Bảo tồn thiên nhiên vì phát triển bền vững

Lực lượng chuyên trách bảo vệ rừng Vườn Quốc gia Xuân Sơn tuần tra, bảo vệ rừng, góp phần giữ gìn hệ sinh thái tự nhiên.

Những năm gần đây, cùng với tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa và gia tăng dân số, tài nguyên thiên nhiên trên địa bàn tỉnh đang chịu nhiều sức ép. Tình trạng khai thác tài nguyên quá mức, suy giảm đa dạng sinh học, ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu đặt ra không ít thách thức. Trước thực tế đó, Phú Thọ đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm gìn giữ “lá phổi xanh”, bảo vệ hệ sinh thái và cân bằng giữa phát triển với bảo tồn.

Một trong những điểm sáng nổi bật trong công tác bảo tồn thiên nhiên của tỉnh là Vườn Quốc gia Xuân Sơn - khu bảo tồn thiên nhiên đặc biệt quan trọng của khu vực trung du và miền núi phía Bắc. Đây là một trong số ít vườn quốc gia ở Việt Nam có hệ sinh thái rừng nguyên sinh trên núi đá vôi còn tương đối nguyên vẹn, với diện tích hơn 15.000ha. Xuân Sơn được đánh giá là “kho báu xanh” của Phú Thọ, nơi lưu giữ hàng nghìn loài động, thực vật, trong đó nhiều loài quý hiếm nằm trong Sách đỏ Việt Nam và thế giới.

Theo thống kê, khu vực này có hơn 1.200 loài động, thực vật, nhiều loài có giá trị đặc hữu cao. Không chỉ là “ngân hàng gen” quý giá, Vườn Quốc gia Xuân Sơn còn giữ vai trò quan trọng trong điều hòa khí hậu, bảo vệ nguồn nước, hạn chế xói mòn đất và giảm thiểu tác động của thiên tai.

Để bảo vệ tốt tài nguyên rừng, tỉnh Phú Thọ đã chỉ đạo lực lượng chuyên trách bảo vệ rừng Vườn Quốc gia tăng cường tuần tra, kiểm soát, ngăn chặn khai thác rừng trái phép; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong giám sát tài nguyên rừng. Công tác giao khoán bảo vệ rừng cho người dân địa phương được triển khai hiệu quả, tạo sinh kế ổn định đồng thời nâng cao trách nhiệm cộng đồng trong giữ rừng.

Một trong những thành công lớn của Phú Thọ là phát huy vai trò của người dân trong công tác bảo tồn. Tại các xã vùng đệm, vùng lõi của Vườn Quốc gia Xuân Sơn, đồng bào dân tộc Dao, Mường, Kinh và các dân tộc khác không còn đứng ngoài cuộc mà trở thành lực lượng nòng cốt tham gia quản lý, bảo vệ rừng. Nhiều hộ dân được hỗ trợ phát triển sinh kế từ trồng dược liệu, chăn nuôi, du lịch cộng đồng, nhờ đó giảm áp lực khai thác tài nguyên rừng tự nhiên.

Không chỉ chú trọng bảo vệ rừng, Phú Thọ còn quan tâm bảo tồn đa dạng sinh học thông qua việc điều tra, đánh giá các loài nguy cấp, quý hiếm; phục hồi các hệ sinh thái bị suy thoái; bảo vệ nguồn gen bản địa. Các chương trình trồng rừng, phủ xanh đất trống, phục hồi rừng đầu nguồn được triển khai rộng khắp, góp phần nâng tỷ lệ che phủ rừng của tỉnh ngày càng ổn định.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ thiên nhiên. Các hoạt động hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới, Tuần lễ Quốc gia về nước sạch và vệ sinh môi trường, trồng cây xanh được tổ chức thường xuyên, thu hút sự tham gia của nhiều tầng lớp Nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Một hướng đi được tỉnh xác định là phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn thiên nhiên. Với lợi thế cảnh quan rừng núi, hang động, thác nước cùng bản sắc văn hóa dân tộc phong phú, các địa điểm như Vườn Quốc gia Xuân Sơn, Khu bảo tồn thiên nhiên Hang Kia - Pà Cò, Khu bảo tồn thiên nhiên Ngọc Sơn - Ngổ Luông, Khu bảo tồn thiên nhiên Phu Canh, Khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến đang trở thành điểm đến hấp dẫn với du khách yêu thiên nhiên. Các mô hình homestay, du lịch trải nghiệm, khám phá rừng được đầu tư bài bản, tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân địa phương.

Những cánh rừng bạt ngàn ở xã Thu Cúc là “lá phổi xanh”, góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Du lịch sinh thái không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn giúp lan tỏa thông điệp bảo vệ môi trường. Khi người dân nhận thấy rừng có thể “sinh lợi” bền vững từ du lịch, họ sẽ có thêm động lực để giữ rừng, giữ cảnh quan và bảo tồn văn hóa bản địa. Thực tế đã chứng minh, phát triển kinh tế không đồng nghĩa với đánh đổi môi trường. Ngược lại, thiên nhiên được bảo tồn tốt sẽ tạo nền tảng cho phát triển lâu dài, giúp địa phương tăng sức chống chịu trước biến đổi khí hậu, bảo đảm sinh kế cho người dân và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Với Phú Thọ, bảo tồn thiên nhiên không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là trách nhiệm với các thế hệ tương lai. Giữ màu xanh của rừng, giữ sự phong phú của hệ sinh thái, giữ nguồn nước, đất đai và không khí trong lành chính là giữ lấy “vốn quý” cho phát triển.

Trong hành trình xây dựng một tỉnh phát triển nhanh và bền vững, thiên nhiên không thể đứng bên lề. Bảo tồn thiên nhiên cần được đặt ở vị trí trung tâm trong mọi chiến lược phát triển. Và khi chính quyền, doanh nghiệp cùng người dân đồng lòng, những cánh rừng, dòng suối, hệ sinh thái của vùng Đất Tổ sẽ tiếp tục được gìn giữ, trở thành nền tảng vững chắc cho tương lai xanh của Phú Thọ.

Bảo tồn thiên nhiên vì phát triển bền vững đang từng ngày trở thành hành động cụ thể trên quê hương đất Tổ - nơi con người đang học cách sống hài hòa hơn với thiên nhiên, để phát triển hôm nay mà không đánh mất ngày mai.