Kiểm soát an toàn thực phẩm từ vùng trồng đến thị trường

Sơ chế rau tại Hợp tác xã Rau quả sạch Chúc Sơn (phường Chương Mỹ). Ảnh: Đỗ Tâm

Chuẩn hóa vùng trồng, tạo ra nông sản an toàn

Theo Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội Lưu Thị Hằng, vụ xuân năm 2026, ngành Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội triển khai 10 mô hình SRI kết hợp cấy máy theo hướng hữu cơ, giảm phát thải khí nhà kính, với quy mô 50ha/mô hình. Tổng diện tích ứng dụng hệ thống thâm canh lúa cải tiến (SRI) của thành phố đạt 65.407,9ha trên tổng số 78.261,5ha, tương đương 83,58%. Trong đó, ứng dụng SRI toàn phần đạt 13,06%, ứng dụng từng phần đạt 70,52%.

Cùng với lúa, rau là một trong những nhóm nông sản được Hà Nội tập trung xây dựng vùng sản xuất an toàn. Thực hiện Kế hoạch số 320/KH-UBND ngày 27-11-2025 về phát triển các vùng sản xuất rau an toàn, tập trung, bảo đảm truy xuất nguồn gốc gắn với chế biến và thị trường tiêu thụ đến năm 2030, ngành Nông nghiệp và Môi trường đã rà soát hiện trạng sản xuất trên địa bàn để định hướng xây dựng các vùng nguyên liệu tập trung. Diện tích trồng rau lớn nhất trong một vụ của Hà Nội khoảng 14.250ha, trong đó, diện tích rau chuyên canh tập trung đạt 5.519ha tại 269 vùng. Đây là nguồn lực quan trọng để thành phố tổ chức lại sản xuất, xây dựng các vùng nguyên liệu có quy mô, ổn định về sản lượng và bảo đảm chất lượng phục vụ thị trường.

Từ nền tảng vùng sản xuất, Hà Nội đang đẩy mạnh áp dụng các quy trình sản xuất an toàn theo các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP. Tại một số xã như: Sơn Đồng, Chuyên Mỹ, Hát Môn, Hồng Sơn, Hưng Đạo, Xuân Mai, Yên Nghĩa đã triển khai mô hình sản xuất rau, củ, quả an toàn. Tổng diện tích sản xuất theo các tiêu chuẩn hữu cơ, VietGAP, GlobalGAP đạt 107,49ha.

Bên cạnh việc áp dụng các bộ tiêu chí, tiêu chuẩn, một trong những yêu cầu quan trọng để nâng cao giá trị nông sản hiện nay là minh bạch thông tin về quá trình sản xuất. Bởi vậy, cùng với chuẩn hóa vùng trồng, Hà Nội đang từng bước đưa công nghệ vào quản lý và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Đồng thời, đẩy mạnh thực hiện Kế hoạch số 60/KH-SNNMT ngày 3-4-2026 của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội về thí điểm quản lý an toàn thực phẩm ở các vùng sản xuất rau an toàn tập trung tại Văn Đức (xã Bát Tràng) và Tráng Việt (xã Mê Linh). Theo Phó Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Văn Đức (xã Bát Tràng) Đinh Thị Luyến, với diện tích gần 285ha sản xuất, trong đó khoảng hơn 200ha trồng rau và 30ha sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, cán bộ của xã Bát Tràng phối hợp với các tổ trưởng sản xuất kiểm tra đồng ruộng, nhắc nhở các hộ dân ghi chép nhật ký sản xuất để phục vụ truy xuất nguồn gốc. Rau của hợp tác xã cung cấp ra thị trường đều được dán tem có mã QR trên từng gói sản phẩm, giúp người tiêu dùng dễ dàng kiểm tra thông tin vùng trồng, quy trình sản xuất và đơn vị cung ứng.

Tăng cường giám sát, mở đường cho nông sản vươn xa

Để bảo đảm an toàn nông phẩm, theo Kế hoạch số 348/KH-UBND về tăng cường kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm đối với sản phẩm trồng trọt trên địa bàn Thủ đô, thành phố còn mở đợt cao điểm kiểm tra, giám sát được triển khai từ tháng 8 đến tháng 12-2026 và sau đó tiếp tục được duy trì thường xuyên. Điểm đáng chú ý là công tác kiểm tra, giám sát lần này được gắn với việc quy hoạch và chuẩn hóa vùng nguyên liệu.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường cho biết, Kế hoạch số 348/KH-UBND của UBND thành phố xác định rõ quan điểm kiên quyết xử lý nghiêm mọi hành vi vi phạm, đồng thời công khai, minh bạch thông tin nhằm bảo vệ quyền lợi người dân và lập lại trật tự trên thị trường. Kết quả kiểm tra, giám sát sẽ không chỉ được sử dụng để phát hiện và xử lý từng vụ việc cụ thể. Cơ quan quản lý sẽ tổng hợp, phân tích nguy cơ, điều tra nguyên nhân nhằm xác định những nhóm sản phẩm hoặc công đoạn trong chuỗi sản xuất, kinh doanh có nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Đối với sản phẩm vi phạm có nguồn gốc từ Hà Nội, cơ quan lấy mẫu sẽ thông báo cho cơ sở sản xuất và đơn vị liên quan, yêu cầu tổ chức truy xuất nguồn gốc sản phẩm không bảo đảm an toàn thực phẩm. Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội sẽ kiểm tra việc thực hiện truy xuất và xử lý theo quy định. Với những mẫu vi phạm có nguồn gốc từ các tỉnh, thành phố khác, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội sẽ thông báo cho cơ quan quản lý chuyên ngành tại địa phương để phối hợp kiểm tra, truy xuất và xử lý.

Bên cạnh công tác kiểm tra, thành phố cũng đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến kiến thức, hướng dẫn thực hành an toàn thực phẩm cho tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng. Tuy nhiên, để sản phẩm nông nghiệp của Thủ đô thực sự đáp ứng yêu cầu của thị trường trong và ngoài nước, yếu tố cốt lõi vẫn là bảo đảm an toàn thực phẩm trong toàn bộ quá trình sản xuất từ khâu trồng trọt, chăn nuôi đến chế biến, sản xuất, vận chuyển...