Bền bỉ lan tỏa lối sống xanh...

Các bạn trẻ thu gom vỏ hộp sữa đã sử dụng, rửa sạch, phơi khô, mang đến điểm tiếp nhận của Green Da Nang tại K129/80 Tiểu La, phường Hòa Cường để tặng. Ảnh: NGỌC QUỐC

Sau khi sử dụng sữa, không ít người vô tư vứt vỏ hộp ra môi trường với suy nghĩ đây là loại rác có thể tự phân hủy. Thực tế, vỏ hộp sữa được cấu tạo từ nhiều lớp, gồm giấy, nhựa và nhôm, rất khó phân hủy trong tự nhiên. Nếu không được thu gom, xử lý đúng cách, loại rác này có thể tồn tại nhiều năm, gây ô nhiễm đất, nước và ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống xung quanh.

Gầy dựng “trạm xanh”

Trước đây, Nguyễn Thị Hoài An (phường Hòa Cường) sử dụng hai hộp sữa mỗi ngày và thường bỏ vỏ hộp cùng rác sinh hoạt. Đến khi tình cờ đọc được thông tin về dự án “Trạm xanh - Green Da Nang” trên mạng xã hội, An mới biết vỏ hộp sữa có thể tái chế nếu được thu gom đúng cách. Từ đó, cứ hai tuần một lần, An cùng người thân trong gia đình thu gom vỏ hộp sữa đã qua sử dụng, rửa sạch, phơi khô rồi mang đến điểm tiếp nhận của Green Da Nang tại K129/80 Tiểu La, phường Hòa Cường để tặng.

“Trạm xanh - Green Da Nang” là dự án phi lợi nhuận do Lê Thị Phương Thảo, một cô gái trẻ quê Quảng Trị, cùng nhóm cộng sự triển khai từ tháng 8/2020. Xuất phát từ trăn trở làm sao để những loại rác tưởng chừng bỏ đi có thể được tái chế thành vật dụng hữu ích, Thảo bắt đầu kêu gọi cộng đồng thu gom vỏ hộp sữa. Lời kêu gọi trên mạng xã hội nhanh chóng nhận được sự hưởng ứng, là bước khởi đầu để dự án ra đời.

Ban đầu, dự án tập trung thu gom vỏ hộp sữa để chuyển đến cơ sở tái chế tại Thành phố Hồ Chí Minh, biến chúng thành khung ảnh, chậu cây, bàn ghế, vật dụng sinh hoạt. Sau đó, Green Da Nang mở rộng thu gom nhiều loại rác tái chế khác như giấy bìa, nhựa, lon nhôm và đổi lấy quà cho người tham gia, đồng thời hỗ trợ sinh kế cho người thu mua ve chai.

Mô hình dần lan tỏa trong giới trẻ, đặc biệt là học sinh, sinh viên thông qua các phiên chợ xanh, ngày hội đổi rác lấy quà, workshop. Đến nay, “Trạm Xanh - Green Da Nang” thu gom gần 15 tấn rác tái chế, góp phần hình thành thói quen phân loại rác, lan tỏa lối sống xanh trong cộng đồng.

Lê Thị Phương Thảo, trưởng nhóm “Trạm xanh - Green Da Nang” tiếp tục thu gom dầu ăn thừa để chuyển đến đơn vị tái chế thành nhiên liệu sinh học. Ảnh: NGỌC QUỐC

Gần đây, Green Da Nang tiếp tục triển khai thu gom dầu ăn thừa từ hộ gia đình. Việc thu gom dầu ăn không chỉ giúp hạn chế tắc cống, ô nhiễm môi trường mà còn tạo nguồn nguyên liệu tái chế thành nhiên liệu sinh học.

Phương Thảo cho biết, điều khiến chị và các cộng sự gắn bó với Green Da Nang không chỉ là kết quả thu gom rác, mà là sự thay đổi trong nhận thức của cộng đồng. “Mỗi vỏ hộp sữa, mỗi lít dầu ăn thừa được mang đến trạm đều cho thấy người dân đã bắt đầu suy nghĩ khác về rác thải. Khi rác được phân loại đúng cách, nó không còn là gánh nặng mà trở thành tài nguyên. Chúng tôi mong từ những hành động rất nhỏ hôm nay sẽ gieo được ý thức sống xanh, trách nhiệm với môi trường cho thế hệ trẻ và lan tỏa lâu dài trong xã hội”, Thảo chia sẻ.

