Bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ, kiểm soát thế nào?

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội họp phiên toàn thể ở Hội trường, nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân. Ảnh: Media Quốc hội.

Trình bày Tờ trình tóm tắt về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh sự cần thiết ban hành Luật nhằm thể chế hóa các nghị quyết của Đảng về cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tinh gọn bộ máy và phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung 25/222 điều, gồm 3 điều quy định về nội dung sửa đổi, bổ sung, tổ chức thi hành và điều khoản chuyển tiếp. Theo Chính phủ, dự thảo Luật dự kiến cắt giảm 18 thủ tục hành chính và 5 điều kiện kinh doanh.

Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất bãi bỏ điều kiện kinh doanh đối với tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ. Theo đó, dự thảo Luật sửa đổi Điều 201 theo hướng không còn yêu cầu các tổ chức, cá nhân phải đáp ứng điều kiện kinh doanh dịch vụ này, mà chỉ cần thực hiện thủ tục thông báo hoạt động cung cấp dịch vụ giám định.

Tờ trình cũng nêu việc cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh được thực hiện trong bối cảnh Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP và Luật Đầu tư năm 2026 sửa đổi, theo đó đưa dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ ra khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Dự thảo Luật đã kiện toàn đầu mối quản lý Nhà nước trong hoạt động bảo hộ quyền đối với giống cây trồng. Cụ thể, sửa đổi, bổ sung theo hướng chuyển trách nhiệm quản lý Nhà nước về quyền đối với giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ. Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật đề xuất bãi bỏ thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng. Thông tin trên văn bằng bảo hộ sẽ được cập nhật thông qua thủ tục sửa đổi văn bằng.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu. Ảnh: Media Quốc hội.

Nêu quan điểm của cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu nêu rõ, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung và phạm vi điều chỉnh của dự án Luật; hồ sơ, trình tự, thủ tục xây dựng dự án Luật cơ bản bảo đảm quy định, đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, thông qua.

Tuy nhiên, đối với đề xuất bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ, cơ quan thẩm tra lưu ý đây là hoạt động có tính chuyên môn sâu. Kết luận giám định có ý nghĩa quan trọng, là một trong những chứng cứ phục vụ việc xác lập, thực thi và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng, nếu bỏ điều kiện kinh doanh mà không có cơ chế hậu kiểm cụ thể thì có thể ảnh hưởng đến chất lượng, độ tin cậy của kết luận giám định. Điều này cũng có thể gây khó khăn cho các cơ quan nhà nước trong việc lựa chọn, đánh giá kết luận giám định, nhất là khi xuất hiện những kết luận có nội dung khác nhau.

Từ đó, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ tiếp tục theo dõi, đánh giá việc thực hiện quy định sau khi sửa đổi, bổ sung để có biện pháp phù hợp nhằm kiểm soát, nâng cao chất lượng hoạt động giám định sở hữu trí tuệ.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục theo dõi quá trình thi hành để kịp thời đề xuất sửa đổi toàn diện Luật Sở hữu trí tuệ vào thời điểm phù hợp, bảo đảm sự đồng bộ với việc xây dựng Luật Bản quyền tác giả và yêu cầu chuyển đổi số.