Biệt kích Iran đột kích lên tàu đi qua eo biển Hormuz, tuyên bố phong tỏa nghiêm ngặt

Động thái này diễn ra sau khi các cuộc đàm phán hòa bình với Iran mà Mỹ hy vọng sẽ mở ra hành lang vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới qua eo biển này đã đổ vỡ.

Đài truyền hình nhà nước Iran đã phát sóng đoạn phim cho thấy các binh sĩ đi trên một chiếc xuồng cao tốc màu xám áp sát tàu MSC Francesca, leo lên thang dây lên thân tàu vung súng trường.

Đoạn phim được lồng nhạc nền theo phong cách phim hành động và không có lời bình luận, cũng bao gồm cảnh quay của một tàu khác là tàu Epaminondas. Iran tuyên bố đã bắt giữ cả hai tàu vào ngày 22/4 và cáo buộc chúng cố gắng vượt qua eo biển mà không có giấy phép.

Phó chủ tịch quốc hội Iran - Hamidreza Hajibabaei cho biết khoản thu đầu tiên từ phí di chuyển mà Iran hiện đang thu từ các tàu sử dụng eo biển này đã được chuyển vào tài khoản của ngân hàng trung ương. Ông không cung cấp thêm chi tiết về người đã trả tiền, khi nào hoặc số tiền là bao nhiêu.

Luồng tàu di chuyển qua eo biển Hormuz nhìn từ vệ tinh - Ảnh: Reuters

Chánh án Tòa án tối cao Iran - Gholamhossein Mohseni-Ejei cho biết các tàu buôn đi qua eo biển "trái phép" phải đối mặt với pháp luật. Các tàu cao tốc và máy bay không người lái trên biển của Iran đang ẩn náu trong các hang động một hòn đảo gần cửa eo biển và ngăn cản Hải quân Mỹ tiếp cận.

Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz đối với các tàu không phải của mình kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến tranh vào tháng 2, dường như vẫn kiểm soát được tuyến đường thủy quan trọng này kể từ khi các cuộc đàm phán hòa bình vào phút chót với Mỹ bị hủy bỏ hôm 21/4, vài giờ trước khi lệnh ngừng bắn hai tuần với Mỹ hết hạn.

Tehran cho biết họ sẽ không xem xét việc mở cửa eo biển, vốn thường là tuyến đường vận chuyển 1/5 lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng toàn cầu, cho đến khi Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với hoạt động vận chuyển hàng hải của Iran.

Theo các nguồn tin vận tải và an ninh, quân đội Mỹ đã chặn bắt ít nhất ba tàu chở dầu mang cờ Iran ở vùng biển châu Á và đang điều hướng chúng tránh xa các vị trí gần Ấn Độ, Malaysia và Sri Lanka.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã hủy bỏ các lời đe dọa tái khởi động các cuộc tấn công vào Iran trong những giờ cuối cùng của thỏa thuận ngừng bắn hôm 21/4 nhưng từ chối dỡ bỏ lệnh phong tỏa. Chưa có sự gia hạn chính thức nào đối với thỏa thuận ngừng bắn, và chưa có kế hoạch nào được công bố cho các cuộc đàm phán tiếp theo.

Pakistan - quốc gia đã đứng ra làm trung gian tổ chức cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran hồi đầu tháng này và đang chuẩn bị tổ chức vòng đàm phán thứ hai trước khi bị hủy bỏ vào ngày 21/4 vẫn đang liên lạc với cả hai bên, theo một nguồn tin chính phủ Pakistan cho biết.

Nguồn tin Pakistan cho biết các quan chức Iran vẫn từ chối cam kết cử phái đoàn đến đàm phán, viện dẫn lệnh cấm vận của Mỹ và các lý do khác.

"Hôm qua, các nhà ngoại giao từ nhiều nước đã gặp gỡ các nhà chức trách Pakistan khác nhau và hỏi về thời gian dự kiến cho vòng đàm phán tiếp theo, nhưng họ rõ ràng không thể đưa ra bất kỳ khung thời gian nào" - nguồn tin Pakistan cho biết.

Iran đã công khai tuyên bố sẵn sàng đàm phán về nguyên tắc nhưng lệnh cấm vận của Mỹ và những yêu cầu không nhất quán từ Washington đã khiến họ không thể cam kết.

"Các ông đã không đạt được mục tiêu của mình thông qua hành động gây hấn quân sự và cũng sẽ không đạt được chúng bằng cách bắt nạt. Cách duy nhất là công nhận quyền của người dân Iran” - người đứng đầu nhóm đàm phán của Iran - Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf viết trên mạng xã hội hôm 22/4.

Mỹ dự kiến sẽ tổ chức vòng đàm phán thứ hai giữa Israel và Li-băng vào ngày 23/4, trong đó Li-băng tìm cách gia hạn lệnh ngừng bắn đạt được tuần trước trong cuộc chiến song song với cuộc chiến tranh Iran.

Iran cho rằng việc duy trì lệnh ngừng bắn ở Li-băng là điều kiện tiên quyết cho các cuộc đàm phán rộng hơn với Mỹ.