Biến mùn cưa keo tràm thành nấm sạch

 Chị Phượng chăm sóc, kiểm tra quá trình phát triển của nấm.

Tìm cách khởi nghiệp

Tốt nghiệp Trường Đại học Khoa học Huế, ngành công nghệ sinh học, Trần Thị Phượng từng làm việc đúng chuyên ngành cho một số công ty ở TP. Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, công việc với thời gian gò bó khiến Phượng nhiều lần suy nghĩ trở về Huế, tự tạo dựng công việc phù hợp với chuyên môn.

Qua tìm hiểu, Phượng nhận thấy nhu cầu sử dụng nấm tại Huế khá lớn, từ các gia đình đến nhà hàng, quán ăn. Trong khi đó, địa phương có nguồn mùn cưa keo tràm khá phong phú. Nếu tận dụng được nguồn nguyên liệu này sẽ giúp giảm chi phí, chủ động nguồn cung thay vì phụ thuộc vào mùn cưa cao su từ các địa phương lân cận, có giá thành cao và nguồn cung biến động.

Mùn cưa keo tràm có tinh dầu và một số chất có khả năng ức chế sự phát triển của nấm. Từ kiến thức chuyên môn, Phượng cùng Đinh Văn Hào nghiên cứu, thử nghiệm phương pháp xử lý nguyên liệu bằng vi sinh nhằm giảm các chất ức chế, tạo môi trường phù hợp cho nấm phát triển.

 “Khó nhất lúc đầu là mình biết về công nghệ sinh học nhưng khi đưa vào sản xuất thực tế lại có rất nhiều vấn đề phát sinh. Phải thử nghiệm nhiều lần, theo dõi từng giai đoạn sinh trưởng của nấm mới tìm được cách làm phù hợp”, Phượng chia sẻ.

Sau những thử nghiệm bước đầu cho kết quả khả quan, Trần Thị Phượng mạnh dạn đầu tư 2 nhà trại. Đầu năm 2025, chị tiếp tục đầu tư xưởng chế biến và đến tháng 3/2025 đăng ký hộ kinh doanh Trại nấm Nhà Mít (Organic).

Những ngày đầu khởi nghiệp, ngoài khó khăn về kỹ thuật, vốn đầu tư thì đầu ra cũng là bài toán khiến Phượng lo lắng. Nấm lại là sản phẩm tươi, khó bảo quản lâu; có lúc sản lượng thu hoạch nhiều nhưng đầu ra chưa ổn định, Phượng phải tìm nhiều cách để tiêu thụ.

Thay vì chỉ bán nấm tươi, Phượng chuyển hướng đa dạng hóa sản phẩm, cung cấp phôi, nấm giống và nghiên cứu chế biến sâu. Chả chay từ nấm cũng là một trong những sản phẩm của cơ sở Trại nấm Nhà Mít bước đầu được thị trường đón nhận, góp phần nâng giá trị nguyên liệu.

Hướng đến mô hình sản xuất nông nghiệp gắn với du lịch

Với Trần Thị Phượng, sản xuất nấm không chỉ nhằm tạo sinh kế cho gia đình mà còn hướng đến xây dựng mô hình có khả năng liên kết, nhân rộng. Định hướng của Trại nấm Nhà Mít là cung cấp phôi, chuyển giao kỹ thuật nuôi trồng, kết nối tiêu thụ và hỗ trợ người dân cùng tham gia sản xuất.

Hiện cơ sở tạo việc làm thường xuyên cho 4 lao động địa phương, chủ yếu ở các khâu đóng phôi, chăm sóc, thu hoạch, đóng gói và vận chuyển. Đến nay, Phượng có 2 trại nấm, mỗi lứa sản xuất hơn 20.000 bịch. Cơ sở vừa trồng nấm thương phẩm, vừa cung cấp phôi nấm, nấm giống cho các hộ có nhu cầu. Sau khi trừ chi phí, mô hình mang lại thu nhập khoảng 700 triệu đồng mỗi năm. Nguồn thu được Phượng và Hào tiếp tục tái đầu tư để mở rộng sản xuất.

Hiện, Phượng đang xây dựng thêm trại nấm thứ 3 trồng nấm linh chi với quy mô 20.000 bịch, kết hợp tham quan, trải nghiệm, hướng đến mô hình sản xuất nông nghiệp gắn với du lịch.

Cùng với mở rộng quy mô, Phượng chú trọng ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý. Các lô phôi được quản lý bằng mã QR để theo dõi nguồn gốc, ngày sản xuất, số lượng và quá trình chăm sóc. Một số khâu như tưới, cấp ẩm cũng từng bước được tự động hóa, giúp kiểm soát điều kiện sản xuất.

Bà Hà Thị Thanh Thủy, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Hội LHPN phường Dương Nỗ đánh giá, Trần Thị Phượng là phụ nữ trẻ có kiến thức chuyên môn và tinh thần mạnh dạn khởi nghiệp. Điểm đáng ghi nhận là Phượng biết vận dụng kiến thức vào sản xuất, nghiên cứu xử lý nguyên liệu, phát triển phôi, sản phẩm chế biến và ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý. Mô hình có thể tạo thêm việc làm, nâng thu nhập cho người dân. Dự án “Nấm bào ngư xám - Từ xử lý vi sinh đến mùn cưa keo tràm” của Trần Thị Phượng và Đinh Văn Hào đã đoạt giải Khuyến khích cuộc thi “Phụ nữ khởi nghiệp - Hành trình chuyển đổi số” năm 2026. Hội LHPN phường sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ kết nối, giới thiệu sản phẩm và tạo điều kiện để mô hình tiếp cận các chương trình hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp.