Bệnh viêm khớp dạng thấp và 'kẻ thù' khô mắt: Góc nhìn từ chuyên gia

Viêm khớp dạng thấp từ lâu được biết đến là bệnh tự miễn mạn tính gây tổn thương khớp, đau đớn kéo dài và làm suy giảm khả năng vận động. Tuy nhiên, ít người nhận ra rằng đôi mắt cũng là một trong những cơ quan chịu ảnh hưởng nghiêm trọng từ căn bệnh này. Tình trạng khô mắt kéo dài không chỉ gây khó chịu trong sinh hoạt hằng ngày mà còn có thể là dấu hiệu phản ánh mức độ hoạt động của bệnh toàn thân, thậm chí dẫn đến những biến chứng nguy hiểm đe dọa thị lực nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Khô mắt – biến chứng thường gặp ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp nhưng dễ bị bỏ qua

Mới đây, một nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Chợ Rẫy đã cho thấy hiệu quả tích cực của phác đồ điều trị khô mắt theo bậc trên bệnh nhân viêm khớp dạng thấp, mở ra hướng tiếp cận mới nhằm cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.

Khô mắt là biến chứng thường gặp ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp nhưng dễ bị bỏ qua. Ảnh: minh họa

Nghiên cứu tiến hành trên 35 bệnh nhân viêm khớp dạng thấp có triệu chứng khô mắt ghi nhận độ tuổi trung bình là 55,54 tuổi. Đây cũng là giai đoạn chức năng tiết nước mắt bắt đầu suy giảm theo tuổi tác, khiến các tổn thương do bệnh tự miễn trở nên nghiêm trọng hơn.

BSCKII Nguyễn Thụy Đan, Khoa Mắt, Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết: “Khô mắt ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp không chỉ là một triệu chứng tại mắt mà còn phản ánh hoạt động của bệnh lý toàn thân. Khi hệ miễn dịch tấn công các khớp, quá trình viêm cũng ảnh hưởng đến tuyến lệ và bề mặt nhãn cầu, làm suy giảm chất lượng nước mắt, gây tổn thương giác mạc và ảnh hưởng đáng kể đến thị lực cũng như chất lượng sống của người bệnh”.

Theo BSCKII Nguyễn Thụy Đan, nhiều bệnh nhân thường tập trung điều trị đau khớp mà bỏ qua các triệu chứng ở mắt như khô, rát, đỏ mắt hoặc cảm giác cộm như có dị vật. Điều này khiến bệnh tiến triển âm thầm trong thời gian dài, làm tăng nguy cơ viêm giác mạc, loét giác mạc và suy giảm thị lực không hồi phục.

Trong những năm gần đây, xu hướng điều trị khô mắt đã chuyển từ việc chỉ sử dụng nước mắt nhân tạo sang cách tiếp cận toàn diện hơn nhằm kiểm soát phản ứng viêm nền tảng.

Tại Bệnh viện Chợ Rẫy, các bác sĩ đã áp dụng phác đồ điều trị theo bậc, giúp cá thể hóa việc điều trị dựa trên mức độ đáp ứng của từng bệnh nhân. Ở giai đoạn đầu, tất cả bệnh nhân được sử dụng Natri hyaluronate 0,1% với tần suất 6 lần mỗi ngày.

Kết quả sau một tháng điều trị cho thấy 74,3% bệnh nhân đáp ứng tốt, các triệu chứng khó chịu ở mắt giảm đáng kể, điểm đánh giá mức độ khô mắt OSDI được cải thiện rõ rệt.

Tuy nhiên, với nhóm bệnh nhân chưa đáp ứng đầy đủ, việc nâng bậc điều trị bằng cách bổ sung Cyclosporine A 0,05% hai lần mỗi ngày đã mang lại kết quả tích cực hơn.