Thư viện khơi dậy lối sống xanh

Ý thức bảo vệ môi trường ngày càng được lan rộng trong học sinh tại các trường học thông qua việc hình thành những không gian xanh, những thư viện mở, góp phần hình thành thói quen bảo vệ môi trường cho thế hệ trẻ.

Trong đó, dự án “Xây dựng mô hình thư viện xanh” do Thành đoàn phối hợp với Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc UNICEF Việt Nam triển khai năm 2025 mang lại những chuyển biến rõ nét. Dự án hướng đến việc hỗ trợ học sinh các trường THPT, THCS xây dựng những góc thư viện thân thiện với môi trường, khuyến khích văn hóa đọc, lồng ghép giáo dục ý thức bảo vệ môi trường.

Học sinh Trường THPT Phan Châu Trinh đọc sách, giải trí bên trong thư viện xanh được thiết kế thân thiện với môi trường. Ảnh: NGỌC QUỐC

Tại Trường THPT Phan Châu Trinh (phường Hải Châu), với sự đồng hành của các chuyên gia, nhóm học sinh bắt tay thực hiện dự án “Mộc Thư Niên”, xây dựng mô hình thư viện xanh theo cả phiên bản thực tế và số hóa. Không gian thư viện được cải tạo theo hướng mở, xanh, thoáng, yên tĩnh bằng việc sắp xếp lại kệ sách, bổ sung cây xanh và tận dụng ánh sáng tự nhiên, tạo cảm giác dễ chịu cho người đọc.

Song song đó, nhóm xây dựng website nhằm quảng bá các hoạt động, giúp học sinh có thể đọc và nghe sách online nhanh chóng, tiện lợi. Việc “số hóa” quy trình mượn - trả sách cũng được thí điểm, giúp quản lý thư viện hiệu quả, tiết kiệm thời gian, nhờ đó, số lượng học sinh đến thư viện tăng rõ rệt.

Cũng với mong muốn lan tỏa lối sống xanh, nhóm học sinh Trường THPT Tôn Thất Tùng (phường An Hải) đã tận dụng kinh phí từ ban tổ chức cải tạo không gian đọc sách trong thư viện và ngoài trời, đồng thời sáng tạo các sản phẩm tái chế từ rác thải.

Góc đọc xanh được thiết kế tại khu vực cầu thang gần sảnh, nguồn sách do học sinh góp, kệ sách và ghế đọc được làm từ gỗ pallet cũ, lốp xe, tạo nên không gian mở, sinh động.

Ngoài ra, nhóm còn xây dựng thư viện điện tử, ứng dụng trí tuệ nhân tạo để tạo video giới thiệu sách, tích hợp QR code giúp học sinh dễ dàng tiếp cận trên các thiết bị thông minh.

Học sinh Trường THPT Phan Châu Trinh tặng sách cho thư viện theo dự án “Xây dựng mô hình thư viện xanh”. Ảnh: NGỌC QUỐC

Nguyễn Thị Thùy Trang (Trường THPT Tôn Thất Tùng, thành viên dự án) cho biết, dự án là kết quả của sự chung sức giữa học sinh, thầy cô và chuyên gia. Nhóm mong muốn tạo không gian vui chơi, đọc sách lành mạnh, đồng thời nâng cao ý thức phân loại, tái chế rác thải, hình thành lối sống xanh trong học sinh của trường.

Phó Bí thư Thành đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên thành phố Nguyễn Bá Duân đánh giá, ý thức bảo vệ môi trường của người trẻ có những chuyển biến tích cực trong thời gian qua. Tuy nhiên, nhận thức chỉ thực sự bền vững khi được đặt trong những không gian và mô hình thực hành cụ thể.

Chính vì vậy, Thành đoàn đã triển khai nhiều giải pháp như hỗ trợ các sáng kiến xanh, xây dựng mô hình thư viện xanh, kết nối chuyên gia đồng hành thanh thiếu nhi và nhiều hoạt động chung tay bảo vệ môi trường.

Thời gian tới, Thành đoàn sẽ tiếp tục mở rộng các mô hình này, tạo môi trường thuận lợi để hình thành lối sống xanh, trách nhiệm cho thế hệ trẻ, góp phần hướng đến mục tiêu xây dựng Đà Nẵng - Thành phố môi trường.

NGỌC QUỐC