Bất chấp áp lực chi phí, doanh nghiệp Việt vẫn lạc quan với thương mại quốc tế

Có tới 94% doanh nghiệp Việt Nam tham gia khảo sát kỳ vọng hoạt động thương mại quốc tế sẽ tăng trưởng trong hai năm tới...

Dù thuế quan và năng lượng đang tạo sức ép lớn lên chi phí hoạt động, doanh nghiệp Việt Nam vẫn thể hiện tâm thế lạc quan về triển vọng thương mại quốc tế. Đáng chú ý, những điều chỉnh trong chuỗi cung ứng đang mang lại hiệu quả tích cực đối với dòng tiền và vốn lưu động của doanh nghiệp.

Theo khảo sát thương mại toàn cầu 2026 của HSBC, có tới 94% doanh nghiệp Việt Nam tham gia khảo sát kỳ vọng hoạt động thương mại quốc tế sẽ tăng trưởng trong hai năm tới. Tỷ lệ này đưa Việt Nam cùng Philippines trở thành hai thị trường lạc quan nhất trong số 26 thị trường được khảo sát, cao hơn đáng kể so với mức trung bình toàn cầu 86%.

Tâm thế tích cực của doanh nghiệp Việt Nam được ghi nhận trong bối cảnh hoạt động thương mại quốc tế vẫn đối mặt với nhiều bất định, từ chính sách thuế quan, chi phí năng lượng đến những gián đoạn trong chuỗi cung ứng.

Trên phạm vi toàn cầu, năng lượng đã trở thành yếu tố tác động lớn nhất đến cơ cấu chi phí hoạt động của doanh nghiệp trong sáu tháng qua. Có 44% lãnh đạo doanh nghiệp lựa chọn yếu tố này, nhỉnh hơn tỷ lệ đề cập đến thuế quan (43%) và chi phí vận chuyển hàng hóa (41%).

Tuy nhiên, tại Việt Nam, thuế quan mới là yếu tố gây áp lực chi phí lớn nhất, với 52% doanh nghiệp đề cập, cao hơn mức 43% trên toàn cầu. Chi phí năng lượng đứng thứ hai với tỷ lệ 49%, so với mức 44% của thế giới.

Áp lực này được dự báo chưa sớm giảm bớt. Trên toàn cầu, 68% lãnh đạo cho biết doanh nghiệp đã phải đối mặt với tình trạng chi phí tổng thể gia tăng, trong khi 72% dự kiến chi phí sẽ tiếp tục tăng trong hai năm tới. Nhu cầu vốn lưu động cũng gia tăng, khi 59% doanh nghiệp cho biết nhu cầu này đã tăng kể từ năm 2025.

Không chỉ chịu sức ép từ chi phí đầu vào, doanh nghiệp còn phải đối mặt với những bất định về doanh thu. Có tới 92% doanh nghiệp tham gia khảo sát dự kiến tình trạng chậm trễ hoặc gián đoạn chuỗi cung ứng sẽ ảnh hưởng đến doanh thu trong hai năm tới.

NHỮNG ĐIỀU CHỈNH PHÁT HUY HIỆU QUẢ

Trước áp lực chi phí và nguy cơ gián đoạn thương mại, doanh nghiệp đang triển khai nhiều biện pháp nhằm bảo vệ biên lợi nhuận và duy trì năng lực cạnh tranh. Trên toàn cầu, cải thiện hiệu quả và năng suất là giải pháp được lựa chọn nhiều nhất, với tỷ lệ 53%. Tiếp theo là đàm phán lại các thỏa thuận với nhà cung cấp (43%), hạch toán phần chi phí gia tăng vào biên lợi nhuận (38%) và chuyển chi phí sang khách hàng (36%).

Đáng chú ý, những điều chỉnh trong chuỗi cung ứng đang cho thấy hiệu quả tích cực. Có 78% doanh nghiệp toàn cầu cho biết các thay đổi này đã giúp cải thiện vốn lưu động và dòng tiền. Tại Việt Nam, tỷ lệ này lên tới 90%.

Đồng thời, 97% doanh nghiệp Việt Nam tham gia khảo sát cho biết các biện pháp ứng phó với bất định và gián đoạn thương mại đã mang lại hiệu quả, cao hơn mức 86% trên toàn cầu.

Để củng cố khả năng chống chịu, các doanh nghiệp đang chủ động đa dạng hóa mạng lưới nhà cung cấp trên nhiều khu vực (88%), bảo đảm nguồn cung năng lượng (86%), tối ưu hóa các tuyến thương mại (86%), xây dựng chuỗi cung ứng khép kín hơn trong các khu vực trọng điểm hoặc tăng lượng hàng tồn kho (cùng 85%).

