Bảo vệ người tiêu dùng: Doanh nghiệp phải thực hiện đúng cam kết

Thị trường hàng hóa ngày càng đa dạng, nhu cầu sử dụng sản phẩm xanh, thân thiện với môi trường và tiết kiệm năng lượng ngày càng được người tiêu dùng quan tâm. Tuy nhiên, để xu hướng tiêu dùng xanh bền vững phát triển thực chất, bên cạnh sự chủ động của người mua, doanh nghiệp cần nâng cao trách nhiệm trong sản xuất, kinh doanh, bảo đảm chất lượng hàng hóa và minh bạch thông tin.

Đây cũng là một trong những yêu cầu đặt ra trong Chương trình quốc gia về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng giai đoạn 2026 - 2030 được Bộ Công Thương phê duyệt tại Quyết định số 239/QĐ-BCT ngày 3/2/2026. Chương trình hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, an toàn, bền vững và thúc đẩy trách nhiệm của doanh nghiệp đối với người tiêu dùng.

Minh bạch thông tin về nguồn gốc, chất lượng và công dụng hàng hóa là yêu cầu quan trọng trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Minh bạch thông tin, bảo đảm chất lượng hàng hóa

Trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, thông tin về chất lượng, nguồn gốc, công dụng và mức độ an toàn của hàng hóa là căn cứ quan trọng để người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm. Vì vậy, doanh nghiệp cần bảo đảm thông tin cung cấp chính xác, đầy đủ, đồng thời chịu trách nhiệm về những nội dung đã công bố và cam kết với khách hàng.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, bà Trần Thị Dung, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, nhấn mạnh: “Đối với doanh nghiệp, minh bạch chính là từ khóa quan trọng. Doanh nghiệp công bố điều gì, cam kết như thế nào thì phải thực hiện đúng như vậy”.

Theo bà Trần Thị Dung, khi công bố một sản phẩm đạt chất lượng, doanh nghiệp cần xác định các tiêu chí cụ thể và có chỉ số chứng minh. Việc tự công bố là cơ sở ban đầu để người tiêu dùng tham khảo, tuy nhiên cần có cơ chế kiểm tra, giám sát nhằm xác định sản phẩm có thực sự đáp ứng những nội dung đã cam kết hay không.

Bà Trần Thị Dung, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam. Ảnh: Minh Đức

Đặc biệt, đối với các sản phẩm được quảng bá là xanh, sạch, thân thiện với môi trường hoặc tiết kiệm năng lượng, những thông điệp này cần có căn cứ rõ ràng, gắn với tiêu chí cụ thể và khả năng kiểm chứng. Nếu thông tin quảng cáo không phản ánh đúng đặc tính thực tế, người tiêu dùng có thể đưa ra quyết định mua sắm dựa trên những kỳ vọng không phù hợp.

Thực tế, người tiêu dùng không phải lúc nào cũng có đủ thông tin và kiến thức chuyên môn để kiểm chứng chất lượng hàng hóa, nhất là những sản phẩm có yêu cầu kỹ thuật hoặc được giới thiệu bằng các tiêu chí về môi trường. Doanh nghiệp cần chủ động kiểm soát chất lượng, cung cấp đầy đủ thông tin về nguồn gốc, công dụng, mức độ an toàn và hướng dẫn sử dụng. Đồng thời, bảo đảm tính nhất quán giữa nội dung quảng cáo với đặc tính thực tế của sản phẩm. Việc thực hiện đúng cam kết không chỉ góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mà còn tạo dựng uy tín thương hiệu, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy môi trường kinh doanh lành mạnh.

Hoàn thiện tiêu chí, tăng cường giám sát

Bên cạnh việc thực thi các quy định pháp luật, xây dựng và phổ biến tiêu chí nhận diện sản phẩm xanh là vấn đề cần tiếp tục được quan tâm. Theo bà Trần Thị Dung, khi chưa có đủ thông tin và căn cứ đánh giá dễ tiếp cận, người tiêu dùng có thể gặp khó khăn trong việc phân biệt sản phẩm đáp ứng yêu cầu với sản phẩm chỉ được quảng bá bằng những thông điệp về môi trường.

“Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống tiêu chí, xác định rõ những tiêu chuẩn bắt buộc và những tiêu chí khuyến khích áp dụng. Chẳng hạn, đối với thiết bị điện, cần làm rõ yêu cầu đối với sản phẩm tiết kiệm năng lượng, các tiêu chí phải đáp ứng và loại nhãn được sử dụng. Đồng thời, cần có cơ chế đánh giá, giám sát để bảo đảm thông tin trên nhãn hàng hóa phản ánh đúng đặc tính của sản phẩm”, bà Trần Thị Dung nhấn mạnh.

