Dư nợ trái phiếu tăng dù phát hành mới suy yếu

Quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp quý III/2026 ở mức gần 1,47 triệu tỷ đồng, tăng 3,4% so với quý trước. Tuy nhiên, đà mở rộng này không đến từ nguồn cung mới mà chủ yếu do lượng trái phiếu mua lại trước hạn sụt giảm mạnh hơn, đẩy áp lực trả nợ dồn về cuối năm 2026 và cả năm 2027.

Dư nợ tiếp tục tăng

Theo báo cáo thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) quý III/2026 của FiinGroup, tổng giá trị trái phiếu lưu hành tính đến ngày 30/9 đạt gần 1,47 triệu tỷ đồng, tăng 1,2% so với tháng trước và tăng 12,5% so với cùng kỳ năm 2025. Tính chung cả quý III, quy mô thị trường mở rộng 3,4% — tương đương nhịp tăng 3,2% của quý II.

Đáng chú ý, quy mô dư nợ đi lên trong bối cảnh hoạt động phát hành mới suy yếu rõ rệt. Tổng giá trị phát hành trong quý III chỉ đạt 166.000 tỷ đồng, giảm 30,9% so với mức nền cao của quý II.

Sự sụt giảm này chủ yếu do nhóm bất động sản thu hẹp 55,7% lượng phát hành so với quý trước, trong khi nhóm ngân hàng duy trì nhịp huy động đi ngang quanh ngưỡng 110.000 tỷ đồng.

Thực tế, dư nợ toàn thị trường vẫn giữ được đà tăng trưởng dương là nhờ dòng trái phiếu rút khỏi lưu hành giảm nhanh hơn tốc độ sụt giảm của nguồn cung mới.

Trong quý III, tổng giá trị trái phiếu đáo hạn và mua lại trước hạn chỉ ở mức 118.300 tỷ đồng, giảm 39,6% so với quý II; bao gồm 74.600 tỷ đồng mua lại trước hạn, giảm 48% và 43.700 tỷ đồng đáo hạn, giảm 16,6%.

Lượng TPDN rút khỏi lưu hành giảm nhanh hơn phát hành mới trong quý III/2026. Ảnh: FiinGroup

Lượng TPDN rút khỏi lưu hành giảm nhanh hơn phát hành mới trong quý III/2026. Ảnh: FiinGroup

Về cấu trúc thị trường, sự tập trung vẫn nghiêng hẳn về hai trụ cột chính. Nhóm ngân hàng hiện chiếm 47,2% tổng dư nợ (tương đương 691.400 tỷ đồng) và nhóm bất động sản chiếm 32,7% (tương đương 479.500 tỷ đồng).

Trong quý III, dư nợ lưu hành của hai nhóm ngành này tăng lần lượt 5,5% và 5,2% so với cuối quý II, trái ngược với xu hướng thu hẹp dư nợ ở phần còn lại của thị trường.

Kênh riêng lẻ tiếp tục thống lĩnh với tỷ trọng 88,3% tổng dư nợ, tương đương gần 1,3 triệu tỷ đồng. Trong khi đó, trái phiếu phát hành ra công chúng đạt giá trị lưu hành 171.100 tỷ đồng, tăng 14,3% so với quý trước, vượt xa tốc độ tăng 2,1% của kênh riêng lẻ.

Dù vậy, do quy mô tuyệt đối còn nhỏ, đà bứt tốc của kênh công chúng chưa thể làm thay đổi cấu trúc chung của thị trường.

Sự phân hóa dòng tiền và sức ép chi phí vốn 11,3%/năm

Bức tranh tương phản giữa hoạt động huy động mới và tất toán nợ trước hạn thể hiện rõ nét nhất khi đặt nhóm bất động sản cạnh khối ngân hàng.

Lũy kế 9 tháng đầu năm 2026, tổng giá trị phát hành TPDN toàn thị trường đạt 447.900 tỷ đồng, tăng nhẹ 3,3% so với cùng kỳ. Động lực chính đến từ khối phi ngân hàng với 215.900 tỷ đồng (tăng 82,2%); trong đó riêng nhóm bất động sản tăng tới 134,5% so với cùng kỳ năm ngoái.

Dù đẩy mạnh hút vốn mới, hoạt động mua lại trước hạn của các doanh nghiệp địa ốc lại co hẹp mạnh. Lũy kế 9 tháng, giá trị mua lại của nhóm này chỉ đạt 19.700 tỷ đồng, giảm 60,6% so với cùng kỳ.

Thậm chí trong tháng 9, con số mua lại chỉ vẻn vẹn 170 tỷ đồng, không đáng kể so với khối nợ trái phiếu gần 479.500 tỷ đồng đang lưu hành của toàn ngành.

Trái lại, nhóm ngân hàng vẫn đóng vai trò dẫn dắt hoạt động mua lại trước hạn. Trong 9 tháng, các nhà băng đã tất toán trước hạn 208.000 tỷ đồng trái phiếu, tăng 18,7% so với cùng kỳ và chiếm tới 87,3% tổng quy mô mua lại toàn thị trường.

