh tác bản địa. Đồng thời, cần đẩy mạnh kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và tổ chức các phiên livestream kết nối trực tiếp từ vùng nguyên liệu, điểm du lịch cộng đồng.

Hội tụ nguồn lực - Động lực phát triển nội sinh bền vững

Thực tiễn phát triển tại Phú Thọ đã chứng minh rằng, việc phát huy hiệu quả các thiết chế văn hóa không chỉ giải quyết triệt để bài toán bảo tồn di sản mà còn là chìa khóa mở ra hướng đi thoát nghèo bền vững cho đồng bào các dân tộc thiểu số. Nhờ sự kết hợp giữa du lịch và văn hóa, nhiều hộ gia đình đã chủ động chuyển đổi tư tư duy từ sản xuất nông nghiệp tự cung tự cấp sang làm dịch vụ du lịch chuyên nghiệp, nâng cao đáng kể nguồn thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống hàng ngày.

Theo lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ, việc vận hành bài bản các thiết chế văn hóa cơ sở không chỉ giúp ổn định tình hình kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội mà còn mang ý nghĩa chiến lược trong việc rút ngắn khoảng cách phát triển giữa khu vực miền núi, vùng dân tộc thiểu số với các vùng đô thị trong tỉnh. Đây chính là bệ phóng vững chắc để cộng đồng các dân tộc tỉnh Phú Thọ tăng cường đoàn kết, cùng nhau xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc./.