Bệnh của người già đang 'tấn công' người trẻ

Người trẻ ngày càng có nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch, tăng huyết áp. Ảnh: BVCC

33 tuổi đã “gánh” 5 bệnh chuyển hóa nguy hiểm

Không ít người trẻ vẫn tin rằng mình còn khỏe, còn trẻ nên khó mắc các bệnh như đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, gút hay tim mạch. Chính tâm lý chủ quan ấy khiến nhiều trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi cơ thể đã xuất hiện hàng loạt rối loạn hoặc biến chứng nguy hiểm.

Trường hợp của anh B.Đ.A. (33 tuổi, ở Hà Nội) là một minh chứng điển hình. Chỉ trong khoảng một tháng trở lại đây, anh tăng tới 4kg, thường xuyên thèm đồ ngọt, ăn nhiều cơm hơn, nhanh đói, ngủ không ngon và giấc ngủ không sâu. Tuy nhiên, do không xuất hiện các triệu chứng điển hình như mệt mỏi, khát nhiều, tê bì tay chân hay rối loạn đại tiểu tiện nên anh cho rằng đây chỉ là hệ quả của áp lực công việc và sinh hoạt.

Chỉ đến khi tình cờ tham gia chương trình xét nghiệm miễn phí do Hệ thống Y tế Medlatec phối hợp tổ chức tại địa phương với tâm lý “khám cho biết”, anh A. mới thực sự đối diện với sự thật đáng báo động. Kết quả xét nghiệm cho thấy hàng loạt chỉ số sinh hóa máu đều vượt xa ngưỡng an toàn. Đường huyết tăng cao, mỡ máu ở mức cực kỳ nguy hiểm, men gan tăng rất cao, trong khi axit uric máu đạt tới 543,7 µmol/L.

Xét nghiệm giúp chẩn đoán các bất thường sức khỏe. Ảnh: BVCC

Nhận thấy nguy cơ nghiêm trọng, các bác sĩ đã nhanh chóng liên hệ tư vấn và hướng dẫn anh đến Bệnh viện Đa khoa Medlatec để được thăm khám chuyên sâu. Kết quả kiểm tra cho thấy, anh A. cao 1,70m nhưng nặng tới 93kg, chỉ số BMI đạt 32,18 (tương ứng béo phì độ II).

Qua khai thác bệnh sử, các bác sĩ ghi nhận nhiều yếu tố nguy cơ điển hình. Gia đình kinh doanh quán ăn khiến anh thường xuyên ăn tối rất muộn, thậm chí ăn đêm với lượng tinh bột lớn. Anh gần như không có thói quen vận động hay tập thể dục. Một năm trước từng xuất hiện cơn gút cấp nhưng sau khi hết đau đã tự ý ngừng thuốc và không tái khám định kỳ.

Đáng lo ngại hơn, cả bố và mẹ anh đều có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường type II và rối loạn mỡ máu nhưng việc điều trị cũng không đều đặn. Tiền sử gia đình kết hợp với lối sống thiếu khoa học đã tạo nên “cơn bão” các bệnh chuyển hóa ở tuổi còn rất trẻ.

Sau quá trình thăm khám toàn diện, các bác sĩ xác định, anh A. mắc đồng thời 5 bệnh lý chuyển hóa nguy hiểm, gồm: Đái tháo đường type II, gút, rối loạn chuyển hóa lipid máu nặng, gan nhiễm mỡ độ III và béo phì. Người đàn ông 33 tuổi phải điều trị ngoại trú bằng nhiều nhóm thuốc phối hợp nhằm kiểm soát đường huyết, giảm mỡ máu, hạ axit uric và bảo vệ tế bào gan.

Theo các chuyên gia tim mạch và nội tiết, điều đáng sợ nhất của “combo” bệnh chuyển hóa này không chỉ là những con số xét nghiệm cao mà là nguy cơ xảy ra các biến chứng tim mạch cấp tính (như nhồi máu cơ tim, đột quỵ) trong tương lai gần. Nếu không tuân thủ điều trị triệt để, hệ mạch máu của chàng trai 33 tuổi này sẽ bị xơ vữa và lão hóa tương đương với mạch máu của một người 60 - 70 tuổi, nguy cơ đối mặt với tai biến mạch máu não hoặc nhồi máu cơ tim là rất lớn.

Câu chuyện của anh A. không còn là trường hợp cá biệt. Trong bối cảnh hiện nay, ngày càng nhiều thanh niên nhập viện với các bệnh vốn chỉ phổ biến ở người cao tuổi. Những căn bệnh như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh mạch vành, đột quỵ hay nhồi máu cơ tim đang dịch chuyển nhanh về nhóm tuổi 20-40 đã phản ánh sự thay đổi đáng báo động của lối sống hiện đại.

Phải thay đổi ngay từ hôm nay

Theo PGS.TS Nguyễn Sinh Hiền, Giám đốc Bệnh viện Tim Hà Nội, nhiều năm trở lại đây, tỷ lệ mắc bệnh tim mạch tại Việt Nam không chỉ gia tăng nhanh mà còn có xu hướng trẻ hóa rõ rệt. Nếu trước kia người trên 50 tuổi mới là nhóm có nguy cơ cao mắc bệnh mạch vành, tăng huyết áp hay đột quỵ thì hiện nay những bệnh lý này đã xuất hiện phổ biến ở nhóm tuổi 30-40, thậm chí đã ghi nhận không ít trường hợp bệnh nhân mới ngoài 20 tuổi bị nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ với biến chứng nặng.

Theo chuyên gia, nguyên nhân quan trọng nhất đến từ sự thay đổi của lối sống trong xã hội hiện đại. Quá trình công nghiệp hóa khiến con người dành phần lớn thời gian ngồi làm việc, ít vận động thể lực và phụ thuộc ngày càng nhiều vào các thiết bị điện tử. Song song với đó là chế độ dinh dưỡng mất cân đối khi tiêu thụ quá nhiều thức ăn nhanh, chất béo bão hòa, đạm động vật nhưng lại thiếu rau xanh, cá, chất xơ và những thực phẩm có vai trò bảo vệ tim mạch.

Bên cạnh đó, việc lạm dụng rượu bia, hút thuốc lá, thức khuya kéo dài, căng thẳng thường xuyên và ô nhiễm không khí cũng là những yếu tố làm gia tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh tim mạch cũng như các rối loạn chuyển hóa.

Từ thực tế nêu trên, các chuyên gia y tế khuyến cáo, trong bối cảnh bệnh tim mạch và các bệnh chuyển hóa ngày càng trẻ hóa, mỗi người cần chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ ít nhất một đến hai lần mỗi năm để theo dõi các chỉ số quan trọng, phát hiện sớm bất thường và ngăn ngừa biến chứng. Quan trọng hơn, việc xây dựng lối sống khoa học cần bắt đầu ngay từ khi còn trẻ với chế độ tập luyện đều đặn, kiểm soát cân nặng, ngủ đủ giấc, hạn chế rượu bia, tránh thuốc lá và giảm căng thẳng kéo dài.

Về dinh dưỡng, các chuyên gia khuyến nghị, mỗi người nên giảm lượng muối xuống dưới 5g mỗi ngày, tăng cường rau xanh, trái cây, cá và thực phẩm giàu chất xơ, đồng thời hạn chế đồ ngọt, chất béo có hại và các thực phẩm chế biến sẵn. Đối với những người đã mắc các bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu, việc tuân thủ điều trị, tái khám định kỳ và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ là chìa khóa để ngăn chặn những biến chứng nguy hiểm, bảo vệ sức khỏe và chất lượng cuộc sống lâu dài.