Bị thu hồi hơn 1.000m2 đất sử dụng 30 năm, vì sao không được bồi thường về đất?

Người dân cho rằng đất sử dụng ổn định, chính quyền xác định đất công ích

Theo trình bày của ông N. (ngụ TP Bắc Ninh), năm 2013, để thực hiện dự án khu dân cư tại địa phương, UBND huyện Y., tỉnh Bắc Ninh (nay thuộc phường C., TP Bắc Ninh) đã ban hành quyết định thu hồi đất và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng. 

Gia đình ông bị thu hồi 1.130,4m2 đất, gồm 220,4m2 đất trồng cây lâu năm và 910m2 đất nuôi trồng thủy sản. Ban đầu, phương án bồi thường, hỗ trợ được phê duyệt với tổng số tiền 76,8 triệu đồng. 

Sau đó, UBND huyện Y. điều chỉnh phương án, xác định tổng số tiền bồi thường, hỗ trợ là 64,5 triệu đồng, gồm các khoản liên quan đến chi phí đầu tư vào đất còn lại, tài sản, cây trồng và thủy sản trên đất.

Hộ ông N. bị thu hồi hơn 1.000m2 đất gia đình đã canh tác suốt 30 năm, nhưng không được bồi thường. Chính quyền địa phương xác định diện tích này có nguồn gốc là đất công. Ảnh minh họa: Hoàng Hà

Ông N. cho rằng gia đình đã sử dụng ổn định toàn bộ diện tích đất bị thu hồi từ khoảng năm 1996-1997 để sản xuất nông nghiệp. Vì vậy, ông không đồng tình với việc chính quyền xác định diện tích này có nguồn gốc đất công ích và không bồi thường về đất.

Ông N. khởi kiện, yêu cầu hủy một phần các quyết định thu hồi đất, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ của UBND huyện Y.; các quyết định giải quyết khiếu nại của Chủ tịch UBND huyện Y., Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh và một phần quyết định điều chỉnh phương án bồi thường.

Ngược lại, UBND huyện Y. cho rằng phần lớn diện tích đất có nguồn gốc là đất công ích do thôn quản lý, giao khoán cho gia đình ông N. sử dụng từ trước năm 2000. Hồ sơ giao khoán không còn đầy đủ, chủ yếu còn lưu nghị quyết của thôn về việc tiếp tục giao khoán. Chính quyền đã xác minh, đối chiếu bản đồ địa chính và tổ chức họp người dân để làm rõ nguồn gốc, quá trình sử dụng đất.

Địa phương cũng cho biết gia đình ông N. chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với phần diện tích tranh chấp, ngoài giấy chứng nhận cấp năm 1997 cho các thửa đất khác. Theo UBND huyện Y., việc không bồi thường về đất đối với diện tích có nguồn gốc công ích là phù hợp quy định pháp luật.

Vì sao tòa không chấp nhận yêu cầu bồi thường về đất?

Xét xử sơ thẩm, tòa án bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông N. Không đồng ý với phán quyết, ông kháng cáo.

Tại phiên phúc thẩm, TAND TP Bắc Ninh nhận định việc thu hồi đất và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ được thực hiện trên cơ sở quy định pháp luật đất đai, hồ sơ quản lý đất đai, kết quả xác minh nguồn gốc, quá trình sử dụng đất và tài sản trên đất.

Đối với những thiếu sót ban đầu trong việc xác định loại đất, UBND huyện Y. đã ban hành quyết định điều chỉnh loại đất và số tiền bồi thường, hỗ trợ. Theo HĐXX, việc điều chỉnh không làm thay đổi bản chất của quyết định thu hồi đất và chế độ bồi thường, hỗ trợ đã xác định. Do đó, không có căn cứ kết luận các quyết định hành chính bị khởi kiện là trái pháp luật.

Tòa phúc thẩm cho rằng, căn cứ hồ sơ địa chính và các tài liệu quản lý đất đai, diện tích đất ông N. yêu cầu bồi thường về quyền sử dụng đất có nguồn gốc là đất công ích do UBND xã quản lý.

Điểm d khoản 1 Điều 76 Luật Đất đai năm 2013 quy định đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của xã, phường, thị trấn thuộc trường hợp không được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi. Tuy nhiên, người sử dụng đất có thể được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại theo quy định.

Từ căn cứ này, tòa xác định việc bồi thường, hỗ trợ đối với tài sản, cây trồng và các khoản đầu tư còn lại trên đất có cơ sở pháp luật.

Đối với các quyết định giải quyết khiếu nại, tòa xác định quyết định của Chủ tịch UBND huyện Y. có thiếu sót về thời hạn giải quyết. Tuy nhiên, theo HĐXX, thiếu sót này không làm thay đổi nội dung giải quyết khiếu nại và không ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của ông N. Quyết định giải quyết khiếu nại lần hai của Chủ tịch UBND tỉnh cũng được xác định là phù hợp pháp luật.

Do ông N. không cung cấp thêm tài liệu, chứng cứ mới có thể làm thay đổi kết quả giải quyết vụ án, tòa phúc thẩm bác kháng cáo, giữ nguyên bản án sơ thẩm.

(Tham khảo Bản án số 16/2026/HC-PT ngày 30/9/2026 của TAND TP Bắc Ninh)