BSCKII Nguyễn Thụy Đan nhận định: “Natri hyaluronate giúp bổ sung và duy trì độ ẩm trên bề mặt nhãn cầu, trong khi Cyclosporine A tác động trực tiếp vào cơ chế viêm. Sự kết hợp này tạo nên hiệu quả kép, vừa cải thiện triệu chứng, vừa kiểm soát nguyên nhân cốt lõi của bệnh. Đối với những trường hợp khô mắt kéo dài hoặc đáp ứng kém với nước mắt nhân tạo đơn thuần, Cyclosporine A đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát tình trạng viêm mạn tính”.

Sau 4 tháng điều trị, các chỉ số khách quan đánh giá chức năng nước mắt như TBUT và Schirmer I đều cải thiện đáng kể ở nhóm được nâng bậc điều trị. Kết quả này cho thấy phác đồ theo bậc không chỉ hiệu quả mà còn bảo đảm tính an toàn trong quá trình sử dụng lâu dài.

Kiểm soát bệnh viêm khớp dạng thấp là chìa khóa bảo vệ thị lực

Một trong những phát hiện đáng chú ý của nghiên cứu là mối liên hệ chặt chẽ giữa mức độ hoạt động của viêm khớp dạng thấp và hiệu quả điều trị khô mắt.

Phân tích dữ liệu cho thấy những bệnh nhân có chỉ số DAS28 cao – thước đo mức độ hoạt động của bệnh viêm khớp dạng thấp – thường đáp ứng kém hơn với điều trị mắt đơn thuần. Điều này cho thấy tình trạng viêm toàn thân chính là yếu tố thúc đẩy các tổn thương tại mắt.

Theo BSCKII Nguyễn Thụy Đan, điều trị khô mắt sẽ không đạt hiệu quả tối ưu nếu chỉ tập trung vào mắt mà bỏ qua việc kiểm soát bệnh nền.

“Đôi mắt chỉ có thể thực sự khỏe mạnh khi quá trình viêm toàn thân được kiểm soát tốt. Sự phối hợp giữa bác sĩ nhãn khoa và bác sĩ cơ xương khớp đóng vai trò quyết định trong việc cải thiện tiên lượng cho bệnh nhân. Kiểm soát tốt viêm khớp dạng thấp không chỉ giúp duy trì chức năng vận động mà còn góp phần bảo vệ thị lực và nâng cao chất lượng cuộc sống”, bác sĩ Đan nhấn mạnh.

Chủ động khám mắt định kỳ để ngăn ngừa biến chứng

Các chuyên gia khuyến cáo người mắc viêm khớp dạng thấp nên khám mắt định kỳ ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng. Việc phát hiện sớm tình trạng khô mắt giúp bác sĩ can thiệp kịp thời, hạn chế tổn thương giác mạc và ngăn ngừa các biến chứng thị lực lâu dài.

BSCKII Nguyễn Thụy Đan cho biết, với những tiến bộ hiện nay trong điều trị, phần lớn trường hợp khô mắt liên quan đến viêm khớp dạng thấp đều có thể được kiểm soát hiệu quả nếu được chẩn đoán sớm và tuân thủ điều trị.

“Người bệnh không nên xem nhẹ các dấu hiệu như khô mắt, cộm xốn, chảy nước mắt sống hoặc nhìn mờ thoáng qua. Đây có thể là những tín hiệu đầu tiên cho thấy mắt đang bị ảnh hưởng bởi bệnh tự miễn. Khám mắt định kỳ và điều trị đúng phác đồ sẽ giúp bảo tồn thị lực cũng như nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài”, bác sĩ Đan khuyến cáo.

Trong bối cảnh số lượng người mắc viêm khớp dạng thấp ngày càng gia tăng, việc nhận diện sớm và điều trị hiệu quả biến chứng khô mắt không chỉ giúp bảo vệ “cửa sổ tâm hồn” mà còn phản ánh cách tiếp cận toàn diện trong quản lý các bệnh lý tự miễn.