Bộ Tài chính chỉ ra 6 điểm nghẽn cần tháo gỡ để khơi thông nguồn lực cho doanh nghiệp

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Báo cáo trung tâm của Hội nghị - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Khu vực doanh nghiệp hiện đóng góp hơn 60% GDP

Trình bày báo cáo tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết đến hết tháng 6/2026, cả nước có gần 1,062 triệu doanh nghiệp đang hoạt động với tổng vốn đăng ký trên 30,6 triệu tỷ đồng. Khu vực doanh nghiệp hiện đóng góp hơn 60% GDP, tạo việc làm cho trên 17,6 triệu lao động và chiếm tỷ trọng chủ yếu trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu.

Trong 6 tháng đầu năm, cả nước có gần 170.000 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng 11,2% so với cùng kỳ; trong đó gần 111.700 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 22,5%. Tổng vốn đăng ký của doanh nghiệp thành lập mới đạt khoảng 1,4 triệu tỷ đồng, tăng 64,8%; vốn đăng ký bình quân đạt 12,22 tỷ đồng/doanh nghiệp, tăng 35,7%.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, tỷ lệ doanh nghiệp kinh doanh có lãi trong năm 2025 đạt 42,6%, tăng 5,5 điểm phần trăm so với năm trước. Những kết quả này cho thấy sức chống chịu, khả năng thích ứng và niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp đang từng bước được cải thiện.

Theo Bộ Tài chính, qua tổng hợp ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp, các hiệp hội và kết quả rà soát của các bộ, ngành, hiện còn 6 nhóm điểm nghẽn lớn cần sớm được tháo gỡ. Trong đó, thể chế và tổ chức thực hiện vẫn là rào cản lớn nhất khi một số quy định pháp luật còn chồng chéo, thiếu đồng bộ; văn bản hướng dẫn ban hành chậm; thủ tục hành chính và chuyển đổi số chưa thực sự liên thông, cùng với tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm ở một số nơi.

Doanh nghiệp cũng gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận đất đai và các nguồn lực sản xuất, nhất là về quỹ đất, giải phóng mặt bằng và xác định nghĩa vụ tài chính. Bên cạnh đó, chi phí sản xuất, kinh doanh và áp lực dòng tiền tiếp tục gia tăng do giá nguyên liệu, năng lượng, logistics ở mức cao, trong khi việc hoàn thuế, giải ngân và xử lý thủ tục còn chậm.

Thị trường và chuỗi cung ứng cũng chịu sức ép từ xu hướng bảo hộ thương mại, các yêu cầu về ESG, giảm phát thải và cơ chế điều chỉnh carbon. Hai điểm nghẽn còn lại là khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu phát triển, cùng với liên kết giữa doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp FDI còn hạn chế, làm giảm hiệu quả lan tỏa nguồn lực và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Một số giải pháp trọng tâm

Để tháo gỡ các điểm nghẽn này, Bộ Tài chính đề xuất nhiều giải pháp trọng tâm, trước hết là tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải thiện thực chất môi trường đầu tư, kinh doanh; rà soát, sửa đổi đồng bộ các quy định về đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng, môi trường, đấu thầu, doanh nghiệp, thuế và hải quan; đồng thời chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm trên cơ sở quản lý rủi ro và dữ liệu số.

Bộ cũng kiến nghị đẩy nhanh tái thiết kế thủ tục hành chính trên nền tảng số theo nguyên tắc doanh nghiệp chỉ cung cấp thông tin một lần; kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan; công khai tiến độ xử lý hồ sơ và tự động cảnh báo hồ sơ quá hạn.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính đề xuất phát triển đồng bộ thị trường vốn, trái phiếu doanh nghiệp, quỹ đầu tư, tài trợ chuỗi cung ứng; tháo gỡ vướng mắc về đất đai, dự án; đẩy nhanh đầu tư hạ tầng giao thông, logistics, năng lượng và hạ tầng số; giảm chi phí logistics và chi phí tuân thủ; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường, nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Quang cảnh Hội nghị. Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Đối với từng khu vực doanh nghiệp, Bộ Tài chính kiến nghị doanh nghiệp nhà nước tập trung vào các lĩnh vực nền tảng, hạ tầng và công nghiệp chiến lược; khu vực tư nhân được tạo điều kiện bình đẳng trong tiếp cận nguồn lực, khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp; còn khu vực FDI chuyển trọng tâm thu hút sang các dự án công nghệ cao, nghiên cứu - phát triển, đổi mới sáng tạo, năng lượng sạch và công nghiệp hỗ trợ, gắn ưu đãi đầu tư với chuyển giao công nghệ và phát triển nhà cung ứng trong nước.

Bộ Tài chính cũng đề xuất xây dựng cơ chế liên kết chặt chẽ giữa ba khu vực doanh nghiệp, lựa chọn các ngành có khả năng lan tỏa cao như năng lượng, viễn thông, hạ tầng số, logistics, chế biến - chế tạo, công nghiệp hỗ trợ và nông nghiệp công nghệ cao để hình thành các chuỗi giá trị, qua đó nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.