'Bầy cá bé bằng đầu đũa' theo dòng lũ về: Từ món ăn nhà nghèo thành đặc sản 400.000 đồng/kg, bán theo chén vẫn đắt khách
Chỉ nhỏ bằng đầu mút đũa và xuất hiện vào những ngày cuối mùa lũ, cá rầm từng là món ăn dân dã của người miền Trung. Thế nhưng vài năm trở lại đây, loài cá bé xíu này lại trở thành đặc sản được nhiều người tìm mua, có nơi bán tới 300.000–400.000 đồng/kg.
Loài cá nhỏ xuất hiện vào cuối mùa lũ
Cá rầm, còn gọi là cá rầm xanh, là tên gọi chung của những con cá nhỏ li ti, thường bơi thành từng đàn dày đặc. Loài cá này xuất hiện nhiều vào thời điểm cuối mùa lũ, khi nước bắt đầu rút khỏi đồng ruộng và sông suối.
Theo kinh nghiệm của người dân vùng quê miền Trung, cá rầm thực chất là cá con của nhiều loài cá nước ngọt như cá gáy, cá trảnh, cá dềnh, cá chày hay cá trôi.
Cá rầm, còn gọi là cá rầm xanh, là tên gọi chung của những con cá nhỏ li ti, thường bơi thành từng đàn dày đặc - Ảnh minh họa
Vào đầu mùa lũ, những loài cá này từ thượng nguồn theo dòng nước đổ về đồng ruộng để sinh sản. Sau khi đẻ trứng ở các vùng nước ngập, trứng nở thành cá con. Khi mùa nước lũ sắp kết thúc, đàn cá con theo dòng nước quay trở lại sông suối, tiếp tục vòng đời sinh trưởng như thế hệ trước.
Những ngày mưa lâm râm cuối mùa cũng là lúc từng đàn cá rầm nhỏ bé men theo các vũng nước ven bờ để tìm đường trở về nguồn.
Thời điểm cá rầm xuất hiện cũng là lúc người dân quê rủ nhau đi “kéo tủ” – một cách bắt cá truyền thống.
“Tủ” là dụng cụ đánh bắt được đặt chắn ngang dòng nước để hứng những đàn cá đang bơi theo dòng chảy. Nhờ đặc tính di chuyển thành đàn, cá rầm thường mắc vào tủ với số lượng khá nhiều.
Ngày trước, sự xuất hiện của cá rầm còn được xem như dấu hiệu cho thấy cơn lũ cuối cùng trong năm đã qua. Vì vậy, loài cá nhỏ này gắn liền với ký ức mùa nước nổi của nhiều vùng quê.
Cá rầm có thể chế biến thành nhiều món ăn khác nhau - Ảnh minh họa/ Nguồn: baodanang.vn
Từ món ăn dân dã thành đặc sản đắt đỏ
Cá rầm từng là món ăn quen thuộc của người dân vùng lũ. Tuy nhiên, những năm gần đây, loài cá này lại trở thành đặc sản được nhiều người thành phố tìm mua. Tại một số chợ quê như Ái Nghĩa, Đại Hiệp, Quảng Huế, Đại Cường…, cá rầm thường được bán với giá khoảng 200.000 đồng/kg.
Do cá chỉ xuất hiện theo mùa và sản lượng không nhiều nên giá bán có thể lên tới 300.000–400.000 đồng/kg. Nhiều nơi thậm chí bán cá theo từng chén nhỏ.
Cá rầm có thể chế biến thành nhiều món ăn khác nhau, nhưng nổi tiếng nhất vẫn là món cá rầm kho lá nghệ và lá gừng tươi – một đặc sản mang đậm hương vị miền Trung.
Sau khi mua cá về, người nấu rửa sạch, để ráo nước rồi ướp với bột nghệ, hành tím băm nhỏ, mắm, muối, hạt nêm, ớt, một ít đường và dầu phộng. Lá nghệ và lá gừng non được rửa sạch, tước bỏ cọng rồi thái nhỏ. Nồi cá được đặt lên bếp kho với lửa nhỏ. Khi cá bắt đầu săn lại, cho lá nghệ và lá gừng vào, rắc thêm chút tiêu bột rồi tiếp tục kho đến khi nước cạn.
Thành phẩm là món cá rầm kho dậy mùi thơm của lá nghệ và lá gừng, vị cay nhẹ của ớt và tiêu hòa quyện với vị béo đặc trưng của cá non – một hương vị dân dã nhưng khó quên của mùa nước lũ.
