Biến không gian hội chợ - triển lãm thành sản phẩm du lịch: Cần tư duy tích hợp đa giá trị

Cực tăng trưởng mới của kinh tế dịch vụ

Tại tọa đàm “Biến không gian hội chợ - triển lãm thành sản phẩm du lịch đắt giá” sáng 20/3, do Khoa Kiến trúc và Quy hoạch (Trường Đại học Xây dựng Hà Nội) và Trung tâm Nghiên cứu phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam (S-DCI) tổ chức, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, GS.TS Trần Thọ Đạt, nhấn mạnh, việc phát triển không gian hội chợ - triển lãm thành sản phẩm du lịch không chỉ là câu chuyện khai thác hạ tầng, mà là chuyển đổi mô hình tăng trưởng trong lĩnh vực dịch vụ, dựa trên tài nguyên văn hóa và sáng tạo.

Trung tâm Hội chợ Triển lãm Quốc gia từng tổ chức các sự kiện triển lãm, nghệ thuật trong thời gian vừa qua. Nguồn: VEC

Ông cho rằng, trong thời gian dài, các trung tâm triển lãm tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh… chủ yếu vận hành theo mô hình phục vụ sự kiện đơn lẻ, giá trị phụ thuộc vào tần suất tổ chức hội chợ và quy mô doanh nghiệp tham gia. Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế chuyển sang dựa trên trải nghiệm và sáng tạo, cách tiếp cận này đã bộc lộ nhiều hạn chế. "Cốt lõi là phải chuyển từ tư duy coi hội chợ - triển lãm là hạ tầng phục vụ sự kiện sang nền tảng tạo giá trị tổng hợp, vận hành liên tục, tích hợp kinh tế - văn hóa - du lịch".

Lấy ví dụ Trung tâm Hội chợ Triển lãm Quốc gia (VEC) tại Cổ Loa, Hà Nội, GS.TS Trần Thọ Đạt xem đây là cơ hội để hình thành cực tăng trưởng mới của kinh tế dịch vụ, đồng thời trở thành biểu tượng phát triển công nghiệp văn hóa nếu có mô hình vận hành phù hợp.

Ông Nguyễn Văn Tài, Trưởng Ban Lữ hành, Câu lạc bộ Lữ hành UNESCO phát biểu ý kiến tại tọa đàm

Đồng quan điểm, Trưởng Ban Lữ hành, Câu lạc bộ Lữ hành UNESCO Nguyễn Văn Tài liên hệ nhiều trung tâm triển lãm trên thế giới đã phát triển theo hệ sinh thái tích hợp giữa triển lãm, du lịch, giải trí, công nghệ và các hoạt động trải nghiệm, như: Fiera Milano (Italy), Frankfurt Messe (Đức), Dubai World Trade Centre (UAE), Tokyo Big Sight (Nhật Bản), National Exhibition and Convention Center (Thượng Hải, Trung Quốc)…

Theo ông, VEC cũng có quy mô tổ chức các sự kiện triển lãm quốc tế, và thực tế đã chứng minh từ thành công trong năm qua. VEC cũng sở hữu nền tảng cần có để trở thành điểm đến du lịch. Song để đáp ứng yếu tố cần đủ của một sản phẩm du lịch đắt giá sẽ còn là bài toán lớn đặt ra nhiều vấn đề phải giải quyết. Trong đó, đầu tiên là những nghiên cứu đầy đủ hành vi và nhu cầu của du khách hiện nay.

Hướng tới hệ sinh thái trải nghiệm, vận hành linh hoạt và liên tục

Mong muốn xây dựng VEC thành một sản phẩm du lịch, ông Nguyễn Văn Tài cho rằng, nơi đây cần thiết phải để các doanh nghiệp khảo sát, vận hành trải nghiệm, nghiên cứu tổ chức các show trình diễn bởi các đạo diễn tên tuổi, có đầu tư xứng tầm để tạo nên những sân khấu hoành tráng, có tác động và hút khách. Khi tạo ra các không gian hoạt động với tần suất liên tục, chất lượng, VEC hoàn toàn có thể giải quyết được bài toán nhu cầu trải nghiệm của du khách như cách làm của thế giới.

