Bình Thủy: Trăm năm hồn đất cù lao

Lễ hội của cộng đồng

Nằm bên dòng sông Hậu hiền hòa, ngăn cách với đất liền bởi con xép Năng Gù quanh năm lặng sóng, vùng đất Bình Thủy mang những giá trị văn hóa đặc trưng của xứ cù lao. Với người dân địa phương, những ngày cúng kỳ yên đình Bình Thủy từ ngày 8 đến 11/5 âm lịch hằng năm là dịp đặc biệt. Đây không chỉ là lúc người ta cầu bình an mà còn là dịp để gặp gỡ, cố kết cộng đồng.

Ông Văn Tăng - Trưởng Ban Quý tế đình thần Bình Thủy cho biết: “Lễ kỳ yên là lúc đình đón khách đông nhất trong năm. Những ngày lễ chính, đình đón hàng chục ngàn người đến thắp hương, thể hiện lòng biết ơn đối với các bậc tiền nhân có công khai mở vùng đất này. Đó không chỉ là thói quen mà đã trở thành văn hóa của xứ cù lao Bình Thủy”.

Tham dự lễ kỳ yên đình Bình Thủy mới cảm nhận đầy đủ không khí lễ hội vô cùng đặc sắc. Trong phần lễ trang nghiêm, Ban Quý tế đình thực hiện đầy đủ các nghi lễ cổ truyền như lễ thỉnh sắc thần, lễ diễu sắc thần, lễ hành chính, lễ cúng nghinh thần, lễ xây chầu - hát bội, lễ cúng Thần nông cùng nhiều nghi thức mang đậm bản sắc văn hóa dân gian Nam Bộ.

Sau nghi thức thỉnh sắc thần là lễ diễu sắc thần quanh cù lao Bình Thủy. Người dân hai bên đường ra đón, thành kính cầu nguyện Thành hoàng và các vị tiền nhân phù hộ cho quốc thái dân an, mùa màng tươi tốt. Đã mấy trăm năm qua, nét đẹp tín ngưỡng này vẫn được bao thế hệ người dân gìn giữ đến hôm nay.

Điều làm tôi ấn tượng nhất là hình ảnh người dân nô nức đội mâm xôi, lễ vật đến dâng cúng các bậc tiền nhân rất thành kính. “Năm nào tôi cũng đội mâm xôi đến cúng Thành hoàng và các vị tiền hiền, hậu hiền. Các vị có công mở đất, là con cháu đời sau thì phải nhớ ơn”, ông Nguyễn Văn Phúc, ngụ ấp Bình Yên nói.

Trong những ngày diễn ra lễ kỳ yên, nhiều người đến đình Bình Thủy để phụ việc bếp núc, đón khách. Họ vui vẻ, xởi lởi với tất cả mọi người dù lượng khách đến khá đông. Đến đây, bạn sẽ cảm nhận mình là một phần của cộng đồng chứ không phải người phương xa đến thăm. Trong không gian cổ kính của ngôi đình, tình nghĩa ấm áp của người Bình Thủy thể hiện qua ly nước mát đơn sơ, nắm xôi giản dị và nụ cười thân tình.

Niềm vui trên sông nước

Không chỉ có phần lễ trang nghiêm, phần hội của lễ kỳ yên đình Bình Thủy hằng năm cũng đặc sắc với nhiều trò chơi dân gian hấp dẫn. Mọi người có thể cười nghiêng ngả với những màn bịt mắt đập heo đất, những pha leo cây tha mỡ bò, bịt mắt bắt vịt… của người chơi hay trầm tư, chăm chú theo dõi những ván cờ tướng của các kỳ thủ phong trào, nhưng hơn hết là sự hào hứng với bộ môn đua thuyền truyền thống.

Các đội thuyền tranh tài trên xép Năng Gù. Ảnh: THANH TIẾN

Chẳng ai nhớ rõ môn đua thuyền trong lễ kỳ yên đình Bình Thủy có từ thời nào, chỉ biết những đứa trẻ đi xem người lớn tranh tài giờ tóc lốm đốm bạc. “Lúc tôi mới 7 - 8 tuổi đã theo cha đi coi đua thuyền, giờ tôi hơn 50 tuổi lại dẫn cháu nội ra coi. Mỗi năm chỉ đua thuyền một lần, ai cũng muốn ra cổ vũ anh em trong xã thi đấu”, ông Sáu Hiền, ngụ xã Bình Mỹ nói.

Góp mặt trong dòng người đông đúc bên bờ xép Năng Gù mới thấy chất hào sảng của người An Giang. Họ sẵn sàng mời tôi chai nước suối, tặng thêm mấy miếng xoài chấm muối dù chỉ mới gặp lần đầu. Ai cũng kề vai bá cổ theo kiểu tứ hải giai huynh đệ khiến người phương xa nhanh chóng hòa đồng, không còn sự e ngại ban đầu.

Lúc các đội thuyền bắt đầu tranh tài, mọi sự chú ý đổ dồn xuống mặt nước xép Năng Gù. Khi cờ hiệu phất lên, những mái dầm tăm tắp ghim xuống nước kéo chiếc thuyền đua lướt đi trong tiếng reo hò cổ vũ vang dội của khán giả trên bờ. Năm nay, ban tổ chức đầu tư flycam để quay trực tiếp các trận tranh tài cũng để mọi người có thể xem các thuyền di chuyển từ đầu đến cuối trên đoạn đường đua 5.000m.

Càng về cuối, những cuộc đua càng hấp dẫn. Các đội vào vòng chung kết đều sở hữu những tay dầm thi đấu nhiều năm. Do đó, khán giả được chứng kiến những pha bứt tốc đã mắt, những màn so kè của các thuyền đua trên từng mét nước. Có lẽ thế hệ cha ông ngày trước cũng hào hứng như thế trong giải đua thuyền truyền thống hàng năm nên niềm đam mê cứ trải dài qua nhiều thế hệ.

Dù tranh tài quyết liệt nhưng vận động viên các đội thuyền đều vui vẻ khi gặp nhau. Họ có chung đam mê cũng như niềm tin vào sự phù hộ của Thành hoàng, các vị tiền nhân khai mở vùng đất trù phú này. Với khán giả đó là ngày của cộng đồng nên dù đội nhà thắng hay thua họ đều cổ vũ nhiệt tình.

Với địa phương, lễ hội không chỉ là sự kiện văn hóa cộng đồng mà là dấu ấn đặc trưng của vùng đất sông nước hiền hòa. “Năm nay, chúng tôi tổ chức Lễ hội Kỷ niệm 243 năm thành lập làng và đình Bình Thủy vào dịp cúng kỳ yên, với mục tiêu khẳng định giá trị văn hóa độc đáo của sự kiện này. Lễ hội tiếp tục là điểm hẹn văn hóa để người dân, du khách trở lại Bình Mỹ tham gia sự kiện độc đáo này hàng năm”, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Bình Mỹ Huỳnh Tấn Hưng cho biết.