Bệnh nhân lập kỷ lục khi sống 9 tháng nhờ trái thận ghép tạm của lợn

Ông Tim Andrews trong phòng tại Bệnh viện Đa khoa Massachusetts, 4 ngày sau khi được ghép thận lợn biến đổi gien. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Massachusetts

Theo truyền thông Anh ngày 3/9, ông Tim Andrews mắc bệnh thận giai đoạn cuối do đái tháo đường tuýp 2 và chỉ có 9% khả năng được ghép thận người trong vòng 5 năm. Trong khi đó, nguy cơ tử vong hoặc bị đưa ra khỏi danh sách chờ ghép lên tới hơn 40%.

Ghép thận là phương pháp mang lại khả năng sống sót và chất lượng cuộc sống tốt nhất cho người bệnh thận giai đoạn cuối, nhưng nhu cầu ghép tạng trên toàn cầu vượt xa nguồn cung thận người.

Các bác sĩ phẫu thuật tại Mỹ đã ghép thành công thận của Wilma (một con lợn cỡ nhỏ giống Yucatan) cho ông Andrews sau khi biến đổi gien của con vật để quả thận tương thích với hệ miễn dịch của ông.

Quả thận giúp ông Andrews không phải lọc máu trong 9 tháng và đây là thời gian dài nhất từng được ghi nhận.

Những thông tin chi tiết về thành tựu đột phá mở ra hy vọng cho hàng triệu người bị suy thận này đã được công bố trên tạp chí y khoa Lancet.

Ông Andrews (sống ở bang New Hampshire, Mỹ) mô tả ca ghép thận lợn là phép màu, đồng thời cho biết: “Tôi đã sống được, trong khi đã có một thời gian dài tôi không thực sự sống”. Giờ đây, ông có thể nấu ăn, hút bụi và đi bộ đường dài cùng chú chó cưng.

Từ lâu, việc ghép các cơ quan nội tạng của lợn được biến đổi gien đã được đề xuất làm giải pháp cho tình trạng thiếu tạng. Tuy nhiên, ca ghép thận lợn đầu tiên cho người còn sống vào năm 2024 chỉ kéo dài 52 ngày rồi bệnh nhân tử vong do vấn đề tim mạch không liên quan. Theo Lancet, chưa có nghiên cứu nào trước đây ghi nhận có ca ghép dị loài sống sót quá hai tháng.

Trước khi thận được ghép cho ông Andrews vào tháng 1/2025, bộ gien của Wilma đã trải qua 69 lần chỉnh sửa. Một số chỉnh sửa nhằm ngăn chặn các loại virus có thể gây nguy cơ cho người, trong khi những chỉnh sửa khác giúp quả thận tương thích hơn với cơ thể người, qua đó giảm nguy cơ bị hệ miễn dịch đào thải.

Nhóm nghiên cứu thuộc Mass Gienral Brigham (hệ thống chăm sóc sức khỏe học thuật tích hợp hoạt động phi lợi nhuận) cho biết, ông Andrews đã sống 271 ngày với quả thận được chỉnh sửa gien trước khi được ghép thận người từ một người hiến tạng.

Theo nhóm nghiên cứu, trường hợp của ông Andrews là thời gian sống không phải lọc máu dài nhất sau khi ghép thận lợn cho người còn sống, đồng thời là trường hợp đầu tiên trên thế giới chuyển tiếp thành công sang ghép thận người.

Tiến sĩ Leonardo Riella thuộc Trung tâm Khoa học Ghép tạng và Khoa Thận của Mass Gienral Brigham cho biết: “Tình trạng thiếu tạng là cuộc khủng hoảng lớn nhất mà lĩnh vực ghép tạng đang phải đối mặt hiện nay. Chúng ta biết rằng phương pháp điều trị tốt nhất cho người bệnh thận giai đoạn cuối bị suy thận là ghép tạng, nhưng đơn giản là chúng ta không có đủ tạng người để tiến hành ghép trong thời gian phù hợp. Tầm nhìn của chúng tôi là ghép dị loài có thể giúp giải quyết khoảng trống này. Trước hết là đóng vai trò cầu nối, giúp người bệnh không phải lọc máu trong thời gian chờ được ghép thận người. Về lâu dài, khi chúng ta xác lập được tính an toàn cũng như độ bền của phương pháp, ghép dị loài có thể trở thành liệu pháp điều trị lâu dài độc lập”.

Sau khoảng 6 tháng, các mạch máu trong quả thận lợn bắt đầu bị tổn thương và tình trạng này tiến triển thành suy tạng. Quả thận được lấy ra 9 tháng sau khi ghép.

Sau vài tháng phải lọc máu trở lại, ông Andrews được ghép quả thận từ người hiến đã chết. Theo Lancet, quả thận hoạt động tốt trong thời gian theo dõi 6 tháng.

Không phát hiện kháng thể mới chống lại mô người, cho thấy quả thận lợn không làm tăng khó khăn đối với ca ghép thận người sau đó. Không phát hiện virus hoặc mầm bệnh nào khác từ lợn trong suốt quá trình theo dõi.

Nhóm nghiên cứu lưu ý đây mới chỉ là trường hợp của một bệnh nhân, không có nhóm đối chứng, đồng thời kết quả đạt được nhờ lựa chọn bệnh nhân kỹ lưỡng và chăm sóc chuyên khoa tích cực, những điều có thể không sẵn có ở những cơ sở khác.

Sẽ cần tiến hành các thử nghiệm lâm sàng tiếp theo, trong đó có những nghiên cứu tương tự mà ông Andrews tham gia. Tuy nhiên, thành công này mở ra khả năng sử dụng thận lợn làm giải pháp “cầu nối” cho những người khác phải chờ đợi lâu để được ghép thận người.

Ông Riella nói: “Chính những bệnh nhân mới là những người tiên phong thực sự. Bằng việc sẵn sàng tham gia các nghiên cứu ở giai đoạn đầu và chấp nhận những rủi ro đó, họ đang thúc đẩy khoa học tiến lên. Nếu không có sự tin tưởng và lòng can đảm của họ, chúng tôi sẽ không thể làm được những gì đang làm”.