Đề xuất để VEC có thể phát triển theo mô hình phát triển du lịch MICE (du lịch kết hợp hội thảo, hội nghị, khen thưởng, sự kiện), theo TS. Lê Minh Khuê, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, nên tận dụng lợi thế vị trí chiến lược khi địa điểm này nằm cạnh di tích quốc gia đặc biệt Thành Cổ Loa, gần trung tâm Hà Nội và các làng nghề truyền thống. “Không gian văn hóa Cổ Loa mang giá trị song hành, vừa cổ kính, vừa hiện đại, do đó hệ thống sản phẩm du lịch đặc thù cần được xây dựng dựa trên 3 trụ cột: nền tảng di sản bản sắc, liên kết công nghệ sáng tạo và tính bền vững của cộng đồng.

Đại biểu trình bày ý kiến tại tọa đàm. Ảnh: HS

Để VEC thực sự trở thành "điểm đến du lịch có giá trị với hệ sinh thái checkin được - có trải nghiệm - được thưởng thức" thay vì chỉ là "không gian cho thuê" đơn thuần, TS. Lê Minh Khuê góp ý: cần thực hiện đồng bộ các giải pháp gồm cơ chế chính sách, liên kết mạng lưới với các hãng lữ hành, doanh nghiệp tư nhân, cơ sở giáo dục đào tạo. Đồng thời, kết nối với các điểm đến du lịch hỗ trợ lẫn nhau. Mô hình kết hợp linh hoạt giữa du lịch sự kiện, công nghệ số và bản sắc di sản Cổ Loa sẽ là chìa khóa để giữ chân du khách, gia tăng mức chi tiêu và quảng bá thương hiệu quốc gia.

Khẳng định giá trị điểm đến không chỉ ở dịch vụ đơn lẻ mà ở trải nghiệm tổng hợp, Phó Chủ tịch Hiệp hội du lịch Hà Nội Nguyễn Tiến Đạt kỳ vọng VEC sẽ là điểm đến thu hút khách không chỉ khi tổ chức sự kiện, bởi xung quanh đây có hệ sinh thái, trung tâm mua sắm, đường giao thông kết nối với các khu vực thuận tiện.

Phó Chủ tịch Hiệp hội du lịch Hà Nội Nguyễn Tiến Đạt góp ý tại tọa đàm

Cũng theo ông Đạt, VEC cần thiết tổ chức các show diễn trong nước dành cho số đông, thu hút lượng khách lớn mà vẫn đem lại doanh thu cao; kết nối tổ chức show diễn khu vực và quốc tế; thiết kế các hội chợ chuyên ngành vượt khỏi quy mô trong nước nhằm thu hút người mua, người bán quốc tế… Yêu cầu đặt ra là tổ chức không gian linh hoạt và vận hành liên tục.

Từ các đề xuất tại tọa đàm, GS.TS Trần Thọ Đạt cho rằng thời gian tới, cần tiếp tục hoàn thiện cơ sở lý luận và mô hình phát triển VEC phù hợp với điều kiện Việt Nam, trên cơ sở tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế. Nghiên cứu, đề xuất các cơ chế chính sách thí điểm, coi đây như một mô hình thử nghiệm trong phát triển công nghiệp văn hóa. Đặc biệt, cần tăng cường liên kết giữa các địa phương, các ngành và các doanh nghiệp để hình thành chuỗi sản phẩm và thị trường đủ lớn.

"Có thể nói, nếu được triển khai một cách bài bản và có tầm nhìn dài hạn, Trung tâm Hội chợ Triển lãm Quốc gia có thể trở thành một điểm đến du lịch mới, biểu tượng cho sự chuyển đổi mô hình phát triển của Việt Nam trong giai đoạn tới", GS.TS Trần Thọ Đạt nói.

Hương Sen