Benin ban hành luật mới về phòng, chống HIV
Luật số 2026-02 về phòng ngừa HIV ở Benin đã được ký ban hành vào ngày 9/2 nhằm chăm sóc và xóa bỏ kỳ thị, phân biệt đối xử liên quan đến HIV. Cho tới nay, đây được đánh giá là dấu mốc quan trọng trong nỗ lực hoàn thiện khung pháp lý y tế công cộng của quốc gia Tây Phi này, đồng thời mở ra triển vọng thúc đẩy tiến trình chấm dứt đại dịch AIDS vào năm 2030.
Nguồn: eatg.org
Theo Chương trình Phối hợp của Liên Hợp Quốc về HIV/AIDS (UNAIDS), luật mới là kết quả của quá trình cải cách kéo dài hơn một thập kỷ, bắt đầu từ năm 2013 và được nối lại vào năm 2020 dưới sự điều phối của Chương trình Y tế phòng, chống AIDS (PSLS). Việc sửa đổi luật được đặt ra trong bối cảnh quy định năm 2006 bộc lộ nhiều hạn chế, đặc biệt là cách tiếp cận mang tính trừng phạt, cưỡng chế và vô tình làm gia tăng kỳ thị đối với người sống chung với HIV.
Luật cũ bị đánh giá không phù hợp với các tiêu chuẩn nhân quyền quốc tế, cho phép xảy ra nhiều vi phạm về bảo mật thông tin cá nhân, hình sự hóa một số hành vi liên quan đến HIV và góp phần làm gia tăng sự gạt ra bên lề của các nhóm dễ bị tổn thương. Trong khi đó, các thực tiễn y tế công cộng hiện đại nhấn mạnh phòng ngừa, hòa nhập xã hội và tôn trọng quyền con người như nền tảng để kiểm soát dịch bệnh hiệu quả.
Luật năm 2026 đã khắc phục căn bản những bất cập trên khi tái khẳng định quyền không bị kỳ thị và phân biệt đối xử, tăng cường bảo vệ quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân, đồng thời bảo đảm khả năng tiếp cận dịch vụ dự phòng, điều trị và chăm sóc HIV cho mọi công dân. Đáng chú ý, văn bản pháp luật mới chính thức công nhận các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương như lao động tình dục, nam quan hệ đồng giới, người tiêm chích ma túy, người chuyển giới, người di cư và phạm nhân...
Quyền của người đang chấp hành án phạt tù cũng được cải thiện đáng kể, trong khi các quy định mang tính hình sự đối với người sống chung với HIV được giảm thiểu thông qua việc khẳng định việc công bố tình trạng nhiễm HIV hoàn toàn mang tính tự nguyện. Giới chuyên gia nhận định, việc đặt trọng tâm vào các nhóm dễ tổn thương và thanh niên, nhóm chiếm tới 35% ca nhiễm mới, cho thấy cách tiếp cận dựa trên bằng chứng và lấy con người làm trung tâm của Benin. Với khuôn khổ pháp lý mới cùng cơ chế giám sát chặt chẽ việc thực thi, quốc gia này đang thể hiện cam kết mạnh mẽ trong việc bảo đảm tiếp cận điều trị HIV toàn dân, đồng thời tiến gần hơn tới mục tiêu chấm dứt AIDS như một mối đe dọa y tế cộng đồng vào năm 2030.
