Bí ẩn về những bộ xương trong giếng La Mã cổ ở Croatia

Năm 2008, một nhóm khảo cổ đã phát hiện những bộ xương nằm sâu dưới một giếng cổ ở thành phố Osijek, Croatia. Thành phố này được Hoàng đế Hadrian thành lập vào năm 133 và khi đó mang tên Mursa, thuộc tỉnh Pannonia. Mursa từng có vị trí quan trọng vì binh lính La Mã đóng tại đây để bảo vệ sông Danube.

Theo Mario Novak, nhà khảo cổ sinh học tại Viện Nghiên cứu Khảo cổ ở Zagreb, người La Mã từng đào nhiều giếng trong khu vực. Khi những giếng này cạn nước và không còn được sử dụng, chúng đôi khi được tận dụng để đưa thi thể xuống, có thể là những người chết trong chiến trận hoặc các đợt dịch bệnh.

Trước đó, Novak và các cộng sự từng phát hiện 2 giếng chứa nhiều bộ xương nam giới trẻ tuổi. Những người này có nhiều vết thương nghiêm trọng xuất hiện vào thời điểm qua đời, khiến các nhà nghiên cứu cho rằng họ có thể là những người tham gia trận chiến Mursa diễn ra vào năm 260. Tuy nhiên, nhóm hài cốt mới được phân tích lại có đặc điểm hoàn toàn khác.

Ít nhất 43 người được chôn trong giếng, bao gồm cả người trưởng thành và trẻ em ở cả hai giới. Điều đáng chú ý là không ai trong số họ có những thương tích nghiêm trọng cho thấy họ tử vong trong một cuộc chiến. Thành phần dân số này cũng giống một cộng đồng dân cư thông thường hơn là một nhóm binh lính.

Giả thuyết của nhóm nghiên cứu là những người này có thể đã trở thành nạn nhân của một trận dịch. Tuy nhiên, các nhà khoa học chưa thể xác định căn bệnh nào đã khiến họ tử vong. Hiện tại, họ chỉ dựa vào đặc điểm của các bộ hài cốt và bối cảnh lịch sử để đưa ra giả thuyết này.

Một khả năng được các nhà nghiên cứu quan tâm là đại dịch được gọi là Plague of Cyprian, xảy ra vào giữa thế kỷ III. Các ghi chép lịch sử cho biết đợt dịch này ban đầu ảnh hưởng đến những binh lính La Mã đóng gần sông Danube, sau đó có thể gây ra nhiều đợt tử vong trên khắp Đế chế La Mã.

Những bộ xương trong giếng cũng cho thấy một số vấn đề sức khỏe mà người xưa từng mắc phải như thoái hóa khớp ở đốt sống và sâu răng, đồng thời ghi nhận một vài trường hợp có thể mắc bệnh lao hoặc bệnh scorbut do thiếu vitamin C. Dù vậy, những dấu hiệu này không giải thích được nguyên nhân khiến họ tử vong.

Nếu kết quả DNA trong thời gian tới tìm thấy bằng chứng về một tác nhân gây bệnh, những bộ xương trong chiếc giếng cổ ở Osijek có thể giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về cách các đại dịch từng ảnh hưởng đến cư dân Đế chế La Mã.