Biến phụ phẩm nông nghiệp thành “lá chắn sinh học”

Bể ủ phụ phẩm nông nghiệp của người dân xã Thành Vinh.

Trên cánh đồng sản xuất rau màu xã Hoằng Giang với diện tích khoảng 137ha đa dạng các loại rau theo mùa, số lượng lá rau, củ hỏng, thân cây... loại bỏ sau mỗi lứa thu hoạch khá lớn. Thay vì vứt bỏ như trước kia, một số hộ dân đã thu gom làm nguyên liệu sản xuất phân hữu cơ phục vụ cho vụ rau tiếp theo. Đang chăm sóc những luống rau xanh mơn mởn sắp đến ngày thu hoạch, anh Cao Xuân Nghĩa, người dân xã Hoằng Giang, cho biết: “Sau mỗi vụ thu hoạch, thân và lá rau còn tươi tôi thu gom, làm sạch, cắt nhỏ rồi xử lý với vôi bột trước khi phối trộn cùng chế phẩm vi sinh, rỉ đường và một số dưỡng chất cần thiết. Sau khoảng 45 ngày, toàn bộ phế phụ phẩm phân hủy thành phân hữu cơ, sử dụng để nuôi dưỡng những luống rau trong vụ mới. Sau một thời gian sử dụng loại phân bón hữu cơ này, tôi nhận thấy không chỉ giảm được chi phí sản xuất mà đất trồng ngày càng tơi xốp, giữ ẩm tốt hơn...”.

Không chỉ riêng vùng rau xã Hoằng Giang, nhiều nông dân trên địa bàn tỉnh cũng đã tận dụng phế phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất phân hữu cơ. Từ đó, không chỉ giúp đất giữ được độ màu mỡ lâu dài, rau màu sinh trưởng khỏe và ổn định, hạn chế sự phụ thuộc vào phân bón hóa học mà còn giảm khoảng 60% chi phí sản xuất. Nhất là, việc tận dụng phụ phẩm đã tạo ra một vòng tuần hoàn trong sản xuất. Phụ phẩm của vụ trước có thể trở thành nguồn dinh dưỡng cho vụ sau; chất thải chăn nuôi được xử lý thành phân hữu cơ; nguồn phân này lại quay trở lại đồng ruộng, giảm lượng chất thải phải đưa ra môi trường.

Tại trang trại chăn nuôi lợn của ông Đào Duy Lực, xã Lưu Vệ, chất thải từ chăn nuôi sẽ được thu xuống bể lắng, sau đó sẽ xử lý tách ép chất bã là chất thải rắn. Từ đây, ông Lực sẽ ủ với men vi sinh, vôi, than hoạt tính tạo nên lượng phân hữu cơ có hàm lượng dinh dưỡng cao, giảm hẳn mùi hôi, tơi xốp, bón cho cây trồng xung quanh trang trại. Từ đó, giúp kiểm soát tốt môi trường chăn nuôi, hạn chế phát sinh dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe vật nuôi.

Tại các trang trại, gia trại chăn nuôi gà, người dân thường lấy vỏ trấu, rơm rạ... làm lớp đệm lót để trộn men sinh học Balasa N01 giúp chất thải được phân hủy, giảm khí độc và mùi hôi. Bên cạnh đó, hệ vi sinh vật trong chuồng nuôi luôn giúp duy trì cân bằng hệ sinh thái theo hướng có lợi cho vật nuôi, ức chế vi sinh vật gây bệnh hoặc có hại bảo vệ đàn gà.

Theo ông Lê Ngọc Thông, Phó Chủ tịch Hội Làm vườn và Trang trại tỉnh Thanh Hóa: “Việc tận dụng và xử lý phụ phẩm nông nghiệp phù hợp với yêu cầu phát triển nông nghiệp an toàn; không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn nâng cao “sức khỏe” đất, cây trồng, chất lượng nông sản, hạn chế dịch bệnh trong chăn nuôi... Tuy nhiên, người dân cần lưu ý, để phụ phẩm nông nghiệp trở thành nguồn phân hữu cơ an toàn, quá trình ủ cần được thực hiện đúng kỹ thuật, từ khâu lựa chọn, xử lý nguyên liệu đến kiểm soát độ ẩm, nhiệt độ và thời gian phân hủy. Nhất là, chỉ sử dụng sản phẩm sau khi đã hoai mục hoàn toàn, qua đó hạn chế nguy cơ phát sinh mầm bệnh và bảo đảm an toàn cho đất, cây trồng và sử dụng chế phẩm sinh học theo hướng dẫn. Để phương pháp này được nhân rộng, các địa phương cần tăng cường hướng dẫn kỹ thuật ủ phụ phẩm cho người dân; khuyến khích xây dựng những mô hình sản xuất tuần hoàn, hữu cơ và ứng dụng công nghệ vi sinh... Khi những mô hình này chứng minh được hiệu quả kinh tế và môi trường, sẽ tạo động lực để người dân thay đổi thói quen sản xuất”.