Bến Tre là xứ dừa, sao tên lại có chữ 'tre'?

Bến Tre (nay là Vĩnh Long) nổi tiếng với những vườn dừa nhưng tên gọi của vùng đất này lại gợi liên tưởng đến cây tre. Các nhà nghiên cứu chỉ ra ý nghĩa của tên gọi này.

Bến Tre nổi tiếng với những rừng dừa bạt ngàn. Ảnh: Mai Ka .

Theo Tiếng Việt ân tình , có ý kiến cho rằng địa danh này bắt nguồn từ tiếng Khmer và có nghĩa liên quan đến cá. Tác giả dẫn lại quan điểm của học giả Vương Hồng Sển, cho rằng “Bến Tre” được phiên âm từ “Srok Treay”, trong đó “srok” có nghĩa là xứ, còn “treay” là cá. Theo cách lý giải này, Bến Tre có thể được hiểu là “xứ cá” hay “Bến Cá”, gắn với một vùng đất từng nổi tiếng nhiều cá, tôm.

Để củng cố cách giải thích trên, học giả Vương Hồng Sển còn dẫn ra một số địa danh ở Bến Tre có liên quan đến cá như cầu Cá Lóc, cầu Cá Trê, Cái Bông (tên gọi một loại cá lóc lớn hơn, mình có hoa). Theo cách giải thích này, người Khmer xưa gọi vùng đất này là Srok Treay, sau đó tên gọi được người Việt tiếp nhận và biến âm thành Bến Tre.

Cũng có ý kiến cho rằng Bến Tre vốn là nơi có nhiều tre hoặc từng là địa điểm buôn bán tre nên mang tên này. Tuy nhiên, sách Tiếng Việt ân tình cho rằng cách giải thích của Vương Hồng Sển có phần hợp lý hơn bởi nếu địa danh thực sự bắt nguồn từ việc nơi đây có nhiều tre, có thể kỳ vọng dấu vết của cây tre còn xuất hiện trong những địa danh khác tại vùng đất này.

Cách một địa danh tiếng Khmer được người Việt tiếp nhận rồi biến đổi âm đọc cũng không hiếm. Theo học giả Vương Hồng Sển, một địa danh khác cũng có quá trình biến âm đáng chú ý là Sóc Trăng.

Trong Chuyện cũ ở Sốc-Trăng , ông cho rằng vùng đất nay gọi là Sóc Trăng trước đây có tên Khmer là Srok Bassac hoặc Srok Khléang. Riêng Khléang có nghĩa là kho chứa, trong đó “khléang prăk” là kho bạc. Từ “Khléang”, người Tiều phiên âm thành “Khắc lằng”, rồi người Việt tiếp tục đọc thành “Sốc Trăng”. Về sau, dưới triều Nguyễn, địa danh này còn từng được chuyển sang Hán tự thành “Sông Trăng”, tức “Nguyệt Giang tỉnh”.

Quá trình biến đổi cũng phần nào cho thấy lịch sử vùng đất, nơi nhiều tên đất được hình thành từ sự giao thoa giữa tiếng Khmer, tiếng Hoa và tiếng Việt.

Đọc được sách hay, hãy gửi review cho Tri Thức - Znews

Bạn đọc được một cuốn sách hay, bạn muốn chia sẻ những cảm nhận, những lý do mà người khác nên đọc cuốn sách đó, hãy viết review và gửi về cho chúng tôi. Tri Thức - Znews mở chuyên mục “Cuốn sách tôi đọc”, là diễn đàn để chia sẻ review sách do bạn đọc gửi đến qua Email: books@znews.vn. Bài viết cần gửi kèm ảnh chụp cuốn sách, tên tác giả, số điện thoại.

Trân trọng.