Theo Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, Hội đã triển khai các hoạt động hướng dẫn người dân nhận diện chất lượng, mức độ an toàn của sản phẩm, đồng thời xây dựng Bộ quy tắc ứng xử về tiêu dùng xanh, tiêu dùng có trách nhiệm.

Trong thời gian tới, Hội mong muốn xây dựng bộ tiêu chí và tổ chức đánh giá các doanh nghiệp đăng ký tham gia. Kết quả đánh giá sẽ được công bố rộng rãi, giúp người tiêu dùng có thêm căn cứ nhận diện những doanh nghiệp thực sự cung cấp sản phẩm đáp ứng yêu cầu về tiêu dùng xanh, tiêu dùng có trách nhiệm.

Tuy nhiên, theo bà Trần Thị Dung, hoạt động này còn gặp khó khăn do hạn chế về nguồn lực. Hội kỳ vọng được Nhà nước hỗ trợ thông qua việc giao các nhiệm vụ cụ thể, tạo điều kiện để thực hiện tốt hơn chức năng đại diện và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Cùng với những đề xuất trên, việc triển khai Chương trình hành động của Bộ Công Thương tại Quyết định số 1769/QĐ-BCT ngày 15/7/2026 nhằm thực hiện Chương trình quốc gia về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng giai đoạn 2026 - 2030 là cơ sở để tiếp tục thúc đẩy các nhiệm vụ quản lý, tuyên truyền, giám sát và nâng cao trách nhiệm của các chủ thể trên thị trường.

Định hướng này đặt ra yêu cầu tăng cường cung cấp thông tin minh bạch, bảo vệ dữ liệu cá nhân và tạo điều kiện để người tiêu dùng tiếp cận các cơ chế tư vấn, phản ánh, khiếu nại thuận lợi hơn. Đối với doanh nghiệp, thông tin về giá, chất lượng, điều kiện giao dịch, chính sách đổi trả và bảo hành cần được thể hiện rõ ràng, dễ tiếp cận; các hoạt động quảng cáo, giới thiệu sản phẩm phải bảo đảm tính chính xác, không gây nhầm lẫn.

Nâng cao trách nhiệm doanh nghiệp, bảo đảm quyền lựa chọn

Để bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng, việc hoàn thiện tiêu chí đánh giá và tăng cường giám sát cần đi đôi với nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Theo bà Trần Thị Dung, doanh nghiệp phải kiểm soát chất lượng sản phẩm, cung cấp thông tin chính xác về nguồn gốc, công dụng và mức độ an toàn của hàng hóa; thực hiện đúng cam kết trong quảng cáo, giới thiệu sản phẩm, đồng thời tiếp nhận và giải quyết kịp thời phản ánh, khiếu nại của người tiêu dùng theo quy định.

Đối với các sản phẩm được quảng bá là thân thiện với môi trường hoặc tiết kiệm năng lượng, doanh nghiệp cần bảo đảm các tuyên bố có căn cứ, phù hợp với đặc tính thực tế. Việc minh bạch thông tin không chỉ giúp người tiêu dùng lựa chọn đúng sản phẩm mà còn bảo vệ những doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc cho chất lượng và sản xuất bền vững.

Cùng với trách nhiệm của doanh nghiệp và cơ quan quản lý, người tiêu dùng cần chủ động tìm hiểu thông tin, chú ý đến nguồn gốc xuất xứ, nhãn hàng hóa, hướng dẫn sử dụng và các chứng nhận liên quan. Khi phát hiện hàng hóa không bảo đảm chất lượng hoặc thông tin có dấu hiệu sai lệch, người mua cần lưu giữ chứng từ và phản ánh tới doanh nghiệp, cơ quan chức năng hoặc tổ chức bảo vệ người tiêu dùng để được hỗ trợ.

Tuy nhiên, theo bà Trần Thị Dung, để người tiêu dùng có thể lựa chọn sản phẩm phù hợp, điều quan trọng là hệ thống phải được hoàn thiện, từ tiêu chí đánh giá, cơ chế quản lý đến việc cung cấp thông tin. Nhà nước cần xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp; doanh nghiệp tổ chức sản xuất theo tiêu chuẩn; người tiêu dùng được trang bị kiến thức để nhận diện và lựa chọn hàng hóa. Khi có đủ thông tin và kiến thức, người dân có thể lựa chọn các sản phẩm phù hợp, qua đó giảm chi phí sử dụng và góp phần bảo vệ môi trường.