Bảo vật quốc gia 'Ngai vua triều Nguyễn' trở lại điện Thái Hòa

Ngai vua triều Nguyễn là hiện vật đặc biệt quan trọng trong hệ thống di sản cung đình Huế, là biểu tượng quyền lực tối cao của vương triều cuối cùng trong lịch sử phong kiến Việt Nam, được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia tại Quyết định 2382/2015.

Ngai vua triều Nguyễn được bài trí tại không gian nội thất điện Thái Hòa, thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế. Ngày 24/5/2025, ngai vua bị đối tượng Hồ Văn Phương Tâm phá hoại, làm gãy tay ngai phía bên trái, khiến 14 mảnh vỡ bị tách rời với kích thước không đồng nhất.

Ngai vua triều Nguyễn bị gãy tay ngai phía bên trái. Ảnh: TTBTDTCĐH

Ngay sau sự việc, hiện vật được đưa về bảo quản tại kho cổ vật của Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế. Các mảnh vỡ được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP. Huế thu giữ phục vụ công tác điều tra; sau đó bàn giao lại cho Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế để triển khai công tác phục chế theo quy định.

Theo Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế, việc phục chế Bảo vật quốc gia “Ngai vua triều Nguyễn” được triển khai theo đúng quy định của Luật Di sản văn hóa và Nghị định số 308/2025/NĐ-CP ngày 28/11/2025 của Chính phủ quy định một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Di sản văn hóa; đồng thời bám sát kế hoạch đã được UBND thành phố Huế phê duyệt.

Tay ngai phía bên trái bị gãy. Ảnh: TTBTDTCĐH

Tay ngai phía bên trái sau khi được phục chế. Ảnh: TTBTDTCĐH

Công tác phục chế được thực hiện từ ngày 22/4 - 4/5/2026 tại Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế, do Công ty Cổ phần Tu bổ di tích Huế đảm nhiệm. Kinh phí thực hiện từ nguồn xã hội hóa. Trong suốt quá trình triển khai, Hội đồng chuyên môn đã kiểm tra, giám sát chặt chẽ các bước phục chế nhằm bảo đảm yêu cầu khoa học, kỹ thuật và nguyên tắc bảo tồn di sản.

Việc phục chế tuân thủ các nguyên tắc: bảo tồn tối đa yếu tố gốc; ưu tiên sử dụng vật liệu tương thích với chất liệu nguyên bản; áp dụng kỹ thuật can thiệp tối thiểu, không xâm lấn khi không cần thiết; không làm mới hiện vật; tận dụng tối đa các mảnh vỡ gốc đã bị phá hoại; bảo đảm tính ổn định, an toàn và khả năng nhận diện giá trị nguyên bản của bảo vật.

Các biện pháp chuyên môn đã được thực hiện gồm: làm sạch khô; xử lý nấm mốc, mối mọt theo quy trình; gắn kết hoàn chỉnh 14 mảnh vỡ của tay ngai bên trái; sử dụng gỗ đồng chất và bột gỗ mịn trộn sơn sống để xử lý các vết nứt, khuyết thiếu; phục hồi phần mộng nối giữa tay ngai; ổn định các phần bong tróc bằng keo chuyên dụng; phục hồi các vị trí bị mất theo kỹ thuật truyền thống; sử dụng sơn ta và vàng thật theo đúng kỹ thuật truyền thống; phủ lớp bảo vệ mỏng, trong suốt, không làm thay đổi giá trị thẩm mỹ ban đầu của hiện vật.

Ngai vua triều Nguyễn được đưa trở lại trưng bày tại điện Thái Hòa. Ảnh: Liên Minh

Toàn bộ quá trình phục chế được quay phim, chụp ảnh, lập hồ sơ tư liệu và lưu trữ theo quy định, phục vụ công tác quản lý, nghiên cứu, bảo quản lâu dài và minh bạch hóa quy trình chuyên môn.

Sau phục chế, Bảo vật quốc gia “Ngai vua triều Nguyễn” đã được ổn định về kết cấu, phục hồi phần tay ngai bị phá hoại, bảo đảm đúng hình dáng, kích thước, màu sắc nguyên bản theo hồ sơ công nhận Bảo vật quốc gia năm 2015. Quá trình phục chế không sáng tạo thêm hoa văn, họa tiết mới, không làm sai lệch yếu tố gốc; đồng thời đã xử lý các tác nhân gây hư hại như mối mọt, nấm mốc và tăng cường độ bền vững cho kết cấu tay ngai.

Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế khẳng định, việc phục chế Bảo vật quốc gia “Ngai vua triều Nguyễn” được thực hiện nghiêm túc, thận trọng, đúng quy định pháp luật và chuẩn mực chuyên môn về bảo tồn di sản, nhằm kịp thời khắc phục hậu quả sự cố, bảo vệ an toàn hiện vật gốc; đồng thời tiếp tục gìn giữ và phát huy giá trị đặc biệt của di sản cung đình Huế trong đời sống đương đại.