Xu hướng chuyển đổi mô hình kinh doanh cũng diễn ra mạnh mẽ. Có 81% doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết đã chuyển hướng sang mô hình dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh số, trong khi 86% đã mở rộng hoặc có kế hoạch mở rộng các kênh bán hàng trực tuyến để tiếp cận thị trường mới. Đáng chú ý, 44% xem việc chuyển sang mô hình dịch vụ hoặc kinh doanh số là giải pháp hiệu quả nhất để ứng phó với những bất định về thương mại và thuế quan.

Ông Vivek Ramachandran, Giám đốc Khối Giải pháp Thương mại Toàn cầu của HSBC cho biết, chi phí năng lượng đã trở thành yếu tố then chốt mà doanh nghiệp phải cân nhắc khi quản lý chuỗi cung ứng quốc tế. Các doanh nghiệp đang ứng phó bằng cách bảo đảm nguồn cung năng lượng, nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng tính linh hoạt trong mô hình vận hành.

Theo ông, thay vì chỉ phản ứng trước từng áp lực chi phí riêng lẻ, doanh nghiệp đang tái thiết kế chuỗi cung ứng, tuyến thương mại và nguồn cung để ứng phó với tình hình bất định trong dài hạn. Những doanh nghiệp có vị thế tốt nhất để tăng trưởng là những công ty kết hợp được sự linh hoạt trong vận hành với việc quản lý chặt chẽ thanh khoản, vốn lưu động và rủi ro.

AI VÀ MẠNG LƯỚI THƯƠNG MẠI MỞ RA HƯỚNG ĐI MỚI

Bên cạnh những điều chỉnh trong chuỗi cung ứng, công nghệ đang trở thành một phần quan trọng trong chiến lược thích ứng của doanh nghiệp. Theo khảo sát, 85% doanh nghiệp toàn cầu đã triển khai AI trong ít nhất một chức năng liên quan đến thương mại.

Trong đó, 55% sử dụng AI trong dịch vụ khách hàng và hỗ trợ bán hàng, 50% ứng dụng công nghệ này vào hoạch định chiến lược và xây dựng các kịch bản. Đối với những doanh nghiệp có doanh thu hằng năm từ 2 tỷ USD trở lên, tỷ lệ sử dụng AI để giám sát chuỗi cung ứng và đánh giá rủi ro đạt 59%, cao hơn mức 47% ở nhóm doanh nghiệp có doanh thu từ 50 triệu đến 500 triệu USD.

Tuy nhiên, tốc độ ứng dụng AI đang đặt ra yêu cầu về năng lực quản trị. Dù 85% doanh nghiệp đã triển khai AI trong ít nhất một chức năng liên quan đến thương mại, có tới 76% mới áp dụng không quá năm trong số mười biện pháp kiểm soát AI được xác định là quan trọng đối với quản trị hiệu quả. Chỉ 36% doanh nghiệp thường xuyên kiểm tra kết quả đầu ra của AI và 30% đã bổ nhiệm Giám đốc phụ trách AI hoặc các chức danh tương đương.

Ở góc độ thị trường, các doanh nghiệp cũng đang điều chỉnh mạng lưới thương mại quốc tế để duy trì lợi thế cạnh tranh. Trong số 26 thị trường được khảo sát, châu Âu là khu vực được lựa chọn nhiều nhất, với 48% doanh nghiệp gia tăng mức độ phụ thuộc, tăng từ 40% trong khảo sát trước đó. Đông Nam Á đứng thứ hai với 44%, tăng từ 36%.

Đối với Việt Nam, thị trường trong nước là nơi doanh nghiệp gia tăng mức độ phụ thuộc nhiều nhất, với tỷ lệ 50%. Tiếp theo là Singapore (46%) và Thái Lan (41%).

Các hiệp định thương mại tự do (FTA) tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong hoạt động thương mại. Có tới 99,6% doanh nghiệp Việt Nam tham gia khảo sát đang sử dụng ít nhất một FTA, cao hơn mức 95% trên toàn cầu. Tuy nhiên, 97% cho biết vẫn tồn tại những rào cản khiến doanh nghiệp chưa thể tận dụng các hiệp định này trên quy mô rộng hơn, so với mức 92% toàn cầu.

Kết quả khảo sát cho thấy, dù phải đối mặt với áp lực chi phí và những bất định trong thương mại quốc tế, doanh nghiệp Việt Nam vẫn duy trì kỳ vọng tích cực về triển vọng tăng trưởng. Những thay đổi trong chuỗi cung ứng, khả năng khai thác các FTA và ứng dụng công nghệ đang trở thành những hướng đi được doanh nghiệp lựa chọn để củng cố năng lực cạnh tranh.

Châu Sa

Nguồn Thương Gia: https://thuonggiaonline.vn/bat-chap-ap-luc-chi-phi-doanh-nghiep-viet-van-lac-quan-voi-thuong-mai-quoc-te-post574378.html