Bệnh viêm màng não nguy hiểm đến mức nào?

Mới đây, theo thông tin từ Viện Pasteur TPHCM, một bệnh nhi 2 tuổi mắc viêm màng não mô cầu thể tối cấp đã diễn tiến nhanh và rất nặng.

Chỉ trong thời gian ngắn từ khi khởi phát đến nhập viện tại một cơ sở chuyên khoa nhi, tình trạng bệnh nhi đã trở nặng và không qua khỏi dù được điều trị tích cực. Trước đó, bệnh nhi được xét nghiệm dương tính với vi khuẩn Neisseria meningitidis, nhóm B.

PGS-TS-BS Nguyễn Thị Cẩm Hường, Phó trưởng Bộ môn Nhiễm-Trường Y thuộc ĐH Y Dược TPHCM, Trưởng Khoa Nhiễm D-Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TPHCM, chia sẻ về bệnh viêm màng não

Trước tình hình bệnh viêm màng não diễn biến nguy hiểm, Báo Người Lao Động đã có cuộc trao đổi với PGS-TS-BS Nguyễn Thị Cẩm Hường, Phó trưởng Bộ môn Nhiễm-Trường Y thuộc ĐH Y Dược TPHCM, Trưởng Khoa Nhiễm D-Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TPHCM, nhằm làm rõ nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và các biện pháp phòng ngừa bệnh.

-Phóng viên: Viêm màng não là bệnh như thế nào, nguy hiểm ra sao, thưa bác sĩ?

+ PGS-TS-BS Nguyễn Thị Cẩm Hường: Viêm màng não là một bệnh lý nhiễm trùng của hệ thần kinh trung ương. Bệnh có thể gây viêm màng não, viêm não hoặc phối hợp cả hai là viêm não, màng não, thậm chí có thể lan đến tủy sống. Nguyên nhân gây bệnh rất đa dạng. Khi xảy ra viêm, bệnh có thể gây tổn thương nhu mô não, từ đó dẫn đến các rối loạn thần kinh do vùng não bị ảnh hưởng. Viêm màng não là bệnh lý nguy hiểm, tiến triển nhanh và có thể để lại hậu quả nặng nề nếu không được phát hiện sớm.

- Những nguyên nhân nào thường gây viêm màng não?

+ Nguyên nhân nhiễm trùng của viêm màng não rất phong phú. Viêm não thường gặp do virus. Trong khi đó, viêm màng não có thể do vi khuẩn, virus, nấm, lao hoặc ký sinh trùng.

Ở người lớn, nguyên nhân đa dạng hơn so với trẻ em. Một số trường hợp có "ngõ vào" rõ ràng như viêm tai giữa, chấn thương sọ não gây rò dịch não tủy, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập vào hệ thần kinh.

Ngoài ra, ở những người suy giảm miễn dịch, có thể gặp viêm não do nấm hoặc lao. Một số trường hợp khác liên quan đến thói quen ăn uống có thể gây nhiễm ký sinh trùng dẫn đến viêm não – màng não.

Đặc biệt, một tác nhân vi khuẩn khá thường gặp ở người lớn là liên cầu khuẩn liên quan đến heo. Bệnh có thể lây khi tiếp xúc trong chăn nuôi, giết mổ, buôn bán thịt heo hoặc ăn thực phẩm chưa được nấu chín như tiết canh, lòng heo tái.

- Viêm màng não có thể bị nhầm lẫn với những bệnh nào? Dấu hiệu nhận biết ra sao?

+ Ở giai đoạn đầu, viêm màng não thường có triệu chứng không đặc hiệu như sốt và đau đầu nên rất dễ nhầm với các bệnh nhiễm siêu vi thông thường.

Ngoài ra, đau đầu cũng có thể gặp trong nhiều bệnh lý khác như u não, xuất huyết màng não hoặc tụ máu sau chấn thương sọ não. Tuy nhiên, viêm màng não thường có diễn tiến đặc trưng: Sốt (có thể nhẹ hoặc cao) kèm đau đầu tăng dần, không giảm sau khi hạ sốt. Sau đó xuất hiện các dấu hiệu thần kinh như rối loạn tri giác, cứng cổ, nôn ói dữ dội.

Nếu chẩn đoán trễ, bệnh có thể tiến triển nặng với yếu liệt, rối loạn ý thức, co giật, thậm chí ảnh hưởng hô hấp, tụt não và tử vong.

- Vai trò của phòng ngừa và tiêm vắc-xin trong bệnh viêm màng não như thế nào?

+ Ở người lớn, yếu tố nguy cơ phụ thuộc vào cơ địa, môi trường tiếp xúc và đường xâm nhập của tác nhân gây bệnh. Một số bệnh có thể phòng ngừa bằng vắc-xin như viêm não Nhật Bản hoặc não mô cầu. Ngoài ra, vắc-xin phế cầu cũng được khuyến cáo cho người trên 60 tuổi, người có bệnh nền hoặc đã cắt lách.

Bên cạnh đó, phòng bệnh bằng thói quen sinh hoạt rất quan trọng như giữ vệ sinh tay, đeo khẩu trang khi tiếp xúc người bệnh, ăn chín uống sôi và tránh thực phẩm sống như tiết canh.

Đối với những người có nguy cơ nghề nghiệp cao như chăn nuôi, giết mổ heo, cần sử dụng bảo hộ lao động, đeo găng tay, khẩu trang và vệ sinh kỹ sau khi làm việc để hạn chế nguy cơ lây nhiễm. Vì vậy, việc nhận biết triệu chứng cảnh báo và chủ động phòng ngừa đóng vai trò rất quan trọng trong giảm biến chứng và tử vong.