Biến động giá năng lượng ở châu Âu sau 4 năm chiến tranh Nga - Ukraine

Ảnh minh họa - Ảnh: AP/Euronews.

Trước khi xung đột nổ ra, Nga là nguồn cung cấp khoảng 40% lượng nhập khẩu khí đốt qua đường ống của Liên minh châu Âu (EU). Tuy nhiên, đến năm 2025, con số này đã giảm mạnh xuống chỉ còn khoảng 6% do các biện pháp trừng phạt, cấm vận và nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung năng lượng của EU.

Trong bối cảnh này như vậy, giá điện và khí đốt dân cư tại châu Âu đã có những thay đổi lớn. Theo dữ liệu mới nhất từ cơ quan thống kê Eurostat của EU, từ nửa đầu năm 2021 đến nửa đầu năm 2025, giá điện hộ gia đình tại EU đã tăng 30%, từ 22 euro cent /kWh lên 28,7 euro cent/kWh. Trong cùng khoảng thời gian, giá khí đốt tự nhiên đã tăng 79%, từ 6,4 euro cent/kWh lên 11,4 euro cent/kWh.

Một trong những công cụ quan trọng để theo dõi sự biến động của giá năng lượng ở châu Âu là Chỉ số Giá năng lượng hộ gia đình (HEPI), được tổng hợp bởi cơ quan Energie-Control Austria, MEKH và VaasaETT.

Dữ liệu HEPI mới nhất tính đến tháng 1/2026 cho thấy giá điện dân cư đã tăng 5% tại thủ đô các nước thành viên EU trong thời gian 4 năm từ tháng 1/2022 đến tháng 1/2026.

Tuy nhiên, nếu tính trong thời gian 5 năm từ tháng 1/2021 đến tháng 1/2026, mức tăng đã lên tới 38%, cho thấy phần lớn sự tăng giá đã diễn ra trong thời gian trước chiến tranh. Đặc biệt, một số thành phố đã chứng kiến mức tăng giá điện vượt trội, như Vilnius với mức tăng hơn gấp đôi (102%), Bucharest (88%), Bern (86%), Kyiv (77%), Amsterdam (75%), Riga (74%), Brussels (67%) và London (64%).

Ngược lại, chỉ có hai thủ đô châu Âu ghi nhận sự giảm giá trong giai đoạn này: Copenhagen (-16%) và Budapest (-8%).

Trong số các thủ đô của 5 nền kinh tế lớn nhất châu Âu, London (64%) và Rome (54%) ghi nhận mức tăng lớn, trong khi Madrid (13%) và Berlin (15%) có mức tăng nhỏ nhất, còn Paris (31%) vẫn dưới mức tăng trung bình 38% của EU.

Các chuyên gia tại Viện Chính sách năng lượng và khí hậu châu Âu (IEECP) cho rằng cơ cấu điện năng đóng vai trò quan trọng trong việc các quốc gia bị ảnh hưởng như thế nào.

Ở một số quốc gia như Tây Ban Nha, năng lượng gió, mặt trời và thủy điện chiếm tỷ trọng lớn trong sản xuất điện. Các nước Bắc Âu cũng hưởng lợi từ sản lượng năng lượng tái tạo mạnh mẽ, bao gồm thủy điện, địa nhiệt và gió, giúp giảm thiểu sự phụ thuộc vào sự biến động giá nhiên liệu hóa thạch.

Khi so sánh giữa tháng 1/2022 với tháng 1/2026, bức tranh có phần khác biệt, với một số thành phố ghi nhận sự giảm giá điện trong giai đoạn 4 năm này, dẫn đầu là Copenhagen (-44%). London (-22%), Madrid (-17%), Berlin (-14%) và Rome (-4%).

Trái lại, giá điện tại Paris tăng 21% trong cùng khoảng thời gian. Vilnius ghi nhận mức tăng cao nhất trong EU (70%), trong khi Kyiv (87%) đứng đầu danh sách tổng thể.

Về giá khí đốt tự nhiên, từ tháng 1/2022 đến tháng 1/2026, giá khí đốt dân cư chỉ giảm 1% tại các thủ đô EU. Một số thành phố ghi nhận sự giảm giá đáng kể, bao gồm Berlin (-41%), Brussels (-40%) và Athens (-40%). Ngược lại, một số thành phố chứng kiến sự tăng giá mạnh, dẫn đầu là Riga (89%), tiếp theo là Warsaw (55%) và Lisbon (55%).

Dữ liệu giá khí đốt từ tháng 1/2021 không có sẵn, vì lần công bố gần nhất trước năm 2022 là dữ liệu của tháng 11/2021. Nếu dùng dữ liệu đó để so sánh, có thể thấy giá khí đốt đã tăng mạnh từ trước khi chiến tranh xảy ra, tương tự như diễn biến giá điện.

Từ tháng 11/2021 đến tháng 1/2026, giá khí đốt tại các thủ đô EU đã tăng 24%. Warsaw ghi nhận mức tăng lớn nhất (88%), tiếp theo là Bratislava (85%), Lisbon (77%) và Prague (70%). Một số thành phố ghi nhận sự giảm giá, dẫn đầu là Kyiv (-35%), tiếp theo là Bucharest (-33%) và Brussels (-18%).

Trong số các thủ đô của các nền kinh tế lớn nhất, London (-13%) là thủ đô duy nhất ghi nhận sự giảm giá khí đốt trong khoảng thời gian trên. Berlin (39%) và Paris (28%) là những thành phố có mức tăng giá khí đốt cao hơn mức trung bình của EU, trong khi mức tăng đạt 16% tại Madrid và 23% tại Rome.

Cũng như giá điện, giá khí đốt tự nhiên đã tương đối ổn định trong thời gian năm qua tính đến đầu năm 2026.

Amsterdam là một trong những thành phố có giá điện và khí đốt biến động nhất trong giai đoạn đầu của cuộc khủng hoảng năng lượng châu Âu. Các nhà nghiên cứu của IEECP cho rằng giá khí đốt tăng tại Hà Lan là do việc đình chỉ sản xuất tại mỏ khí Groningen do nguy cơ động đất. Họ cũng cho biết một số quốc gia, bao gồm Đức và Áo, phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu khí đốt từ Nga, và sự phụ thuộc này đã đóng vai trò trong sự leo thang giá khí đốt tại các quốc gia đó trong cuộc khủng hoảng.

Điệp Vũ