Bệnh tay chân miệng tăng khi trẻ trở lại trường

Ảnh minh họa

Trẻ trở lại trường, nguy cơ lây bệnh tăng

Trong 8 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận gần 100.000 trường hợp mắc tay chân miệng, tăng hơn 2,5 lần so với cùng kỳ năm 2025. Riêng 4 tuần gần đây, một số địa phương vẫn ghi nhận số ca ở mức cao gồm TP.HCM, Đồng Nai, Đồng Tháp, Tây Ninh, Lâm Đồng, Đà Nẵng và Hà Nội.

Bệnh vẫn tập trung chủ yếu ở trẻ nhỏ. Theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, trẻ dưới 5 tuổi chiếm 87,3% tổng số ca mắc. Đây cũng là nhóm tuổi phần lớn đang ở nhà trẻ, trường mầm non, mẫu giáo - những nơi trẻ thường xuyên chơi cùng nhau, dùng chung đồ chơi và tiếp xúc gần.

Theo Cục Phòng bệnh - Bộ Y tế, tay chân miệng lưu hành quanh năm nhưng thường có xu hướng tăng vào tháng 9 và tháng 10. Đây lại là thời điểm trẻ bắt đầu năm học mới, trở lại môi trường sinh hoạt tập thể sau kỳ nghỉ.

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus đường ruột gây ra, có thể lây qua nước bọt, dịch tiết mũi họng, dịch từ nốt phỏng nước... Virus cũng có thể truyền qua tay, đồ chơi, bàn ghế, tay nắm cửa và các bề mặt nhiễm virus.

Thực tế cho thấy tay chân miệng không phải lúc nào cũng chỉ dừng ở sốt, loét miệng hay những nốt phỏng nước. Bệnh viện Nhi Đồng 2, TP. HCM mới đây tiếp nhận một bệnh nhi 2 tuổi mắc tay chân miệng do virus EV71 trong tình trạng nặng. Trẻ sốt cao liên tục, có triệu chứng thần kinh, yếu chi, sau đó diễn tiến tổn thương hô hấp và tuần hoàn.

Các chuyên gia y tế cho biết, bệnh tay chân miệng được dự báo có nguy cơ gia tăng khi trẻ bước vào năm học mới. Trong bối cảnh nhiều bệnh truyền nhiễm có thể cùng xuất hiện, nguy cơ “dịch chồng dịch” cũng cần được tính đến.

Tại Hà Nội, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố ghi nhận lũy tích từ đầu năm 2026 đến nay có hơn 4.800 ca mắc tay chân miệng. Ngành y tế Hà Nội đã tăng cường giám sát tại cộng đồng, cơ sở khám chữa bệnh, trường học, nhà trẻ, mẫu giáo và các địa bàn nguy cơ cao; yêu cầu phát hiện sớm ca bệnh, điều tra dịch tễ, xử lý ca bệnh trong vòng 24 - 48 giờ.

Những con số này cho thấy nguy cơ không nằm ở một vài trường hợp riêng lẻ. Khi trẻ trở lại trường đúng vào thời điểm bệnh thường có xu hướng tăng, việc phòng bệnh cần được thực hiện từ cả gia đình và nhà trường.

Đừng chờ trẻ bệnh mới bắt đầu phòng

Trước nguy cơ bệnh gia tăng trong thời gian đầu năm học, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đã có văn bản gửi Bộ Giáo dục và Đào tạo, UBND các tỉnh, thành phố, đề nghị tăng cường phòng, chống tay chân miệng và các bệnh truyền nhiễm khác tại cơ sở giáo dục, đặc biệt ở khối mầm non, mẫu giáo.

Điều đầu tiên được Bộ Y tế lưu ý là tăng cường tuyên truyền cho giáo viên, nhân viên nuôi dưỡng và phụ huynh về cách nhận biết dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh, biện pháp phòng bệnh và cách xử trí khi trẻ xuất hiện triệu chứng.

Với các nhà trẻ, trường mẫu giáo, nguyên tắc “3 sạch” cần được duy trì thường xuyên: ăn uống sạch, ở sạch và bàn tay sạch.

Các cơ sở giáo dục cần bảo đảm đủ nước sạch, xà phòng và nơi rửa tay thuận tiện; hướng dẫn, duy trì thói quen rửa tay bằng xà phòng cho trẻ. Lớp học cũng phải được giữ sạch, thông thoáng, đủ ánh sáng. Đồ chơi, dụng cụ học tập, bàn ghế và những bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc cần được vệ sinh thường xuyên.

Một việc không kém phần quan trọng là theo dõi sức khỏe trẻ ngay trong thời gian ở trường. Khi trẻ có biểu hiện sốt, loét miệng, phát ban hoặc xuất hiện phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, mông, nhà trường cần thông báo cho cha mẹ hoặc người chăm sóc để đưa trẻ đi khám và được tư vấn kịp thời.

Nếu trong cùng một lớp hoặc nhóm trẻ xuất hiện nhiều trường hợp mắc bệnh hay có biểu hiện bất thường, nhà trường cần chủ động phối hợp với cơ quan y tế địa phương để được hướng dẫn các biện pháp phòng, chống phù hợp.

Với phụ huynh, khi trẻ có dấu hiệu nghi mắc tay chân miệng, việc cho trẻ nghỉ học, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác và đưa đi khám là cần thiết. Trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế khi có các dấu hiệu bất thường như sốt cao hoặc sốt khó hạ, giật mình nhiều, run tay chân, quấy khóc bất thường hoặc li bì, nôn nhiều, thở bất thường hay tình trạng sức khỏe diễn biến xấu.

Năm 2026, Việt Nam đã có vaccine phòng bệnh tay chân miệng do EV71 được cấp phép, chỉ định cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi. Tuy nhiên, vaccine phòng EV71 không thay thế các biện pháp vệ sinh và kiểm soát lây nhiễm, bởi tay chân miệng có thể do nhiều loại virus đường ruột gây ra.