Bí quyết giúp UAV Nga vượt mặt tác chiến điện tử của Ukraine

Theo ông Serhii "Flash" Beskrestnov, chuyên gia UAV và cố vấn Bộ Quốc phòng Ukraine, Nga đã ít nhất năm lần triển khai các UAV Molniya sử dụng cáp quang trong thực chiến, chủ yếu tại khu vực Donetsk. Những dữ liệu này được thu thập từ chính các phi công điều khiển UAV đánh chặn của Ukraine, những người trực tiếp đối đầu với loại vũ khí mới này trên tiền tuyến.

Máy bay không người lái Molniya của Nga. (Nguồn: Bộ Quốc phòng Ukraine)

Việc sử dụng cáp quang mang lại lợi thế rất lớn trong môi trường tác chiến hiện đại, nơi tác chiến điện tử đang đóng vai trò ngày càng quyết định. Khác với các UAV điều khiển bằng sóng vô tuyến, vốn có thể bị gây nhiễu hoặc cắt đứt tín hiệu, UAV dùng cáp quang duy trì kết nối vật lý trực tiếp với người điều khiển. Điều này giúp chúng gần như miễn nhiễm với các biện pháp chế áp điện tử, đồng thời đảm bảo đường truyền video ổn định và rõ nét.

Trước đây, công nghệ điều khiển bằng cáp quang chủ yếu được áp dụng cho các UAV FPV cỡ nhỏ. Tuy nhiên, Molniya lại là một bước tiến mới khi trở thành UAV cánh cố định cỡ lớn đầu tiên của Nga sử dụng phương thức này. Với thiết kế giống máy bay truyền thống, Molniya có thể bay xa hơn và ổn định hơn so với các drone bốn cánh quạt, thường được sử dụng trong các nhiệm vụ tấn công hoặc trinh sát gần tiền tuyến.

Dù vậy, việc sử dụng cáp quang cũng đi kèm với những hạn chế nhất định. Dây cáp làm tăng trọng lượng và lực cản, khiến UAV giảm tốc độ, thu hẹp tầm hoạt động và hạn chế khả năng mang tải. Ví dụ, một chiếc Molniya mang theo cuộn cáp dài khoảng 40 km chỉ có thể mang đầu đạn nặng vài kilogram. Nếu tăng chiều dài dây, tải trọng sẽ tiếp tục bị giảm. Thế nhưng, trong bối cảnh chiến trường bị bao phủ bởi các hệ thống gây nhiễu dày đặc, Nga dường như chấp nhận đánh đổi này để đảm bảo khả năng tấn công chính xác và liên tục.

Sự xuất hiện ngày càng nhiều của UAV có dây cũng đang làm thay đổi bộ mặt chiến trường. Nhiều đoạn video từ tiền tuyến cho thấy các sợi cáp quang giăng kín trên mặt đất như mạng nhện, tạo ra không chỉ trở ngại về di chuyển mà còn tiềm ẩn nguy cơ đối với binh sĩ. Việc vướng vào dây cáp có thể khiến họ lộ vị trí hoặc gặp phải các bẫy mìn được bố trí xung quanh.

Trong điều kiện các biện pháp gây nhiễu điện tử không còn hiệu quả, cách đối phó với những UAV này lại trở nên đơn giản nhưng không kém phần khó khăn: bắn hạ chúng bằng vũ khí cá nhân. Điều này đặt ra thách thức lớn cho lực lượng phòng thủ, đặc biệt khi các UAV có thể bay thấp và tiếp cận mục tiêu một cách bất ngờ.

Bản thân Molniya cũng đang được Nga mở rộng vai trò. Ban đầu được sử dụng như UAV cảm tử, lao thẳng vào mục tiêu để phát nổ, loại phương tiện này gần đây còn được cải tiến để thực hiện nhiều nhiệm vụ khác như trinh sát hoặc đóng vai trò "tàu mẹ", mang theo các UAV FPV nhỏ để tấn công mục tiêu. Sự linh hoạt này giúp Molniya trở thành một nền tảng tác chiến đa năng nhưng vẫn giữ được chi phí tương đối thấp.

Trước mối đe dọa ngày càng gia tăng từ các hệ thống UAV của Nga, Ukraine cũng đang đẩy mạnh phát triển các giải pháp đối phó. Một trong số đó là các UAV đánh chặn giá rẻ, được thiết kế để bắn hạ đối phương bằng cách lao thẳng vào mục tiêu hoặc phát nổ ở khoảng cách gần. Với chi phí chỉ khoảng 1.200 USD mỗi chiếc, những UAV này rẻ hơn rất nhiều so với các mục tiêu mà chúng nhắm tới, vốn có thể có giá từ 10.000 đến 100.000 USD.

Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine hiện có khả năng sản xuất tới 2.000 thiết bị đánh chặn mỗi ngày, cho thấy quy mô và tốc độ phát triển nhanh chóng của cuộc chiến UAV. Điều này phản ánh một thực tế rõ ràng: chiến trường Ukraine đang trở thành nơi thử nghiệm và định hình tương lai của xung đột không người lái.

Xuân Minh