Bổ nhiệm GS, PGS gắn với nhiệm vụ, đánh giá theo chu kỳ 3-5 năm

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn, điều kiện và quy trình bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh GS, PGS, theo hướng trao quyền chủ động cho các cơ sở giáo dục đại học. Việc bổ nhiệm sẽ gắn với nhu cầu sử dụng, vị trí việc làm và năng lực ứng viên, đồng thời siết yêu cầu về liêm chính học thuật và minh bạch trong đánh giá.

Theo dự thảo, quy trình tuyển chọn và bổ nhiệm GS, PGS được tổ chức qua các bước: thông báo tuyển chọn, tiếp nhận hồ sơ và thành lập Hội đồng đánh giá; kiểm tra điều kiện tối thiểu, xác minh hồ sơ và tổ chức phản biện; đánh giá năng lực, chấm điểm, xếp hạng và lập danh sách; công khai kết quả, giải quyết kiến nghị, lựa chọn và quyết định bổ nhiệm.

Một số công việc độc lập có thể được triển khai đồng thời nếu bảo đảm đúng trình tự xem xét kết quả, thời hạn công khai và quyền giải trình của ứng viên.

Sau khi được bổ nhiệm, GS, PGS phải thực hiện nhiệm vụ gắn với chức danh, bao gồm đào tạo, nghiên cứu, phát triển đội ngũ, xây dựng tập thể và phục vụ cộng đồng. Cơ sở đào tạo có trách nhiệm cụ thể hóa nhiệm vụ, chỉ tiêu trong văn bản giao nhiệm vụ hoặc hợp đồng làm việc, hợp đồng lao động, đồng thời bảo đảm các điều kiện cần thiết để người được bổ nhiệm hoàn thành công việc.

Việc đánh giá không dừng lại ở thời điểm bổ nhiệm mà được thực hiện thường xuyên. Cụ thể, cơ sở đào tạo theo dõi kết quả hằng năm và tổ chức đánh giá tổng thể theo chu kỳ từ 3-5 năm, căn cứ vào nhiệm vụ được giao, kết quả thực hiện và điều kiện bảo đảm.

Đáng chú ý, người được bổ nhiệm không phải tích lũy lại các thành tích bắt buộc đã sử dụng để đáp ứng điều kiện bổ nhiệm. Kết quả đánh giá được sử dụng làm căn cứ điều chỉnh nhiệm vụ, hỗ trợ phát triển chuyên môn, thực hiện chế độ hoặc xem xét miễn nhiệm.

Trường hợp không hoàn thành nhiệm vụ, cơ sở đào tạo phải thông báo cụ thể nội dung chưa đạt, xác định nguyên nhân, đề xuất biện pháp hỗ trợ và ấn định thời hạn khắc phục từ 6-12 tháng, tùy tính chất nhiệm vụ.

Dự thảo cũng quy định cụ thể các yêu cầu về phẩm chất, đạo đức và năng lực chuyên môn đối với ứng viên GS, PGS. Trong đó, liêm chính học thuật được xác định là một trong những điều kiện bắt buộc.

Theo Điều 9, ứng viên của cả hai chức danh phải đáp ứng các tiêu chuẩn chung về phẩm chất, trình độ, thâm niên và khả năng sử dụng ngoại ngữ. Cụ thể, ứng viên phải có phẩm chất, đạo đức nhà giáo, chấp hành pháp luật và các chuẩn mực liêm chính học thuật; có bằng tiến sĩ được cấp hoặc công nhận theo quy định của pháp luật Việt Nam, với chuyên môn phù hợp vị trí dự kiến bổ nhiệm.

Về thâm niên, ứng viên PGS phải có bằng tiến sĩ từ đủ 3 năm trở lên. Đối với ứng viên GS, yêu cầu là đã giữ chức danh PGS hoặc tương đương trở lên từ đủ 3 năm. Thời gian nghỉ hợp pháp không bị trừ khi tính thâm niên.

Bên cạnh đó, ứng viên phải có khả năng sử dụng ngoại ngữ trong hoạt động chuyên môn, bao gồm giảng dạy, trình bày, trao đổi, phản biện và công bố kết quả nghiên cứu bằng tiếng Anh.

Riêng ứng viên thuộc các khối ngành III, IV, V được phép sử dụng tiếng Nga, Pháp, Trung hoặc Đức thay thế tiếng Anh, nhưng vẫn phải có khả năng giao tiếp cơ bản bằng tiếng Anh.

Đặc biệt, dự thảo quy định rõ các trường hợp không được xem xét bổ nhiệm. Theo đó, ứng viên không được có kết luận vi phạm liêm chính học thuật của cơ quan có thẩm quyền trong vòng 5 năm trước ngày hết hạn nhận hồ sơ; không đang trong thời gian thi hành kỷ luật từ hình thức khiển trách trở lên; không đang bị khởi tố bị can hoặc thuộc thời hạn không được đăng ký theo quy định của pháp luật.

Đối với năng lực chuyên môn, dự thảo phân định yêu cầu đối với hai chức danh theo ba nhóm chính: giảng dạy và kết quả đào tạo; nghiên cứu, sáng tạo tri thức và uy tín khoa học; phát triển tập thể và phục vụ cộng đồng.

Ở cấp độ PGS, ứng viên phải thể hiện chuyên môn vững vàng, có đóng góp nghiên cứu độc lập, tham gia cải tiến phương pháp giảng dạy, phát triển chương trình đào tạo và hỗ trợ đồng nghiệp trong hoạt động chuyên môn.

Trong khi đó, tiêu chuẩn GS nhấn mạnh vai trò dẫn dắt và tạo ảnh hưởng học thuật. Ứng viên phải có khả năng phát triển một hướng chuyên môn, đóng góp chủ đạo vào việc sáng tạo tri thức mới, nâng cao chất lượng đào tạo, hướng dẫn nghiên cứu sinh phát triển năng lực nghiên cứu độc lập và xây dựng đội ngũ kế cận.

Xem chi tiết dự thảo Thông tư tại đây.