Những tổ chức dẫn đầu về giá trị mua lại gồm Techcombank (42.500 tỷ đồng), OCB (25.400 tỷ đồng) và VPBank (18.400 tỷ đồng).

Bước sang quý III, dù khối lượng mua lại của ngành ngân hàng giảm 49% so với quý II xuống 67.900 tỷ đồng, nhóm này vẫn chiếm tới 91% tổng giá trị mua lại toàn thị trường, qua đó chi phối trực tiếp nhịp chững lại của dòng tiền mua lại chung.

Phát hành TPDN trong tháng 9 duy trì ổn định ở ngân hàng và bất động sản. Ảnh: FiinGroup

Phát hành TPDN trong tháng 9 duy trì ổn định ở ngân hàng và bất động sản. Ảnh: FiinGroup

Ở chiều huy động mới, chi phí vốn đang ngày càng đắt đỏ. Trong tháng 9, lãi suất phát hành bình quân của nhóm ngân hàng đạt 8,9%/năm, neo ở vùng cao nhất trong vòng 3 năm qua. Đối với nhóm bất động sản, lãi suất phát hành bình quân tăng thêm 0,4 điểm phần trăm so với tháng 8, vọt lên mức 11,3%/năm.

Bên cạnh lãi suất cao, kỳ hạn phát hành bình quân của nhóm phi ngân hàng trong quý III đã kéo dài lên 3,9 năm (so với mức 3,1 năm của quý II và 3,3 năm của giai đoạn 2024 – 2025).

Tuy nhiên, do lượng lớn trái phiếu bất động sản đang lưu hành vẫn có thời gian đáo hạn còn lại dưới 3 năm, việc kéo dài kỳ hạn ở các lô phát hành mới chưa thể giúp doanh nghiệp giảm ngay áp lực trả nợ trong ngắn hạn.

Áp lực thanh toán dồn sang năm 2027

Khi cả hoạt động phát hành mới lẫn mua lại trước hạn đều chững lại, nghĩa vụ thanh toán gốc và lãi đến hạn sẽ là phép thử lớn nhất đối với sức khỏe tài chính của các tổ chức phát hành trong giai đoạn tới.

Tính từ đầu năm, các doanh nghiệp đã thanh toán tổng cộng 185.200 tỷ đồng gốc và lãi trái phiếu, hoàn thành 62,3% nghĩa vụ cả năm. Riêng trong quý IV/2026, dòng tiền phải thanh toán dự kiến lên tới 115.100 tỷ đồng, tăng 59,3% so với quý III và tăng 52,1% so với cùng kỳ năm 2025.

Đối với nhóm bất động sản, nghĩa vụ trả nợ gốc trong quý cuối năm dự kiến tăng 47,7% và nghĩa vụ trả lãi tăng 15,9% so với quý trước.

Áp lực tiếp tục kéo dài sang năm 2027 với tổng nghĩa vụ gốc và lãi dự kiến lên tới 394.300 tỷ đồng, tăng 28,4% so với năm nay. Trong đó, bất động sản chiếm phần lớn với 181.400 tỷ đồng, tăng 21,4%. Ngành ngân hàng dự kiến phải thanh toán 126.200 tỷ đồng, tăng 88,7% so với cùng kỳ.

Điểm sáng hỗ trợ thị trường lúc này nằm ở sự cải thiện thanh khoản trên thị trường thứ cấp sau hai tháng trầm lắng. Trong tháng 9, giá trị giao dịch bình quân đạt 8.000 tỷ đồng/ngày, tăng 13,3% so với tháng trước.

Động lực chính đến từ trái phiếu bất động sản khi giá trị giao dịch bình quân tăng 21,8%, đạt 4.300 tỷ đồng/ngày, cùng với trái phiếu ngân hàng đóng góp gần 80% thanh khoản toàn sàn.

Với quy mô dư nợ gần 1,47 triệu tỷ đồng, thị trường trái phiếu doanh nghiệp vẫn duy trì được đà mở rộng trong quý III/2026. Song, cấu trúc tăng trưởng hiện tại gắn nhiều với sự suy giảm của dòng trái phiếu rút khỏi lưu hành, trong khi hoạt động phát hành mới phân hóa giữa các nhóm ngành.

Khi nghĩa vụ thanh toán dự kiến tăng mạnh trong quý IV/2026 và tiếp tục duy trì ở mức cao trong năm 2027, khả năng tạo dòng tiền, thực hiện nghĩa vụ nợ và tiếp cận nguồn vốn mới sẽ là những yếu tố quyết định diễn biến tiếp theo của thị trường.

Nam Hải

Nguồn Nhà Quản Trị: https://theleader.vn/du-no-trai-phieu-tang-du-phat-hanh-moi-suy-yeu-d48561.html