Thay đổi thói quen sử dụng thức ăn đường phố

Khi phố lên đèn, trên vỉa hè đường Nguyễn Chí Thanh, phường Điện Biên Phủ, một quầy hàng nhỏ bắt đầu hoạt động. Người bán lần lượt bày các khay xúc xích, viên chiên, bánh rán, khoai lang kén… lên chiếc bàn nhựa, chuẩn bị sẵn nguyên liệu rồi nhóm bếp dầu, bắt đầu phục vụ khách. Mỗi tối, quầy hàng đón vài chục lượt người. Song điều đáng nói, khu vực chế biến nằm sát mặt đường, thực phẩm bày bán không được che đậy cẩn thận. Theo chủ quầy, lượng khách mỗi tối khá đều. Công việc này giúp gia đình có thêm thu nhập, đồng thời phục vụ nhu cầu ăn uống nhanh, tiện lợi của khách hàng. Tuy nhiên, trao đổi về các điều kiện bảo đảm ATTP, chủ quầy cho biết do quy mô kinh doanh nhỏ, các món ăn đơn giản và chưa từng xảy ra sự cố nên chưa thực sự quan tâm đúng mức đến các yêu cầu về vệ sinh trong quá trình kinh doanh.

Một điểm bán thức ăn đường phố trên địa bàn phường Điện Biên Phủ không có dụng cụ che đậy thực phẩm.

Cách đó không xa, dọc đường Hoàng Công Chất, phường Điện Biên Phủ, một quán ăn nhanh thu hút khá đông khách mua vào buổi tối. Thay vì sử dụng riêng dụng cụ để gắp thực phẩm sống và thức ăn đã nướng chín, người bán dùng chung dụng cụ trong quá trình chế biến, phục vụ. Điều này tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn chéo từ thực phẩm sống sang thực phẩm chín, nhất là khi dụng cụ không được vệ sinh trước khi tiếp xúc với thức ăn đã chế biến.

Trong khi người bán còn chủ quan, nhiều người tiêu dùng cũng dễ dàng bỏ qua những dấu hiệu chưa bảo đảm vệ sinh. Chị Nguyễn Thị H., phường Mường Thanh chia sẻ: “Mua đồ ăn bên ngoài nhiều khi nhìn cách bày bán, chế biến cũng thấy có chỗ chưa được vệ sinh cho lắm. Nhưng vì tiện nên khó bỏ được thói quen”.

Với chị Trần Thị N., phường Điện Biên Phủ, việc lựa chọn thức ăn đường phố phụ thuộc nhiều vào sự thuận tiện và điều kiện thực tế. Những hôm bận rộn, không kịp chuẩn bị đồ ăn tại nhà, chị thường chọn mua đồ chế biến sẵn. Theo chị, khi mua khó kiểm soát được nguồn nguyên liệu cũng như toàn bộ quá trình chế biến nên chỉ ưu tiên khu vực bán hàng sạch sẽ để lựa chọn thực phẩm.

Thức ăn đường phố mang lại sự tiện lợi cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, môi trường bán hàng ven đường và sự thiếu cẩn trọng trong chế biến, bảo quản có thể ảnh hưởng đến chất lượng thực phẩm. Bụi từ phương tiện giao thông, côn trùng, nguồn nước không bảo đảm hay dụng cụ chế biến thiếu vệ sinh đều tiềm ẩn nguy cơ nhiễm bẩn. Với những món ăn chế biến sẵn, không che đậy cẩn thận, bảo quản không đúng điều kiện hoặc để thức ăn trong thời gian dài ở nhiệt độ không phù hợp còn có thể tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển. Đặc biệt, việc sử dụng chung dụng cụ cho thực phẩm sống và chín làm tăng nguy cơ nhiễm chéo, ảnh hưởng đến sức khỏe người sử dụng.

Toàn tỉnh hiện có 1.996 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm và dịch vụ ăn uống thuộc tuyến xã quản lý. Riêng phường Điện Biên Phủ và phường Mường Thanh có khoảng 500 cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố. Theo phân cấp quản lý, hằng năm, các phường chủ động xây dựng kế hoạch, phối hợp với cơ quan chức năng tổ chức kiểm tra, giám sát, đồng thời yêu cầu các hộ kinh doanh ký cam kết bảo đảm ATTP. Tuy nhiên, việc quản lý các cơ sở này vẫn gặp không ít khó khăn.

Người dân mua đồ ăn chín gần khu vực chợ Mường Thanh, phường Điện Biên Phủ.

Thức ăn đường phố đáp ứng nhu cầu ăn uống nhanh, thuận tiện, đồng thời tạo sinh kế cho nhiều người dân. Tuy nhiên, sự tiện lợi chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng với các điều kiện bảo đảm an toàn. Từ đầu năm đến nay, trên địa bàn tỉnh chưa ghi nhận vụ ngộ độc liên quan đến thức ăn đường phố. Dù vậy, những bất cập trong chế biến, bảo quản và phục vụ vẫn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Để phòng ngừa ngộ độc, bên cạnh sự vào cuộc của cơ quan chức năng, người bán cần nâng cao trách nhiệm, người mua chủ động hơn trong lựa chọn thực phẩm; công tác quản lý cần được duy trì thường xuyên, phù hợp với thực tế kinh doanh tại từng địa bàn.